Όπως έχουμε ξαναπεί, η μόδα στα καλύτερά της καθρεφτίζει την κοινωνία. Σηματοδοτεί τους καιρούς, και όταν προκύπτει ανάγκη αντιδρά στους καιρούς. Σηκώνει το ανάστημά της, και δείχνει που στέκεται στον άξονα της ηθικής. Και τον τελευταίο καιρό, αυτή η βιομηχανία που τα τελευταία 20 χρόνια περίπου φορούσε παρωπίδες σαν το βασικό της αξεσουάρ, και αδιαφορούσε για τα όσα συνέβαιναν, φαίνεται πως έχει επιτέλους ξυπνήσει. Η αρχή έγινε με τον όμιλο LVMH, στον οποίο ανήκει ένα από τα μεγαλύτερα σπίτια της μόδας, ο οίκος Dior, όταν δώρισε ένα διόλου αμελητέο ποσό στο υγειονομικό σύστημα της Γαλλίας προκειμένου να βοηθήσει στην κρίση του Covid, ενώ παράλληλα παρήγαγε χωρίς κέρδος μάσκες και εξοπλισμό στα εργοστάσιά του για το υγειονομικό προσωπικό της χώρας.
Άλλο ένα παράδειγμα αντίδρασης σε μια ηθική αυτή τη φορά κρίση ήταν το show του οίκου Balenciaga τον περασμένο Φλεβάρη, στο οποίο εν όψει του πολέμου στην Ουκρανία που μόλις είχε τότε ξεκινήσει, είδαμε μέσα από διάφορους κώδικες την διαμαρτυρία του Demna στην όλη κατάσταση, και κατ’ επέκταση του οίκου Kering στον οποίο ανήκει ο οίκος. Στα ίδια πλαίσια, και ο Giorgio Armani αντέδρασε σε αυτή την δυστυχή κατάσταση παρουσιάζοντας την κολεξιόν του σε απόλυτη σιγή, αντικατοπτρίζοντας έτσι το μούδιασμα ολόκληρου του πλανήτη μπροστά σε αυτό το πρωτόγνωρο και απίστευτα λυπηρό φαινόμενο.
Για ακόμα μια φορά λοιπόν, μια παγκόσμια κρίση ξεσπά στην διάρκεια ενός από τα μεγαλύτερα event του ημερολογίου της βιομηχανίας, τον Ανδρικό Μήνα Μόδας. Μιλάμε βέβαια για την ανατροπή του Roe v Wade στις ΗΠΑ, μια απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου η οποία έχει ήδη αφαιρέσει τα αναπαραγωγικά δικαιώματα από εκατομμύρια γυναίκες σε 8 πολιτείες, ένας αριθμός που σύντομα θα αυξηθεί κάνοντας την κατάσταση ακόμα χειρότερη. Σε ό,τι αφορά τις Αντρικές Εβδομάδες Μόδας, δεν έχουμε δει ακόμα κάποια αντίδραση μέσα από τη σχεδιαστική γραμμή κάποιου οίκου. Χθες ωστόσο είδαμε το πρώτο δείγμα διαμαρτυρίας από τον Marc Jacobs, στην παρουσίασή του για την συλλογή Fall/Winter 2023. Πιο συγκεκριμένα, ο σχεδιαστής άνοιξε το show με 3 λουκς τα οποία μοιάζουν με στολή νοσοκόμων, παραπέμποντας έτσι σχεδιαστικά στις κλινικές όπου πραγματοποιούνται αμβλώσεις και αποτίοντας έναν φόρο τιμής στους ανθρώπους που δουλεύουν εκεί.
Marc Jacobs Fall 2023 / Courtesy of Marc Jacobs
Βέβαια κάποιος θα μπορούσε να θέσει το εύλογο ερώτημα, τι νόημα έχει μια αντίδραση η οποία δεν έχει ουσιαστικό αντίκτυπο, ένα σχεδιαστικό σχόλιο το οποίο δεν κάνει τίποτα παραπάνω από το να δείξει την θέση ενός σχεδιαστή, κοινώς ενός ανθρώπου προνομιούχου. Παρ’ ότι πιστεύουμε πως ο συγκεκριμένος τρόπος διαμαρτυρίας δεν είναι εντελώς άχρηστος, δεν μπορούμε παρά να παραδεχτούμε πως δεν βοηθάει στ’ αλήθεια τις γυναίκες και τις θηλυκότητες που πρόκειται να πληγούν από αυτή τη νέα συνθήκη. Σε αυτά τα πλαίσια λοιπόν, προς μεγάλη μας χαρά, η μόδα τελικά για ακόμα μια φορά δεν γυρίζει την πλάτη σε αυτούς που έχουν ανάγκη.
Από τη μέρα που ανακοινώθηκε η ανατροπή του Roe v Wade δεν είναι λίγοι οι όμιλοι της βιομηχανίας οι οποίοι αντέδρασαν με ουσιαστικό τρόπο στην θλιβερή αυτή κατάσταση. Πιο συγκεκριμένα, τόσο ο όμιλος Kering (που έχει από κάτω του οίκους κολοσσούς όπως Gucci, Balenciaga, Bottega Venetta, Saint Laurent, Alexander McQueen), όσο και o οίκος Ralph Lauren, το brand Levi’s, και ο όμιλος Capri Holdings (με τους οίκους Versace, Michael Kors και Jimmy Choo), έχουν ανακοινώσει δημόσια πως πρόκειται να υποστηρίξουν τους εργαζομένους τους παρέχοντας δωρεάν ασφαλείς αμβλώσεις σε όποιον το χρειαστεί. Όπως είπαν στο δελτίο τύπου, “Η εταιρεία μας θα προσφέρει δωρεάν μεταφορά (σε κάποια πολιτεία όπου η άμβλωση είναι νόμιμη) σε οποιονδήποτε υπάλληλο των ΗΠΑ ο οποίος χρειάζεται πρόσβαση σε κάποια υγειονομική παροχή η οποία δεν προσφέρεται στην πολιτεία που κατοικεί”.
Αυτό το γεγονός από μόνο του ωστόσο η αλήθεια είναι πως δεν λύνει ολόκληρο το πρόβλημα. Το προσωπικό των συγκεκριμένων ομίλων, παρ’ ότι πολυάριθμο, είναι πολύ μικρό πληθυσμιακά, και αφήνει απ’ έξω πάρα πολλές γυναίκες και θηλυκότητες, χωρίς οικονομικά προνόμια. Για αυτό το λόγο, ο οίκος Gucci μόλις λάνσαρε μια καμπάνια με όνομα Chime For Change όπου πρόκειται να “υποστηρίξει και άλλους οργανισμούς προκειμένου να δώσουν πρόσβαση σε αναπαραγωγικά δικαιώματα (…) κυρίως στις πιο ευάλωτες κοινότητες.”
Ας είμαστε ειλικρινείς: Δεν πιστεύουμε πως μια βιομηχανία μπορεί στ’ αλήθεια να λύσει από μόνη της το πρόβλημα. Ο πληθυσμός των ΗΠΑ είναι γιγάντιος, και οι πιο ευάλωτες οικονομικά και κοινωνικά κοινότητες είναι πάντα αυτές που πληρώνουν το τίμημα, όπως πρόκειται να γίνει και τώρα. Ωστόσο, δεν μπορούμε παρά να αναγνωρίσουμε πως κάθε ουσιαστική βοήθεια είναι ευπρόσδεκτη. Και αν κάτι πρέπει να κρατήσουμε από όλο αυτό, είναι ότι η βιομηχανία της μόδας, που κάποτε είχε τα μάτια στραμμένα μόνο στους πιο προνομιούχους και στο κέρδος που μπορεί να έχει από αυτούς, επιτέλους κατευθύνει το προνόμιό της σε μια πιο ανθρωπιστική οδό και κάνει κάτι ουσιαστικά καλό, στ’ αλήθεια ηθικό. Και αυτό οφείλουμε να το αναγνωρίσουμε.