Έχουμε ακούσει με χίλιους τρόπους ότι τα επεξεργασμένα τρόφιμα είναι κατώτερης διατροφικής αξίας και ότι αν τρώμε πολλά τέτοια, τότε κινδυνεύει τελικά η υγεία μας. Τι σημαίνει όμως αυτό και είναι όλα τα επεξεργασμένα τρόφιμα ένοχα; Μήπως το κατεψυγμένο σπανάκι δεν ανήκει στην ίδια κατηγορία με ένα Big Mac;
Σε ένα πρόσφατο βίντεο της στο Instagram, η διατροφολόγος Clara Nosek χρησιμοποίησε μόνο επεξεργασμένα τρόφιμα για να δείξει πως όχι, δεν είναι όλα ίδια. Οι πρώτες ύλες που χρησιμοποίησε ή ίδια ήταν κατεψυγμένα φρούτα, πακεταρισμένο σπανάκι, shake πρωτεΐνης, φυστικοβούτυρο και γιαούρτι. Στόχος ήταν να δείξει ότι ο όρος ‘επεξεργασμένα τρόφιμα” δαιμονοποιεί ένα μεγάλο αριθμό τροφών που τρώει ο κόσμος, ενώ τα περισσότερα τρόφιμα έχουν τελικά περάσει από μια διαδικασία επεξεργασίας. Ο όρος δεν μπορεί να τα εξισώνει λοιπόν όλα και θα πρέπει να αποφεύγεται, όταν υπάρχει μια άλλη, πιο μεγάλη κουβέντα που χρειάζεται να γίνει, σύμφωνα με την ίδια.
“Οι μέθοδοι επεξεργασίας των τροφίμων περιλαμβάνουν το πλύσιμο, το κόψιμο, την κονσερβοποίηση, την κατάψυξη, όπως και την ζύμωση ή την παστερίωση.” εξηγεί η διατροφολόγος Marilia Chamon. Εξηγεί επίσης ότι η επεξεργασία μπορεί να περιλαμβάνει την πρόσθεση κάποιον συστατικών που μπορεί να αλλάζουν την γεύση, τον χρόνο ζωής ακόμα και την διατροφική αξία των τροφών. Παρόλα αυτά είναι σημαντικό να καταλάβουμε ότι υπάρχουν διάφορες κατηγορίες επεξεργασίας των τροφών, από ελάχιστα έως υπερβολικά επεξεργασμένα.”
Είναι κακά τα επεξεργασμένα τρόφιμα;
Όπως λένε οι ειδικοί, όσο περισσότερη προετοιμασία έχει ένα φαγητό, τόσο κινδυνεύει να χάσει τα θρεπτικά του συστατικά. Δεν σημαίνει όμως απαραίτητα ότι περισσότερα βήματα αυτής της διαδικασίας συνεπάγονται και λιγότερα οφέλη, καθώς το να περάσουν για παράδειγμα από αποχυμωτή οι τροφές μας και να χάσουν όλες τους τις φυτικές ίνες είναι χειρότερο από το περάσουν από κατάψυξη που διατηρεί τα θρεπτικά τους συστατικά σχεδόν ακέραια.
Κάποιες τροφές επίσης χρειάζονται έτσι κι αλλιώς κάποια επεξεργασία. “Για παράδειγμα, τα γαλακτοκομικά προϊόντα περνούν μια διαδικασία παστερίωσης για να σκοτωθούν τα βακτήρια που περιέχουν. Το τόφου και το τέμπε που είναι σημαντικές πηγές πρωτεΐνης και βιταμίνης Β12 για όσους δεν τρώνε κρέας, είναι προϊόντα επεξεργασίας των σπόρων σόγιας. Παρόλα αυτά, κινήματα όπως αυτό της ωμοφαγίας στηρίζονται στην ιδέα ότι κάθε διαδικασία επεξεργασίας είναι κακή.”
Θα έπρεπε να υπάρχει χώρος για όλα τα τρόφιμα στην δίαιτά μας
Γι’ αυτό είναι σημαντικό να κάνουμε τις απαραίτητες διακρίσεις ανάμεσα στα διάφορα επεξεργασμένα τρόφιμα και να αποκλείσουμε από την διατροφή μας όσα έχουν περάσει υπερβολική επεξεργασία. Αυτά περιέχουν μεγάλες ποσότητες συντηρητικών, τεχνιτών γλυκαντικών ή περνούν από πολλά στάδια ώσπου να φτάσουν στην τελική τους μορφή. Τέτοια είναι τα ζαχαρούχα αναψυκτικά, τα πακεταρισμένα γλυκά, κρουασάν κλπ, τα ζαχαρούχα κορν φλέικς και άλλα. Παρόλα αυτά, ενώ το πολύ αλάτι, η ζάχαρη και τα τρανς λιπαρά που βρίσκονται σε αφθονία μέσα σε αυτές τις τροφές πρέπει να αποφεύγονται, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν θα πρέπει να τα αγγίζουμε ποτέ. Μπορούμε να τα ευχαριστηθούμε αραιά και που, μόνο και μόνο για να ικανοποιήσουμε την γεύση ή τις επιθυμίες μας.
Τι πρέπει να κάνουμε λοιπόν;
Όπως λένε οι διατροφολόγοι, τα υπερβολικά επεξεργασμένα τρόφιμα στην διατροφή μας, όταν είναι σε μεγάλη ποσότητα, αυξάνουν τις πιθανότητες να αρρωστήσουμε με κάποια από τις ασθένειες που σχετίζονται με την διατροφή, όπως ο διαβήτης, οι καρδιοπάθειες και η παχυσαρκία. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι θα πρέπει να τα εξοστρακίσουμε τελείως από την ζωή μας. Δεν θα πάθουμε τίποτα αν φάμε ένα μπέργκερ ή μια πίστα που και που.
Και η Nosek στο βίντεο αυτό ήθελε να τονίσει, ότι είναι δηλαδή σχεδόν ακατόρθωτο να πετύχουμε μια διατροφή με τροφές που δεν έχουν υποστεί καμία επεξεργασία. Παράλληλα καταπιεζόμαστε καθημερινά από ένα σωρό ντροπιαστικές εκφράσεις που αφορούν στο τι τρώμε.
“Νομίζω ότι θα πρέπει να δώσουμε μεγαλύτερη βάση στον τρόπο με τον οποίο βάζουμε ταμπέλες στην διατροφή μας για να μειώσουμε το στρες ότι δεν ακολουθούμε την “τέλεια διατροφή”. Αντίθετα αυτό που θα πρέπει να μας απασχολεί είναι το αν τρώμε όσο χρειαζόμαστε, αν έχουμε υγιή σχέση με το φαγητό ή αν έχουμε μια καλή ποικιλία φρούτων και λαχανικών στην διατροφή μας. Το φαγητό είναι μέρος της κουλτούρας μας, μας δίνει ευχαρίστηση και θα έπρεπε να μας δίνει χαρά. Αντί να σκεφτόμαστε τι θα αφαιρέσουμε από το διαιτολόγιό μας, καλύτερα να σκεφτόμαστε τι μπορούμε να προσθέσουμε, όπως περισσότερα λαχανικά, ένα εναλλακτικό είδος πρωτεΐνης ή μια καινούρια συνταγή.»