Κατά γενική ομολογία, το επίθετο “καλόβολος” έχει θετική χροιά. Όταν κάποιος χαρακτηρίζεται ως τέτοιος, το παίρνουμε σαν κάτι καλό. Όπως όμως τα περισσότερα πράγματα στην ζωή, κάτι καλό στην υπερβολή του μπορεί να αποβεί από κακό ως καταστροφικό. Στην προκειμένη περίπτωση, για αυτόν που είναι υπερβολικά καλόβολος έχει πλέον δοθεί και ο ανάλογος όρος στα αγγλικά, το γνωστό πια λίγο πολύ σε όλους μας “people pleaser”. Ως people pleaser λοιπόν ορίζεται ένας άνθρωπος που έχει μεγάλη ανάγκη να είναι αρεστός από όλους, και ως εκ τούτου κάνει τα πάντα για να τους ευχαριστήσει.
Όπως καταλαβαίνουμε, αυτού του είδους το συμπεριφορικό μοτίβο, μακροπρόθεσμα μπορεί να αποτελέσει πρόβλημα τόσο για τον ίδιο όσο και για τους ανθρώπους με τους οποίους σχετίζεται. Και βέβαια, μια ρομαντική σχέση με έναν people pleaser δεν θα έχει την πιο υγιή δυναμική. Πώς μπορεί να επηρεαστεί;
Σύμφωνα με την dating expert Sarah Louise Ryan, “σε κάποια φάση, το να είσαι people pleaser μπορεί να καταντήσει κουραστικό και να οδηγήσει σε συναισθηματικό burnout”. Αυτό γιατί συνήθως τα άτομα με τέτοιου είδους μοτίβο σχέτισης, βάζουν τις ανάγκες και τα θέλω των άλλων πάνω από τα δικά τους, ή δεν μπαίνουν καν στην διαδικασία να αναλογιστούν τι θα ήθελαν οι ίδιοι. Από την άλλη αυτό το φαινόμενο επηρεάζει και το άλλο μέλος της σχέσης, αφού μπορεί να αισθάνεται ότι μονίμως πέφτει πάνω του η ευθύνη για αποφάσεις. Ακόμα μπορεί μακροπρόθεσμα να κουραστεί από την αβουλία του συντρόφου του, καθώς το να έχεις μια μόνιμα παθητική στάση, δεν είναι ιδιαίτερα ελκυστικό.
Πώς θα καταλάβεις αν ο σύντροφός σου είναι people pleaser; Υπάρχουν κάποιες συγκεκριμένες συμπεριφορές που συνδέονται με αυτό το μοτίβο.
Δεν συμμετέχουν στην λήψη αποφάσεων
Όπως λέει η Ryan, “Όταν είσαι με έναν people pleaser, μπορεί να παρατηρήσεις πως δεν θέλουν να πάρουν καμία ευθύνη για αποφάσεις, ή να μην θέλουν να συμμετάσχουν καν στην διαδικασία λήψης αποφάσεων. Αυτό μπορεί να συμβαίνει εξαιτίας του φόβου τους ότι θα επιλέξουν κάτι λάθος, ότι μπορεί αυτό που διάλεξαν να μην ευχαριστεί το άλλο άτομο, ή ακόμα και να φοβούνται την απόρριψη σε περίπτωση που δεν κάνουν κάτι ‘σωστά'”. Αυτό μπορεί να αφορά από μικρές αποφάσεις, όπως ‘τι θα φάμε για βράδυ’, ως και μεγάλες, όπως ένα ταξίδι ή κάτι αντίστοιχο.
Δεν μπορούν να πουν όχι
Άλλο ένα σημάδι ότι κάποιος είναι people pleaser, όταν δεν μπορεί να πει όχι. Αυτό αναφέρεται στον καθένα, από την οικογένειά του, μέχρι το επαγγελματικό του περιβάλλον, και βέβαια στ@ σύντροφό του που είναι και το θέμα μας. Ο λόγος είναι ο ίδιος και βασίζεται στο νούμερο ένα φόβο ενός τέτοιου ανθρώπου, το να μη δυσαρεστήσει κανέναν.
Λένε πολύ συχνά συγνώμμη
“Ένας people pleaser πιθανώς απολογείται πολύ συχνά για κάθε λογής πράγμα και η συνήθης λέξη που χρησιμοποιεί είναι το ‘συγνώμμη'”, εξηγεί η ειδικός. Συνεχίζει λέγοντας πως αυτή η συμπεριφορά επίσης απορρέει από την ανασφάλεια να μην κάνουν κάτι λάθος, ή γίνουν αγενείς, αγνοώντας την δική τους αξιοπρέπεια και το δίκιο τους.
Δεν θέτουν όρια
Ίσως από τα πιο βασικά χαρακτηριστικά ενός people pleaser, και από τα πιο επιβαρυντικά για την δική τους ψυχική υγεία, είναι το ότι δεν βάζουν τα όριά τους. Σύμφωνα με την Ryan, “δεν θέτουν σχεδόν καθόλου όρια, κάτι το οποίο μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την εκμετάλλευσή τους από άλλους ανθρώπους, είτε συνειδητά είτε υποσυνήδειτα”. Γιατό το κάνει αυτό; Πολλές φορές ένας people pleaser κάνει κάτι για κάποιον άλλον, όχι επειδή το θέλει, ή επειδή τον νοιάζεται πραγματικά, αλλά μόνο γιατί θεωρεί πως για να γίνει αρεστός και αποδεκτός, πρέπει να είναι χρήσιμος.
Αν αναγνωρίζεις τα παραπάνω χαρακτηριστικά στον σύντροφό σου, σε οποιοδήποτε βαθμό, προφανώς δεν έχει έρθει και το τέλος του κόσμου. Άλλωστε το συγκεκριμένο μοτίβο σχέτισης είναι πολύ άκακο σε σχέση με άλλα, όπως πχ μοτίβα εξαρτητικά, ναρκισσιστικά, κτητικά και πάει λέγοντας. Παρ’ όλα αυτά μπορεί όπως είπαμε μακροπρόθεσμα να δημιουργήσει κάποιες ανισορροπίες και εντάσεις, οπότε καλό είναι να το διαχειριστείς.Πώς μπορείς να το κάνεις χωρίς να θίξεις τα αισθήματα του συντρόφου σου;
“Προτίμησε να κάνεις ερωτήσεις και όχι δηλώσεις ξεκινώντας μια συζήτηση”, συμβουλεύει η Ryan. “Αυτό θα βοηθήσει στο να αναρωτηθούν οι ίδιοι και έτσι να αρχίσουν να αλλάζουν πράγματα, μόνο όμως αν το θέλουν οι ίδιοι για τον εαυτό τους”. Αντί λοιπόν για υποδείξεις, τις οποίες μπορεί ο άλλος να εκλάβει σαν ‘κατηγορίες’ και να νιώσει ακόμα μεγαλύτερη ανασφάλεια, μπορείς με ευγένεια να κάνεις διάφορες ερωτήσεις γύρω από τις παραπάνω συμπεριφορές, όπως “πόσο συχνά λες όχι;” ή και “γιατί ζήτησες συγνώμμη για το τάδε πράγμα” κλπ. Αν ο άλλος θέλει να καταλάβει τις ερωτήσεις σου και να μπει στην διαδικασία ενδοσκόπησης, τότε η παραπάνω μέθοδος είναι αρκετή. Αν όχι, δεν μπορείς να κάνεις πολλά παραπάνω πράγματα, χωρίς να γίνεις ξεκάθαρος. Σε κάθε περίπτωση, αν το εν λόγω μοτίβο δημιουργεί προβλήματα στην σχέση σας, και δεν μπορείτε να τα λύσετε, μπορείτε πάντα να απευθυνθείτε σε έναν ψυχολόγο-σύμβουλο σχέσεων.