Αν δεν είσαι μαύρη γυναίκα, ίσως δυσκολεύεσαι να κατανοήσεις τη συζήτηση που γίνεται σε παγκόσμιο επίπεδο και ειδικά στις ΗΠΑ, σε σχέση με την ελευθερία των μαλλιών τους. Γυναίκες με πανέμορφα και εντυπωσιακά άφρο και πολύ μπουκλωτά μαλλιά, αναγκάζονται να τα κρύβουν. Διαφορετικά δεν γίνονται αποδεκτές από το μεγαλύτερο μέρος της λευκής κοινωνίας.
Η καταπίεση των μαλλιών των μαύρων γυναικών στην κοινωνία
Μιλάμε για μία ιστορία που πηγαίνει πολύ πίσω. Όταν οι λευκοί Ευρωπαίοι ξεκίνησαν να υποδουλώνουν τους μαύρους, είχαν βασικό “ηθικό” επιχείρημα ότι “είναι ζώα και η απόδειξη είναι το γεγονός πως δεν έχουν μαλλιά, αλλά γούνα”. Όταν η δουλεία απαγορεύτηκε, το στίγμα από τα μαλλιά τους δεν έφυγε, αφού οι λευκοί το σύνδεσαν στο μυαλό και τη ρητορική τους με αρνητικά στοιχεία. Από την απλυσιά και την έλλειψη περιποίησης, μέχρι την εγκληματικότητα. Είναι χαρακτηριστικό ότι σε πολλές χώρες οι εταιρείες απαγορεύουν στις μαύρες γυναίκες όχι μόνο τα φυσικά τους μαλλιά, αλλά και styling τους βασισμένο στην μαύρη κουλτούρα, όπως είναι τα ράστα, τα κοτσιδάκια, τα dreadlocks και τα bantu knots. Δικαιολογία; Αυτά τα μαλλιά δεν δείχνουν επαγγελματισμό.
Πρέπει να παραδεχτούμε ότι τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει αρκετά βήματα. Κυρίως χάρη στη μάχη των μαύρων γυναικών. Μία από τις μεγαλύτερες κατακτήσεις τους στις ΗΠΑ είναι το νομοσχέδιο CROWN. Εφαρμόζεται σε όλο και περισσότερες πολιτείες. Με αυτό απαγορεύονται οι διακρίσεις βάσει φυλής και χαρακτηριστικών φυλής, όπως είναι τα μαλλιά. Με άλλα λόγια, δίνει την ελευθερία στις μαύρες γυναίκες να μην καίνε τα μαλλιά τους με ισιωτικές ή να τα φυλακίζουν σε περούκες, αλλά να τα έχουν φυσικά όποτε το θέλουν.
Φυσικά, το νομοσχέδιο δεν έχει τη δύναμη να απαγορεύσει τη γενική κριτική των ανθρώπων. Πολλοί λευκοί ακόμα αντιμετωπίζουν τουλάχιστον περίεργα τα μαλλιά των μαύρων γυναικών και δυσκολεύονται να τα αποδεχτούν. Στον ψυχαγωγικό χώρο αυτό ανατρέπεται πιο εύκολα. Ως καλλιτέχνης με εδραιωμένη πλέον θέση στα πράγματα, για παράδειγμα, η Zendaya προωθεί διαφορετικά χτενίσματα της μαύρης κουλτούρας σχεδόν με κάθε της εμφάνιση. Το ίδιο και η Beyonce. Αποδεικνύοντας έτσι ότι τα φυσικά μαλλιά τους δεν μπορούν να τοποθετηθούν μόνο σε χαλαρές εμφανίσεις, αλλά και στο κόκκινο χαλί.
Οι μαύρες γυναίκες και τα μαλλιά τους στην πολιτική
Τα πράγματα, όμως, είναι διαφορετικά για γυναίκες σε άλλα επαγγέλματα. Οι έμπρακτες διακρίσεις, με απαγορεύσεις, έχουν αρχίσει να ποινικοποιούνται. Ωστόσο, δεν μπορούν να αλλάξουν το γεγονός ότι ένα κατά κύριο λόγο λευκό σώμα ενόρκων ίσως δείξει λιγότερη εμπιστοσύνη σε μία μαύρη δικηγόρο, που δεν έχει “τιθασεύσει” τα μαλλιά της. Στον χώρο της πολιτικής, όπου τα πάντα θεωρούνται ότι πρέπει να είναι πιο συντηρητικά και κλασικά, τα πράγματα είναι εξίσου ή και περισσότερο δύσκολα.
Η νέα αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Kamala Harris, είναι χαρακτηριστικό δείγμα. Μπορεί να τολμάει να “σπάσει” το κλασικό πολιτικό στιλ, φορώντας sneakers, αλλά δεν έχουμε δει σε καμιά φάση τα φυσικά της μαλλιά. Στο προεκλογικό debate, μάλιστα, σχολιάστηκε πάρα πολύ η επιλογή της να φορέσει περούκα. Τόσο αρνητικά όσο και θετικά. Αρνητικά από μαύρες γυναίκες που υποστήριξαν ότι μία ευκαιρία εκπροσώπησης των φυσικών τους μαλλιών στην πολιτική σκηνή χάθηκε. Θετικά από όλους εκείνους που αναγνώρισαν δύο πράγματα. Το ένα είναι το δικαίωμα της Kamala Harris να επιλέξει όποιο στιλ μαλλιών θέλει. Το άλλο είναι πως τα μαλλιά της κατάφεραν να έχουν μία καθολική αισθητική. Μία δυνατότητα, δηλαδή, να “απευθυνθούν” σε όλες τις γυναίκες, ανεξαρτήτως καταγωγής και κουλτούρας.
Σε κάθε περίπτωση, η απόφαση της Harris είναι όχι μόνο σεβαστή, αλλά και κατανοητή. Ναι, μία ευκαιρία εκπροσώπησης χάθηκε, αλλά την ίδια στιγμή αν η Harris ρίσκαρε και παρουσιαζόταν με τα φυσικά της μαλλιά, οι πιθανότητες λένε ότι δεν θα είχε φτάσει καν υποψήφια για αντιπρόεδρος. Σύμφωνα με τη Meredith Lilly, ειδική στην πολιτική στρατηγική, που μίλησε στο PopSugar, ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας δεν ψηφίζει μαύρες γυναίκες, όχι λόγω φύλου ή χρώματος, αλλά επειδή “τα μαλλιά τους τούς θυμίζουν μαύρο εγκληματία”. Η Harris, λοιπόν, ακολούθησε μία σχεδόν καθολική τακτική των μαύρων γυναικών πολιτικών, προσάρμοσε το στιλ της και τα μαλλιά της, έτσι ώστε να εναρμονίζονται με αυτά των λευκών. Έτσι ώστε οι λευκοί να μην τις δουν ως απειλή ή ως κάτι περίεργο ή άγριο.
Στην πραγματικότητα, στη Harris τέθηκε από την κοινωνία ένα άτυπο τελεσίγραφο. Έπρεπε να επιλέξει τι θέλει περισσότερο. Να δείξει τα φυσικά της μαλλιά στον κόσμο ή να μπει στον Λευκό Οίκο; Και αν σου ακούγεται τραγικό να επιλέγονται πολιτικοί βάσει μαλλιών, φταίει που όντως είναι τραγικό.
Η αλλαγή που έρχεται
Ωστόσο, ο δρόμος δειλά δειλά φαίνεται ότι ανοίγει για τα φυσικά μαλλιά των μαύρων γυναικών στην πολιτική των ΗΠΑ. Ακόμα όχι στη Γερουσία ή στον Λευκό Οίκο, αλλά ήδη στη Βουλή των Αντιπροσώπων -κάποιων πολιτειών και όλων των ΗΠΑ-. Μαύρες γυναίκες, όπως η Stacey Abrams, η Karen Bass, η Holly Mitchell και η Ayanna Pressley (πριν την εμφάνιση της αλωπεκία), κατάφεραν να εκλεγούν, διεκδικώντας ψήφους με μαλλιά άφρο, κοτσιδάκια και μπουκλωτά. Ένα καλό σημάδι, ώστε να ελπίζουμε ότι σε μερικά χρόνια μία μαύρη γυναίκα θα φτάνει σε υψηλές πολιτικές θέσεις. Όχι επειδή προσαρμόστηκε καλύτερα στα πρότυπα εμφάνισης των λευκών του κόσμου, αλλά γιατί έχει τις απαραίτητες ικανότητες.
We can win the highest office in Georgia without changing my hair, my gender, my race or my beliefs. #NN17 #TeamAbrams
— Stacey Abrams (@staceyabrams) August 10, 2017