Λίγες ώρες μετά τη σύλληψη του 39χρονου αστυνομικού που κατηγορείται ότι εξέδιδε, κακοποιούσε και βίαζε την 19χρονη στην Ηλιούπολη, καθώς και του πατέρα της που επίσης κατηγορείται ότι τη βίαζε επί σειρά ετών, κάνουν το γύρο του διαδικτύου αναρτήσεις του πρώτου στα κοινωνικά του δίκτυα. Οι αναρτήσεις αυτές είναι το λιγότερο προβληματικές. Για την ακρίβεια, είναι σεξιστικές, ομοφοβικές, προάγουν τη βία κατά των γυναικών, και είναι ενδεικτικές των προτιμήσεων του αστυνομικού που τελεί σε κατάσταση αργίας με απόλυση, σε παράνομες ενέργειες.
Στις ΗΠΑ, το καλοκαίρι του 2016, η Emily Baker-White, δικηγόρος και απόφοιτος της νομικής σχολής του Harvard, ανακάλυψε κατά τη διάρκεια υποτροφίας της στο Federal Community Defender Office ότι πολλοί αστυνομικοί είχαν δημοσιεύσει περιεχόμενο στο Facebook που φάνηκε να υποστηρίζει τη βία, τον ρατσισμό και τη μισαλλοδοξία. Σε μερικές από αυτές τις αναρτήσεις, οι αστυνομικοί σχολίαζαν συχνά κάτω από φωτογραφίες υπόπτων – που στις περισσότερες περιπτώσεις ανήκαν στην μαύρη κοινότητα – ότι θα “έπρεπε να είναι νεκροί”, υποστήριζαν ότι θα έπρεπε να πυροβολούν όσους κάνουν πλιάτσικο μόλις τους βλέπουν ή ακόμη ότι θα έπρεπε να πατούν με αυτοκίνητα διαδηλωτές. Σε άλλες δημοσιεύσεις αναφέρονταν στο Ισλάμ ως “αίρεση, όχι θρησκεία” και στους Μουσουλμάνους ως “βάρβαρους” και ”αυτοί που πηδάνε κατσίκες”. Τέλος, αρκετοί ήταν και οι αστυνομικοί που έκαναν αστεία με την βία κατά των γυναικών ακόμη και το βιασμό.
Αυτή η ανακάλυψη ενέπνευσε τη δημιουργία του Plain View Project (PVP), ενός ερευνητικού project που έχει εντοπίσει χιλιάδες δημόσια post και σχόλια στο Facebook από εν ενεργεία και πρώην αστυνομικούς. Όπως αναφέρει σε συνέντευξή της είπε στο CNN η Emily Baker – White, το ότι ήρθε αντιμέτωπη με τέτοιου είδους αναρτήσεις την έκανε να αναρωτιέται πόσο κοινό ήταν αυτό το είδος post και αν υπήρχε μια “κουλτούρα” αστυνομικών που μοιράζονταν επιθετικά memes ή περιεχόμενο στο διαδίκτυο. “Έτσι δημιούργησα το Plain View Project για να απαντήσω στο ερώτημα πόσο διαδεδομένη είναι αυτή η συμπεριφορά από αστυνομικούς στο διαδίκτυο“.
Πώς δουλεύει το Plain View Project
Στην αρχή, τo Plain View Project αποτελούνταν μονάχα από την ίδια και έναν βοηθό δικηγόρου. Για να ξεκινήσουν χρησιμοποίησαν δημόσιους καταλόγους στους οποίους ήταν καταγεγραμμένοι αστυνομικοί από 8 περιοχές και άρχισαν τους αναζητούν στο Facebook. Αργότερα στην ομάδα προστέθηκαν ερευνητές και ένας web designer για να μπορέσουν να σταχυολογήσουν τον όγκο των αναρτήσεων που βρήκαν. Πρωταρχικός τους σκοπός ήταν να εντοπίσουν πληροφορίες που θα επιβεβαίωναν ότι το προφίλ ανήκε στην πραγματικότητα σε έναν αστυνομικό στη λίστα τους, όπως να ταιριάζει με το όνομα και την τοποθεσία του προφίλ και να δουν αν όντως έχουν δημοσιεύσει πληροφορίες σχετικά με το επάγγελμα του αστυνομικού. “Έπρεπε να εξετάσουμε κάθε προφίλ”, αναφέρει η Baker-White, “για να βρούμε αυτήν την καταφατική επιβεβαίωση, που έλεγε, “Είμαι αστυνομικός”, προτού νιώσουμε ότι θα μπορούσαμε να τον συμπεριλάβουμε”.
Το Plain View Project ισχυρίζεται ότι ανακάλυψε περισσότερες από 5.000 προβληματικές αναρτήσεις και σχόλια από περισσότερους από 3.500 αστυνομικούς. Η δημοσιοποίηση των posts αυτών, σύμφωνα πάντα με τους δημιουργούς του Plain View Project, δεν έχει σκοπό να προκαλέσει (ή ακόμη και να ενισχύσει, δεδομένης της κατάστασης στις ΗΠΑ) μίσος ενάντια των αστυνομικών, αλλά ούτε και να προσβάλει την ελευθερία του λόγου. Αντίθετα πιστεύουν ότι ακριβώς επειδή η δικαιοσύνη, η ίση μεταχείριση και η ακεραιότητα είναι απαραίτητα για την άσκηση του επαγγέλματος του αστυνομικού, αυτές οι αναρτήσεις οφείλουν να είναι μέρος του δημόσιου διαλόγου. Μάλιστα, τα αποτελέσματα της έρευνας του Plain View Project έχουν εκκινήσει σειρά εσωτερικών ερευνών σε τέσσερα αστυνομικά τμήματα των ΗΠΑ.
Μπορεί να βοηθήσει πραγματικά μία τέτοια παρατήρηση και πόσο ανάγκη την έχουμε στην Ελλάδα;
Βλέποντας τις αναρτήσεις που έχει συλλέξει το Plain View Project, αλλά και τις αναρτήσεις του 39χρονου αστυνομικού που εξέδιδε την 19χρονη στην Ηλιούπολη και την φρικιαστική τους φύση, θα μπορούσε εύκολα κανείς να απαντήσει πως ναι, ένα τέτοιου είδους monitoring των κοινωνικών δικτύων των σωμάτων ασφαλείας θα μπορούσε να παρέχει πληροφορίες οι οποίες ίσως να έπαιζαν σημαντικό ρόλο στην πρόληψη εγκλημάτων, ακόμη και περιστατικών αστυνομικής βίας. Όμως, η απάντηση δεν είναι τόσο απλή. Εκτός από την πολυπλοκότητα και την ασάφεια που επικρατεί σχετικά με το τι θεωρείται προσβλητικό και υβριστικό περιεχόμενο στα social media και τι όχι, καθώς και το πώς αυτό ελέγχεται, τίθενται ζητήματα ελευθερίας λόγου και έκφρασης τα όποια στη χώρα μας είναι θεσπισμένα συνταγματικά. Ένα exposure τέτοιων αναρτήσεων, θα μπορούσε να είναι σε ένα πολύ αρχικό στάδιο βοηθητική – ωστόσο ποιος θα θεσπίσει τα κριτήρια με τα οποία αυτές επιλέγονται ως προβληματικές; Είναι κάτι που οφείλει γίνει με ιδιαίτερη προσοχή καθώς, σε καμία περίπτωση δεν μπορεί αυτά να είναι θολά. Το πλαίσιο τέτοιων ενεργειών πρέπει να είναι σαφές, έτσι ώστε να αποφευχθεί μία Minority Report δυστοπία ή να στοχοποιούνται άνθρωποι και να ποινικοποιούνται εκφράσεις που δεν έχουν καμία σχέση με τις απαίσιες και φρικιαστικές ιστορίες που βλέπουν το φως της δημοσιότητας τις τελευταίες εβδομάδες.