Η έλλειψη ύπνου μπορεί να επηρεάσει τον οργανισμό μας με πολλούς και διαφορετικούς τρόπους, από την αλλαγή της διάθεσής μας ως την καλή μας μνήμη. Είναι λοιπόν σημαντικό να τους αναγνωρίσουμε και να λάβουμε τα ανάλογα μέτρα. Ο τρόπος της ζωής μας συχνά έχει κακό αντίκτυπο στις ώρες και την ποιότητα του ύπνου μας. Πιεζόμαστε να δουλεύουμε περισσότερο, να διασκεδάζουμε περισσότερο, να ενημερωνόμαστε περισσότερο, να έχουμε εντονότερη κοινωνική ζωή, ακόμα και τις καθημερινές. Από τα φοιτητικά μας ή και τα μαθητικά μας ακόμα χρόνια, η έλλειψη ύπνου λαμβάνει έναν ηρωικό χαρακτήρα και γίνεται δείγμα του πόσο σκληρά δουλεύουμε για τις σπουδές και την πρόοδό μας.

Ο ύπνος όμως, δεν είναι μια χαλαρωτική δραστηριότητα που έρχεται στο τέλος της μέρας για να μας ανταμείψει για την σκληρή δουλειά και την αφοσίωση στους στόχους μας και σίγουρα δεν είναι σε καμία περίπτωση σημάδι τεμπελιάς ή αδυναμίας. Ο επαρκής και καλός ύπνος-που για τους ενήλικες πρέπει να κρατάει τουλάχιστον 7 ώρες το 24ωρο-είναι απαραίτητος για την καλή λειτουργία κάθε διαφορετικού συστήματος του οργανισμού μας. Αν στερούμαστε τον ύπνο-που συμβαίνει σχεδόν στο ένα τρίτο των ενηλίκων- η υγεία και η ευεξία του οργανισμού μας σε πνευματικό, σωματικό και ψυχολογικό επίπεδο, επηρεάζεται με πολύ αρνητικό τρόπο και μπορεί να οδηγήσει σε πολλές και ποικίλες δυσλειτουργίες.

Το κακό με την χρόνια έλλειψη ύπνου είναι ότι δεν εκφράζεται μόνο με μεγάλη κούραση ή υπνηλία στην διάρκεια της μέρας μας. Μερικοί άνθρωποι μάλιστα είναι ικανοποιητικά λειτουργικοί ενώ δεν κοιμούνται αρκετά και ίσως μάλιστα να μην νοιώθουν καν ιδιαίτερα κουρασμένοι. Υπάρχουν όμως κι άλλα προφανή συμπτώματα εκτός από το χασμουρητό, το να κουτουλάμε πάνω στο γραφείο μας ή να κλείνουν τα μάτια μας εκεί που μιλάμε. Στο βιβλίο του Why We Sleep: Unlocking the Power of Sleep and Dreams, ο καθηγητής και διευθυντής της κλινικής ύπνου του UC Berkeley, γιατρός Matthew Walker, μας μεταφέρει τα αποτελέσματα της επιστημονικής έρευνας του τμήματός του που αποδεικνύουν ότι αν χάσουμε μια ώρα ύπνου και πέσουμε στις 6 ώρες το 24ωρο για 10 μέρες στην σειρά, μπορεί να έχουμε τα ίδια συμπτώματα με κάποιον που δεν έχει κοιμηθεί καθόλου για 24 ώρες. Αν θέλουμε λοιπόν να αποφύγουμε τα μακροπρόθεσμα συμπτώματα της αϋπνίας και να προστατέψουμε την υγεία μας καλό θα είναι να τα γνωρίζουμε ώστε να μπορούμε να τα εντοπίσουμε.

Είμαστε ιδιαίτερα ευέξαπτοι

Ο ύπνος και η ψυχική υγεία είναι δυο αλληλένδετες έννοιες. Ασθενείς με αγχώδεις διαταραχές ή κατάθλιψη είναι πολύ πιθανό να παραπονούνται για χρόνιες αϋπνίες, σύμφωνα με τις σχετικές έρευνες. Ακόμα και μια μικρότερης διάρκειας στέρηση ύπνου μπορεί να επηρεάσει την διάθεσή μας και να έχει αρνητικές επιπτώσεις στις σχέσεις μας με τους άλλους. Μπορεί να μας κάνει ευερέθιστους και κακοδιάθετους ή να μας ρίξει σε ένα φαύλο κύκλο όπου το άγχος να μας δημιουργεί αϋπνία και η αϋπνία να μας κάνει πιο ευάλωτους στην πίεση της καθημερινότητας.

Η παραγωγικότητα και η απόδοσή μας μειώνεται

Η χρόνια στέρηση ύπνου μπορεί να επηρεάσει τις ικανότητές μας να επιχειρηματολογούμε, να επικεντρώνουμε την προσοχή μας σε ένα ζήτημα ή ακόμα και να βρίσκουμε τα σωστά λόγια για να περιγράψουμε και τα πιο απλά πράγματα, δημιουργώντας μια συνολικά αρνητική εικόνα στον χώρο της εργασίας μας. Για την ακρίβεια, η αϋπνία των εργαζομένων κοστίζει στην αμερικανική οικονομία περισσότερα από 63 εκατομμύρια δολάρια τον χρόνο σύμφωνα με έρευνα της ιατρικής σχολής του Χάρβαρντ. Φυσικά πολλοί από τους ανθρώπους που στερούνται τον ύπνο τους θεωρούν απείρως πιο σημαντικό να μείνουν ξύπνιοι για να τελειώσουν κάποια εργασία ή παρουσίαση για την δουλειά τους, όπως αποδεικνύεται όμως, ένας καλός ύπνος είναι πιο πιθανό να αυξήσει την παραγωγικότητα και την καλή εργασιακή μας εικόνα.

Έρευνες που γίνονται τα τελευταία 40 χρόνια, αποδεικνύουν ότι ο καλός βραδινός ύπνος και τα όνειρα που τον συνοδεύουν, μας βοηθούν να μαθαίνουμε και να θυμόμαστε ευκολότερα ενώ προωθούν την δημιουργικότητα. Το ίδιο σημαντικά είναι όμως και τα υπνάκια στην διάρκεια της ημέρας σε βαθμό που φαίνεται να κάνουν καλύτερη δουλειά και από τον καφέ που συνήθως πίνουμε για να μας ξυπνήσει.

Μεγαλώνει η όρεξή μας για φαγητό και μπορεί να πάρουμε βάρος

Μια σχετική μεγάλη έρευνα του 2004 που διεξήχθη από το Wisconsin Sleep Cohort, έδειξε ότι τα άτομα που κοιμούνται λιγότερο από 6 ώρες το 24ωρο είναι πιθανότερο να έχουν περισσότερα κιλά. Είχαν χαμηλότερα ποσοστά λεπτίνης στον οργανισμό τους, της ορμόνης εκείνης δηλαδή που μειώνει την όρεξη και υψηλότερα της ορμόνης γκρελίνης που αυξάνει την πείνα. Όταν λοιπόν είμαστε ιδιαίτερα κουρασμένοι και ταλαιπωρημένοι από την έλλειψη ύπνου, έχουμε μεγαλύτερη επιθυμία για τσιμπήματα που θα αποφεύγαμε αν είμασταν πιο ξεκούραστοι. Έχει μάλιστα αποδειχθεί ότι υπάρχει μια αρκετά έντονη σύνδεση μεταξύ χρόνιας αϋπνίας και διαβήτη τύπου 2. Για αυτό και στο ιατρικό περιοδικό Lancet, εκφράστηκε η άποψη ότι με δεδομένη την έντονη ζωή του σύγχρονου ανθρώπου, οι γιατροί θα πρέπει να παροτρύνουν τους ασθενείς τους να κοιμούνται περισσότερο ως μέσο αποφυγής της παχυσαρκίας και του διαβήτη.

Το δέρμα μας υποφέρει

Κόκκινα, πρησμένα μάτια με μαύρους κύκλους, στόμα που κρεμάει στις άκρες των χειλιών και θαμπή επιδερμίδα είναι μερικά από τα πιο εμφανή σημάδια στο πρόσωπο ενός ανθρώπου που δεν κοιμάται αρκετά. Ακόμα και μικρότερα διαστήματα αϋπνίας μπορούν να επηρεάσουν την εμφάνισή μας, ισχυρίζεται μια σχετική έρευνα του Πανεπιστημίου της Στοκχόλμης. Ένα καλό κονσίλερ μπορεί φυσικά να καλύψει την κατάσταση, δεν είναι όμως η λύση για μια πιο μακροπρόθεσμη αντιμετώπιση του προβλήματος. Αρκετός και καλός ύπνος θα μας βοηθήσει να ανακτήσουμε φρέσκια όψη και επιδερμίδα και είναι η βάση για οποιαδήποτε ρουτίνα ομορφιάς.

Επηρεάζεται η ορθή μας κρίση

Η σωστή εκτίμηση καταστάσεων και δυνατότητα λήψης ορθών αποφάσεων εξαρτώνται από την ικανότητα του εγκεφάλου μας να επεξεργάζεται τα συναισθήματα. Όταν όμως είμαστε στερημένοι από ύπνο και ξεκούραση, το κομμάτι του εγκεφάλου μας που είναι υπεύθυνο για την επεξεργασία των συναισθημάτων μας “στην ουσία κοιμάται” ισχυρίζεται ο ερευνητής για θέματα ύπνου του Χάρβαρντ William Killgore. Αρκετοί εργαζόμενοι μάλιστα για να καλύψουν την προφανή μείωση της απόδοσής τους, είναι πιθανό να προσπαθήσουν να “κόψουν δρόμο” με ύπουλο τρόπο ή να πάρουν τα εύσημα για την δουλειά συναδέλφων τους, σύμφωνα με ανάλογη έγκυρη έρευνα. Γιατί; Απλά γιατί μέσα στην εξάντλησή τους, χάνουν τον έλεγχο του εαυτού τους.

Μειώνεται η λίμπιντο μας

Η κούραση είναι η πιο συχνή εξήγηση στο γιατί μειώνεται η επιθυμία μας για σεξ. Ιδιαίτερα οι γυναίκες που εργάζονται και ταυτόχρονα έχουν την κύρια ευθύνη για την φροντίδα μικρών παιδιών ή ηλικιωμένων γονέων, συχνά δηλώνουν τόσο εξουθενωμένες που δεν έχουν καμιά επιθυμία για ερωτική δραστηριότητα στο τέλος της μέρας. Αν προσθέσουμε σε αυτό πιθανά προβλήματα ύπνου όπως η αϋπνία εξαιτίας του άγχους ή η άπνοια, τότε το πρόβλημα φαίνεται πως τείνει να γίνει μόνιμο οπότε πρέπει να ζητήσουμε την βοήθεια του γιατρού μας για να το αντιμετωπίσουμε.

Σερνόμαστε στην διάρκεια της μέρας.

Αυτό το σύμπτωμα είναι φυσικά το προφανέστερο. Η έλλειψη ενέργειας που μας κάνει να σερνόμαστε όλη την ημέρα και τα ευκολότερα έργα να μοιάζουν βουνά, είναι σε ευθεία συνεπαγωγή με την στέρηση ύπνου. Αν χρειαζόμαστε τακτικά μια δόση καφέ για να μπορέσουμε να βγάλουμε πέρα τις επόμενες δύο ώρες μας, τότε η εικόνα είναι αρκετά σαφής. Και υπάρχουν μικρότερα προβλήματα που πηγάζουν από αυτό, όπως το να μας πάρει ο ύπνος στην διάρκεια ενός βαρετού meeting στην δουλειά ή σοβαρότερα, όπως να μας πάρει ο ύπνος στο τιμόνι του αυτοκινήτου μας.

Συμπερασματικά λοιπόν ο ύπνος είναι βασική ανθρώπινη ανάγκη όπως το φαγητό και η ανάσα και θα πρέπει να περιφρουρείται με κάθε τρόπο και καθημερινά. Αν δεν μπορούμε να κοιμηθούμε εύκολα θα πρέπει να ξεχάσουμε κινητά και τάμπλετ στο κρεβάτι, ακόμα και την τηλεόραση. Υπάρχουν διάφοροι άλλοι τρόποι για να βελτιώσουμε την ποιότητα και να αυξήσουμε την ποσότητα του ύπνου μας, αλλά αν δεν λειτουργούν, τότε θα πρέπει να ζητήσουμε την βοήθεια του γιατρού μας.