Υποθέτουμε ότι γνωρίζεις πως λίγο πολύ ο μέσος οικολόγος μάχεται για την προστασία και την υγεία του πλανήτη, συνήθως από την ανθρώπινη δραστηριότητα. Υποθέτουμε επίσης πως ξέρεις ότι ο μέσος φεμινιστής αγωνίζεται για την παύση της καταπίεσης των γυναικών, για την προώθηση των δικαιωμάτων τους και για μία συνολική κοινωνική ισότητα. Αυτό που ίσως δεν γνωρίζεις τι είναι, όμως, είναι ο οικοφεμινισμός. 

Πώς δημιουργήθηκε ο οικοφεμινισμός;

Ιστορικά, σε όποια εποχή και αν κοιτάξεις, θα δεις ότι υπάρχει μία σύνδεση της γυναίκας με τη φύση, τη γη, το περιβάλλον. Το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα είναι ίσως η θεά Γαία, αλλά και η Δήμητρα, που ήταν γένους θηλυκού. Και μη ξεχνάμε ότι στα περισσότερα έργα τέχνης, όπου βλέπουμε τη φύση, βλέπουμε και τη γυναίκα. Παράλληλα, με έναν παρόμοιο τρόπο, η ανθρωπότητα οδηγήθηκε στην αντικειμενικοποίηση και των δύο. Κατ’ επέκταση, στην εκμετάλλευσή τους και τελικά στην πλήρη καταπίεσή τους. 

Όχι, η σύνδεση μεταξύ της ανισότητας των γυναικών και της φθοράς του περιβάλλοντος δεν είναι απλά ένας μεταφορικός παραλληλισμός. Στατιστικά των Ηνωμένων Εθνών μάς δείχνουν ότι οι γυναίκες επηρεάζονται περισσότερο από οποιονδήποτε άλλο από την κλιματική αλλαγή και τις συνέπειές της. Ιδιαίτερα οι γυναίκες των πιο φτωχών κοινωνικοοικονομικών στρωμάτων. Μιλάμε για μεγαλύτερη έκθεση σε τοξίνες και για περισσότερα θύματα σε πλημμύρες και ξηρασίες. Είναι χαρακτηριστικό ότι το 80% των ανθρώπων, που αναγκάζονται να φύγουν από το σπίτι τους λόγω της κλιματικής αλλαγής, είναι γυναίκες. Και δεν είναι τυχαίο ότι η Συμφωνία των Παρισίων για την Κλιματική Αλλαγή έχει ειδική αναφορά για την υποστήριξη των γυναικών. 

Ποιοι είναι οι στόχοι του οικοφεμινισμού; 

Οι στόχοι του οικοφεμινισμού είναι σε μεγάλο βαθμό αυτοί που προμηνύουν τα συνθετικά του ονόματός του. Ένας οικοφεμινιστής είναι τόσο οικολόγος, όσο και φεμινιστής. Αυτό σημαίνει ότι, από τη μία, δουλεύει για την προστασία του περιβάλλοντος και για την εξυγίανσή του. Από την άλλη, παλεύει για την ισότητα των γυναικών και κατά όλων των καταπιέσεων και των αδικιών που βιώνουν. 

Το επιπλέον που κάνει ένας οικοφεμινιστής είναι να αναγνωρίζει τη σύνδεση μεταξύ κλιματικής αλλαγής και ανισότητας απέναντι στις γυναίκες. Και, φυσικά, να παλεύει ώστε να εξαλειφθούν οι βάναυσες συνέπειες της κλιματικής αλλαγής απέναντι κυρίως στις γυναίκες. Στην πραγματικότητα, εναντιώνεται συγκεκριμένα και εναντίον του περιβαλλοντικού ρατσισμού. Όπως είπαμε, οι γυναίκες που βιώνουν τα αρνητικά επακόλουθα της κλιματικής αλλαγής, είναι κυρίως αυτές των κατώτερων κοινωνικοοικονομικών στρωμάτων. Αυτό, προφανώς, έχει άμεση σχέση με τον περιβαλλοντικό ρατσισμό, που μάς υπογραμμίζει ότι οι έγχρωμοι άνθρωποι και οι πιο χαμηλά σε οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο, είναι εκείνοι που πλήττονται περισσότερο από την περιβαλλοντική καταστροφή. 

Πώς μπορείς να συνεισφέρεις;

Ο τρόπος είναι απλός. Κατ’ αρχάς, πρέπει να υιοθετήσεις βαθιά μέσα σου την ιδέα ότι δεν είναι δυνατόν να υποστηρίζεις την προστασία του περιβάλλοντος και την ίδια στιγμή να έχεις ρατσιστικές, σεξιστικές και μισαλλόδοξες απόψεις. Ούτε γίνεται να ενδιαφέρεσαι για την κοινωνική ισότητα, αλλά να αδιαφορείς πλήρως για το περιβάλλον. Αυτή την ιδέα θα πρέπει να την προωθείς και στους γύρω σου, οικολόγους, φεμινιστές ή και μη. Και, φυσικά, θα πρέπει να αγωνίζεσαι προς την επίτευξη των στόχων τόσο της οικολογίας και του φεμινισμού, όσο και του οικοφεμινισμού, με όποιον τρόπο εσύ μπορείς.