Οι άνθρωποι που ζαλίζονται όταν σηκώνονται όρθιοι, συνήθως πάσχουν από ορθοστατική υπόταση. Αυτό συμβαίνει από την απότομη πτώση της αρτηριακής τους πίεσης στο πάνω μέρος του σώματος. Η ζαλάδα αυτή μπορεί να μειωθεί με επαναλαμβανόμενα σηκώματα των γονάτων πριν σηκωθούμε όρθιοι. Μπορεί επίσης να καταπολεμηθεί αν σταυρώσουμε ή τεντώσουμε τα πόδια μας αμέσως μόλις σηκωθούμε.
Η ορθοστατική υπόταση είναι μια κατάσταση την οποία αντιμετωπίζουν το 70% των ανθρώπων. Για τους περισσότερους, η ζαλάδα συνοδεύεται από θολωμένη όραση και ένα αίσθημα ότι χάνονται λιγάκι, συμπτώματα που εξαφανίζονται από μόνα τους, μέσα σε περίπου ένα λεπτό. Υπάρχει όμως κι ένα 7% των ανθρώπων αυτών που είναι πιθανό να λιποθυμήσουν αν σηκωθούν πολύ απότομα.
Η δυσάρεστη αυτή κατάσταση δεν προκαλεί μακροπρόθεσμη ζημιά, έχει όμως αρνητικό αντίκτυπο στην ποιότητα της ζωής του ατόμου που πρέπει να προσέχει κάθε φορά που θέλει να σηκωθεί όρθιο. Η γενική συμβουλή είναι να μην σηκωνόμαστε απότομα. Μια νέα μελέτη όμως δίνει και άλλες δύο πρακτικές συμβουλές για να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα.
Πως προκύπτει η ορθοστατική υπόταση;
Όταν είμαστε ξαπλωμένοι, η αρτηριακή πίεση, η πίεση του αίματος δηλαδή, είναι ίδια σε όλο το σώμα. Όταν σηκωνόμαστε όμως η βαρύτητα τραβάει το αίμα προς το κάτω μέρος του σώματος με αποτέλεσμα να πέφτει η πίεση στο κεφάλι. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να πηγαίνει λιγότερο αίμα στον εγκέφαλο, που σημαίνει λιγότερο οξυγόνο.
Μόλις ο εγκέφαλος καταλάβει ότι δεν έχει όσο αίμα ή οξυγόνο του χρειάζεται, τότε προστάζει την καρδιά να χτυπήσει γρηγορότερα και να του το στείλει. Αν όλα λοιπόν πάνε καλά, η πίεση του αίματος διορθώνεται μέσα σε ένα λεπτό και η ζαλάδα εξαφανίζεται.
Μια άλλη σημαντική πληροφορία είναι ότι τα πόδια μας φιλοξενούν το 60% της μυϊκής μάζας του σώματος με αποτέλεσμα κρατούν περισσότερο αίμα. Όταν ανέβουν οι παλμοί της καρδιάς όμως, το αίμα των ποδιών δεν ανεβαίνει προς τα πάνω αρκετά γρήγορα, με αποτέλεσμα το άτομο να νοιώθει ζαλάδα και θολούρα.
Στην παραπάνω μελέτη λοιπόν, η ζαλάδα αυτή μειώθηκε αισθητά όταν τα άτομα που συμμετείχαν σήκωναν επαναλαμβανόμενα τα γόνατά τους για 30 δευτερόλεπτα πριν σηκωθούν όρθια ή σταύρωναν και τέντωναν τα πόδια τους για 30’’ αφού είχαν σηκωθεί.
Η ενεργοποίηση των μυών του κάτω μέρους του σώματος μειώνει την ζαλάδα όταν σηκωνόμαστε
Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Κάλγκαρι προσπάθησαν να διερευνήσουν κατά πόσο η ενεργοποίηση των μυών των ποδιών θα μπορούσε να μειώσει τα συμπτώματα της ορθοστατικής υπότασης. Για να το καταφέρουν ζήτησαν από 22 νέες γυναίκες με ιστορικό λιποθυμιών μετά από απότομο σήκωμα να δοκιμάσουν δύο τεχνικές.
Στην μία από αυτές, οι συμμετέχουσες έπρεπε να σηκώσουν τα γόνατα σε μια επαναλαμβανόμενη κίνηση όπως το να κάνουν πεντάλ ποδηλάτου για 30 δεύτερα, όσο ήταν ακόμα καθιστές.
Η δεύτερη τεχνική τους υπαγόρευε να τεντώσουν όσο μπορούν τους μυες των ποδιών τους και να τα σταυρώσουν, αμέσως αφού σηκώνονταν.
Και οι δύο αυτές τεχνικές, που ονομάστηκαν PREACT και TENSE αντίστοιχα, περιόρισαν αισθητά την πτώση της αρτηριακής πίεσης μετά το σήκωμα σε όρθια στάση και οι συμμετέχουσες είπαν ότι ένοιωσαν πολύ λιγότερα συμπτώματα όταν σηκώνονταν.
Όπως δήλωσε η συγγραφέας της μελέτης Nasia A. Sheikh, “Επειδή αυτές είναι απλές σωματικές κινήσεις των ποδιών μας, που οι ασθενείς μπορούν να κάνουν οπουδήποτε και οποτεδήποτε, είναι χρήσιμες για τον περιορισμό των συμπτωμάτων.” Οι ερευνητές επιθυμούν να κάνουν γνωστές τις τεχνικές αυτές και σε περισσότερα άτομα, ιδιαιτέρως σε ηλικιωμένους που είναι πιθανότερο να έχουν ορθοστατική υπόταση.