Η πανδημία έκλεισε παιχνιδιάρικα το μάτι στους συντελεστές της παράστασης Lemon. Από το 2018, ο Μελαχρινός Βελέντζας, πρωταγωνιστής και παραγωγός της απίστευτης ιστορίας του πιανίστα 1900 που έζησε όλη τη ζωή του μέσα σ’ ένα καράβι -έγκλειστος από επιλογή-,  ταξιδεύει μαζί με το πλήρωμα του Lemon σε απροσδόκητους προορισμούς παρουσιάζοντας ένα υβριδικό μοντέλο παράστασης ανάμεσα σε στεριά και θάλασσα. Την ιστορία του πιανίστα 1900 μπορεί να τη γνωρίζετε από την κινηματογραφική μεταφορά του Guiseppe Tornatore “Ο θρύλος του 1900” με τον Tim Roth στον πρωταγωνιστικό ρόλο. 

Η καραντίνα από επιλογή του ήρωα και ο χαρακτήρας της παράστασης αποκτούν φέτος έναν ιδιαίτερο συμβολισμό. Με πίστη ότι “θέατρο υπάρχει όπου υπάρχουν θεατές”, το Lemon φαντάζει συγκλονιστικά επίκαιρο δεδομένης της ιστορικής συγκυρίας της πανδημίας και έρχεται σε 15 open-air προορισμούς να συναντήσει όλους εμάς που αφήνουμε τον υποχρεωτικό εγκλεισμό μας πίσω. 

Μ’ ένα βανάκι, η ανεξάρτητη αυτή θεατρική παραγωγή αυτό το καλοκαίρι θα ταξιδέψει από τα Σφακιά έως τη Θεσσαλονίκη κι απ’ το ναυάγιο στο Γύθειο μέχρι τις μαγευτικές Οινούσσες. Με σημαντικές φεστιβαλικές παρουσίες (Θέατρο Δάσους, Κηποθέατρο Παπάγου, Ηλιούπολη, Χαλκίδα, Φεστιβάλ Οίτης), τις αγαπημένες εν πλω παραστάσεις (Σαλαμίνα, Σπέτσες, ανάμεσα στο Λουτρό Σφακίων και τη Γαύδο), τις παραστάσεις σε λιμνοθάλασσα (Μεσολόγγι), σε καρνάγιο (Σύρος) και με highlight την παράσταση με φόντο το ναυάγιο Δημήτριος στην παραλία Βαλτάκι στο Γύθειο, το Lemon ενώνει τα σημεία του προσωπικού μας χάρτη.

Η παράταση παρουσιάζεται με πρωτότυπο τρόπο ανάμεσα στη στεριά και τη θάλασσα σε όλη την Ελλάδα, Φωτογραφία: Dimitros ΜanisΟ Μελαχρινός Βελέντζας, μιλά στο One of Us λίγο πριν την έναρξη των παραστάσεων για τους φετινούς προορισμούς της περιοδείας και το πώς είναι να παίζεις μία παράσταση εν πλω, το δώρο του χρόνου που δεν μπορεί να μας χαρίσει καμία πανδημία παρά μόνο εμείς οι ίδιοι στον εαυτό μας, αλλά και για το ρόλο της τέχνης που δεν είναι να απαντά σε ερωτήματα, αλλά να τα γεννά. 

Το Lemon παρουσιάστηκε με μεγάλη επιτυχία για 42 sold-out παραστάσεις στο Μπάγκειον πριν την πρώτη καραντίνα, Φωτογραφία: Γιώργος Καπλανίδης

Το Lemon, που βασίζεται στο θεατρικό μονόλογο “Novecento” του Ιταλού συγγραφέα, σκηνοθέτη και performer Alessandro Baricco, δε θα μπορούσε να πέσει σε πιο κατάλληλα χέρια από εκείνα του Μελαχρινού Βελέντζα. Ο ίδιος γνώριζε μόνο την ταινία, αλλά έτυχε να διαβάσει το θεατρικό κείμενο σε μία ιδιαίτερη για τον ίδιο στιγμή: Κανείς δεν είναι ξεγραμμένος άμα έχει έτοιμη μια καλή ιστορία και κάποιον για να του τη διηγηθεί”. Συνδέθηκα με αυτή τη φράση του έργου, καθώς εκείνη την περίοδο είχα αποφασίσει να πάρω την ευθύνη να ξεκινήσω κάτι δικό μου. Έτσι, διαβάζοντας αυτή την ιστορία, γεννήθηκε η ιδέα μιας ανεξάρτητης καλλιτεχνικής παραγωγής στο πλαίσιο της οποίας η παράσταση θα ταξίδευε και θα παρουσιαζόταν κυριολεκτικά πότε στη στεριά, πότε στη θάλασσα και πότε κάπου ανάμεσα. Σε αυτό βοήθησε πολύ η Γεωργία Τσαγκαράκη στην οποία πήγα τον μονόλογο και είχε την ιδέα να τον μετατρέψει σε διαλογικό κείμενο για 2 ηθοποιούς: ένα πινγκ-πονγκ ανάμεσα στους δύο χαρακτήρες του έργου (συμπρωταγωνιστεί ο Γιώργος Δρίβας στο ρόλο του μοναδικού φίλου του 1900)”. Εκτός από την διασκευή του κειμένου, σημαντικό ρόλο στην παράσταση παίζει και το ίδιο το πιάνο-μαγικό κουτί του Lemon, το οποίο σχεδίασε η σκηνογράφος Νατάσα Τσιντικίδη και κατασκεύασε ο Θωμάς Μαρίας. Το μουσικό όργανο συμβολίζει τη θάλασσα-μήτρα, το σπίτι στο οποίο ο Baricco πολύ έξυπνα εγκατέλειψε τον 1900. Το ιδιαίτερο εδώ είναι πως ο Μελαχρινός, εκτός από ηθοποιός είναι και επαγγελματίας πιανίστας. Συνεπώς στο πρόσωπό του συναντήθηκαν οι ιδιότητες του μουσικού και του ηθοποιού, το οποίο μάλιστα δεν είχε ξανασυμβεί σε άλλη παρουσίαση του συγκεκριμένου έργου στην Ελλάδα. 

“Το τελευταίο βράδυ παίζαμε για τους γνωστούς – άγνωστους της πρώτης θέσης”, Φωτογραφία: Γιώργος Καπλανίδης

Η σχέση μου με τη μουσική προηγήθηκε της σχέσης μου με το θέατρο. Δεν τα διαχωρίζω. Για μένα είναι ένα. Διαφορετικές πλευρές που μάλιστα αλληλεπιδρούν κι ενυπάρχουν η μία μέσα στην άλλη Πχ ένας ηθοποιός μιλάει ούτως ή άλλως μουσικά -αυτό κάνουμε όλοι οι άνθρωποι για την ακρίβεια- και ένας μουσικός έχει θεατρικότητα. Τόσο το θέατρο όσο και η μουσική είναι εργαλεία που με βοηθούν στο να εκφράζομαι ως καλλιτέχνης και να δημιουργώ”, αναφέρει ο Μελαχρινός. 

Το Lemon ξεκίνησε όπως σημειώνει, “την εποχή των 1000και πλέον παραστάσεων, των αμέτρητων επιλογών, τότε που άρθρα και status στα social media τόνιζαν ότι έχουμε περισσότερες παραστάσεις από όσες μπορούμε να καταναλώσουμε. “Είχαμε 1000 παραστάσεις, αλλά όχι 1000 παραγωγές. Με ενδιέφερε λοιπόν να προτείνω κάτι συγκεκριμένο, με όρους. Με πλαίσιο λειτουργίας. Το Lemon ξεκίνησε σε ένα μικρό θεατράκι της Αθήνας, το “Ραντάρ”, όπου ο αριθμός των θεατών κάποια βράδια οριακά ξεπερνούσε εμάς τους δύο που παίζαμε επί σκηνής. Με αντοχή, υπομονή και πίστη, η παράσταση άρχισε να ταξιδεύει από στόμα σε στόμα ως μία τίμια δουλειά. Προσωπικά, είναι πολύ σημαντικό για εμένα δίπλα στη λέξη θέατρο να μπαίνει η λέξη δουλειά. Αυτό αφορά κι εμάς τους καλλιτέχνες και τους θεατές κι ευρύτερα την κοινωνία. Και το ό,τι δεν μπαίνει εξηγεί σε σημαντικό βαθμό και την απαξίωση από τη μεριά πχ του κράτους. Αν και πιστεύω βαθιά πως οι πρώτοι που πρέπει να αντιμετωπίσουν το θέατρο ως δουλειά είναι οι ίδιοι οι καλλιτέχνες. Νομίζω έχει έρθει ο καιρός όταν συζητάμε για μία παράσταση να μας απασχολεί και το πώς αυτή παράγεται και τι επίσης παράγει. Και όχι η συζήτηση να εξαντλείται στο πώς ο ηθοποιός έπαιξε ή δεν έπαιξε το ρόλο του. Να αρχίσει να μας ενδιαφέρει το συνολικό αποτέλεσμα και όχι το πώς ο καθένας χωριστά πρωταγωνιστεί ή δεν πρωταγωνιστεί σε αυτό. Με άλλα λόγια, να υπηρετήσουμε την ανάγκη να ειπωθεί η ιστορία. Τι ιστορία λέμε; Και να απαντάμε όντως αγωγοί αυτής της ιστορίας. Και σίγουρα ο καλύτερος τρόπος για εμένα να προτείνεις κάτι δεν είναι το να το συζητάς. Είναι η πράξη. Γι’ αυτό, πριν τρία χρόνια απλά βούτηξα σε αυτό το εγχείρημα. Για να μάθω κάνοντας πολλά λάθη και ξέροντας πως σημασία θα είχε η συνολική καλλιτεχνική πρόταση. Και φυσικά το ποια ανάγκη τη γέννησε. Αν η ανάγκη απαντά και στην ανάγκη άλλων ανθρώπων έξω από εσένα, τότε έχει κάποιο νόημα όλο αυτό που κάνεις”.

“Κάνεις δεν είναι ξεγραμμένος άμα έχει έτοιμη μια καλή ιστορία και κάποιον για να του τη διηγηθεί”, Φωτογραφία: Γιώργος Καπλανίδης

Το ζήτημα του χρόνου απασχόλησε πολύ τον Μελαχρινό. “Κατά τη διάρκεια της καραντίνας και τώρα στην περίοδο που διανύουμε χρησιμοποιούμε συνεχώς τη λέξη “επιστροφή”, λέμε «άντε να επιστρέψουμε στην κανονικότητα». Ωστόσο, όταν αποφασίζεις να δώσεις πραγματικά χρόνο στον εαυτό σου, δεν τον δίνεις σαν μία προσωρινή κατάσταση από την οποία θες να φύγεις. Ζεις έτσι, ζεις σε αρμονία με τον χρόνο αποδεχόμενος ότι ο χρόνος περνά. Ο 1900 είναι ένας άνθρωπος ο οποίος ζει με τη μία και μοναδική επιλογή του: να μην κατέβει ποτέ από το καράβι στο οποίο γεννήθηκε ζώντας ευτυχισμένος μέσα στα 88 του πλήκτρα. Γι’ αυτό μας συγκινεί η ιστορία του. Είναι ένας άνθρωπος που ζει πέρα από τον χρόνο και σε αρμονία με αυτόν”. 

Η ιδιαιτερότητα του Lemon έγκειται στο γεγονός ότι παρουσιάζεται σε πρωτότυπους προορισμούς και η αφήγηση χτίζεται γύρω από δύο σώματα κι ένα πιάνο που μπαίνουν σ’ έναν κενό τόπο και κάθε φορά τον μετατρέπουν σε θέατρο. Όπως αναφέρει και ο πρωταγωνιστής, το φυσικό σκηνικό που προσφέρει το κάθε μέρος, αλλά και οι πρακτικές δυσκολίες, οι οποίες όμως κινητοποιούν πολύ τους ηθοποιούς, μετατρέπουν το Lemon σε άλλη παράσταση κάθε φορά. “Ταξιδεύεις και ξεβολεύεσαι, ακριβώς όπως σε ένα ταξίδι ανακάλυψης, ταξιδεύεις για να βρεθείς μπροστά σε κάτι άγνωστο, που στην περίπτωση του Lemon υπάρχει σαν στοιχείο έτσι κι αλλιώς λόγω του τρόπου που ταξιδεύει και παρουσιάζεται αυτή η παράσταση. Είχαμε παίξει μια φορά σ’ ένα καρνάγιο στο Λαύριο και είχε σηκώσει κύμα. Το νερό περνούσε κάτω από τα πόδια των θεατών στην παράσταση. Στις εν πλω παραστάσεις υπάρχει το θέμα της έλλειψης ισορροπίας λόγω της κίνησης του καραβιού. Σε μία παράσταση εκτός καραβιού, ο ηθοποιός θα παίξει την ανισορροπία με το σώμα, ενώ όταν είναι εν πλω αυτό συμβαίνει από μόνο του. Θα χάσεις την ισορροπία σου έτσι κι αλλιώς. Δε χρειάζεται να παίξεις κάτι. Απλώς υπάρχεις. Σε μία συνθήκη στην οποία καλείσαι να αντιδράσεις μέσα στη ροή της αφήγησης”.

Φωτογραφία: Haris Germanidis

Φέτος είναι η μεγαλύτερη περιοδεία του Lemon.  Ο Μελαχρινός, παρά τις δυσκολίες που αυτό το εγχείρημα έχει από άποψη παραγωγής, φροντίζει κάθε περιοδεία να έχει καινούργια μέρη, ανάμεσά τους και αποκεντρωμένα. Φέτος, ανάμεσα στους νέους προορισμούς, θα είναι οι Οινούσσες και η εν πλω παράσταση ανάμεσα στα Σφακιά και τη Γαύδο, μέρη στα οποία ανυπομονεί να ταξιδέψει και να παίξει: «είναι όμορφο το πώς σε καλοδέχονται σε αυτά τα μέρη. Βρίσκονται έξω από τις επιλογές της κυρίαρχης πολιτιστικής παραγωγής. Όταν λοιπόν ξεκινάς να αναρωτιέσαι γιατί συμβαίνει αυτό, τότε αρχίζεις να αντιλαμβάνεσαι ότι θέατρο δεν είναι μόνο η Αθήνα ή οι αρπαχτές των μεγάλων θιάσων στην επαρχία. Αντίθετα για εμένα, θέατρο υπάρχει όπου υπάρχουν θεατές. Αυτός είναι και ο λόγος που με κινητοποιεί στο να ξεπερνώ τις πολλές αντικειμενικές δυσκολίες που συναντά μία ανεξάρτητη και αυτοχρηματοδοτούμενη παραγωγή”.

Από τις προηγούμενες σεζόν ξεχωρίζει την παράσταση στις Σταγιάτες Πηλίου, μία παράσταση αλληλεγγύης με ελεύθερη είσοδο, ενάντια στην προσπάθεια ιδιωτικοποίησης του νερού που αναβλύζει από την τοπική πηγή. “Αυτή η παράσταση είχε κάτι σχεδόν τελετουργικό. Επιστροφή στα βασικά του θεάτρου. Πήγαμε για να αφηγηθούμε μια ιστορία και οι κάτοικοι μαζεύτηκαν για να την ακούσουν κάτω από τον πλάτανο στην κεντρική πλατεία του χωριού. Συνάντηση με λιτό τρόπο”.

“Αλήθεια, εσείς πού νιώθετε ευτυχισμένοι;”, Φωτογραφία: Dimitros Μanis

Ο ήρωας της ιστορίας θέτει δύο ερωτήματα κατά τη διάρκεια της παράστασης, που θα έλεγε κανείς ότι είναι ιδιαίτερα δύσκολα. Φοβόμαστε να κατέβουμε από το καράβι στο οποίο γεννηθήκαμε; Πού νιώθουμε πραγματικά ευτυχισμένοι; Στην ερώτηση για το αν ο ίδιος ο Μελαχρινός έχει προσπαθήσει να απαντήσει τα ερωτήματα αυτά ή αν τα απαντά η παράσταση, μας επιφυλάσσει μία αποστομωτική απάντηση. “Όταν προτείνω κάτι καλλιτεχνικά, με ενδιαφέρει να μην έχει να κάνει με κάτι προσωπικό, γιατί θεωρώ ότι αυτό δεν αφορά κανέναν. Συνδέομαι με κάποιον τρόπο με το έργο και αντλώ από αυτή τη σύνδεση πράγματα που θεωρώ ότι αξίζει να ειπωθούν και ενδεχομένως αφορούν και τους θεατές, ίσως και ευρύτερα την κοινωνία. Στο Lemon, τα παραπάνω ερωτήματα μένουν ανοιχτά. Μετά το τέλος κάθε παράστασης μου αρέσει να κάνουμε συζήτηση με τους θεατές. Εκεί διαπιστώνω πως ο κάθε θεατής ερμηνεύει με το δικό του τρόπο το έργο. Άλλωστε αυτό είναι το ζήτημα με το θέατρο ή με την Τέχνη. Δεν είναι να σου δώσει απαντήσεις, αλλά να σου γεννήσει ερωτήματα τα οποία ο καθένας απαντά με τον δικό του τρόπο”. 

Πρόγραμμα παραστάσεων

21 Ιουνίου – Ηλιούπολη | Ανοιχτό Θέατρο Δημήτρης Κιντής

28 Ιουνίου – Κηποθέατρο Παπάγου 

3 Ιουλίου – Σαλαμίνα (εν πλω) | Ferry-boat Θεοχάρης

5 Iουλίου – Φεστιβάλ Οίτης

7 Ιουλίου – Χαλκίδα (5ο Bio-Mechanical Festival) | Θέατρο Αυλιδείας-Αρτέμιδος

10 Ιουλίου –  Σπέτσες (εν πλω) | Ferry-boat Κατερίνα Star

14 Ιουλίου – Χαλάνδρι (Φεστιβάλ Ρεματιάς) | Ευρυπίδειο Θέατρο

17 Ιουλίου – Λιμνοθάλασσα Μεσολογγίου (Φεστιβάλ Μεσολογγίου) | Παραλία Τουρλίδας

22 Ιουλίου – Σύρος (Akropoditi Dance Festival) | Καρνάγιο Ταρσανάς

29 Ιουλίου – Θεσσαλονίκη | Φεστιβάλ Θεάτρου Δάσους

5 Αυγούστου – Γύθειο | Ναυάγιο Δημήτριος (παραλία Βαλτάκι)

7 Αυγούστου – Ξυλόκαστρο | Ανοιχτό Θέατρο Βασίλης Γεωργιάδης

9 Αυγούστου – Σφακιά (εν πλω) | Ferry-boat Δασκαλογιάννης

14 Αυγούστου – Ίος | Θέατρο Οδυσσέας Ελύτης

19 Αυγούστου – Οινούσσες 

Το πλήρωμα του Lemon

Καλλιτεχνική Διεύθυνση | Παραγωγή: Μελαχρινός Βελέντζας

Συγγραφέας: Alessandro Baricco

Μετάφραση: Σταύρος Παπασταύρου

Διασκευή | Σκηνοθεσία | Κίνηση: Γεωργία Τσαγκαράκη

Σκηνογραφία: Νατάσα Τσιντικίδη

Κατασκευή πιάνο: Θωμάς Μαριάς

Κοστούμια: Κέλλυ Σταματοπούλου

Technical Manager: Λευτέρης Δούρος

Φωτογραφίες: Δημήτρης Μανής & Γιώργος Καπλανίδης

Trailer: Παναγιώτης Αγκαβανάκης

Graphic design: Αλέκος Δούρος

Επικοινωνία: Άννα Θεοδόση 

Social Media: Αφροδίτη Πρέβεζα

Παίζουν: 

Μελαχρινός Βελέντζας | 1900

Γιώργος Δρίβας | Τιμ Τούνυ

Εισιτήρια: 15 (κανονικό) & 12 (μειωμένο)

Προπώληση: https://www.viva.gr/tickets/theater/periodia/lemon/