Πολλές είναι οι φορές που έχουμε μιλήσει για την πατριαρχία και τον τρόπο που ακόμα κυβερνάει σε μεγάλο βαθμό τον κόσμο μας, και άλλες τόσες για την σημασία της αντιπροσώπευσης και της ορατότητας του κάθε ανθρώπου μέσα από τα mainstream media.
Μια μεγάλη πληγή που πρόσφατα έχουμε αρχίσει να παλεύουμε να κλείσουμε, αποτελεί η για πάρα πολλά χρόνια ελλιπής, αναληθής και συχνότατα απαράδεκτη αναπαράσταση της γυναίκας και των εν γένει θηλυκοτήτων στο σινεμά. Δεν είναι βέβαια και να πέφτουμε από τα σύννεφα, αφού αυτοί που από πάντα έπλαθαν την εικόνα αυτή, aka οι σκηνοθέτες και οι film-makers, ήταν μέχρι πάρα πολύ πρόσφατα κυρίως άντρες, και αποτελούν βέβαια ακόμα την πλειοψηφία. Ευτυχώς, μέσα από αυτήν την βιομηχανία, της οποίας τα ηνία με μανία οι άντρες κρατούσαν και κρατούν, έχουν περάσει και κάποιες γυναίκες, οι οποίες έχοντας βέβαια μια σχετική εξουσία, έχουν θέσει τα όριά τους και έχουν προσπαθήσει σκληρά για την ορθή αναπαράσταση της γυναικείας εμπειρίας. Πάμε να δούμε μερικές από αυτές και με ποιον τρόπο ακριβώς πάτησαν πόδι στην πατριαρχία.
1. Meryl Streep /Kramer vs. Kramer
Η ταινία Kramer vs Kramer είναι βασισμένη σε ένα βιβλίο με έντονη αντιφεμινιστική χροιά. Έτσι όταν η Meryl Streep πήγε στην οντισιόν για το ρόλο της Joanna, ενημέρωσε συνοπτικά τους συντελεστές πως ο τρόπος που παρουσιάζουν την ηρωίδα στο σενάριο είναι, για να το πούμε επιστημονικά, όλο λάθος. Στη συνέχεια, αφού της είπαν πως έχει το ρόλο, εκείνη δέχτηκε με τον όρο να γίνουν οι απαραίτητες αλλαγές που κρίνει η ίδια για την ηρωίδα που θα υποδυόταν. Όντως έτσι έγινε και μάλιστα η Streep έγραψε τον τελικό μονόλογο του δικαστηρίου εξ΄ολοκλήρου, χαρίζοντάς μας παράλληλα μια ερμηνεία που κέρδισε Oscar.
2.Tessa Thompson /Thor: Ragnarok
Στην ταινία της Marvel Thor: Ragnarok, η Tessa Thompson υποδύεται την Valkyrie, μια δυναμική υπερ-πολεμίστρια που στα κόμιξ είναι bisexual. Στην ταινία μέχρι στιγμής δεν έχουμε δει την έκφραση της σεξουαλικότητάς της αφού όπως έχει πει η ηθοποιός στο Rolling Stone, παρ’ ότι η ίδια επέμεινε να φανεί το bi στοιχείο της ηρωίδας της, η μόνη σκηνή στην οποία υπήρχε μια υπόνοια αυτού, τελικά κόπηκε. Το καλό νέο; Στην επόμενη προσθήκη του Thor, το Love and Thunder, η Thompson επιβεβαίωσε πως η ηρωίδα της “θα βρει την βασίλισσά της”.
3. Lucille Ball /I Love Lucy
Μια από τις πρώτες γυναίκες που απέκτησαν τέτοια επιρροή και εξουσία στο χώρο της τηλεόρασης, η Lucille Ball είναι πλέον με τα μάτια του τώρα ένα φεμινιστικό είδωλο, αφού ο τρόπος που παρουσίαζε την ηρωίδα της ήταν επαναστατικά αληθινός για την εποχή. Μια ακόμα σχεδόν προβοκατόρικη κίνηση για τα τότε δεδομένα, ήταν το ότι όταν έμεινε έγκυος αντί να μείνει εκτός σειράς ή να κρύψει την κοιλιά της, επέμεινε να κάνει την εγκυμοσύνη της μέρος της πλοκής. Ο λόγος που αυτό ήταν επανάσταση; Μέχρι τότε, δηλαδή τα μέσα της δεκαετίας του ’50, ποτέ καμία γυναίκα δεν είχε προβληθεί στην μικρή ή τη μεγάλη οθόνη ούσα έγκυος (!).
4.Lupita Nyong’o /Black Panther
H Lupita Nyong’o υποδύεται στο Black Panther τη Nakia, το “κορίτσι” του πρωταγωνιστή T’Challa/Chadwick Boseman. Κατά την διάρκεια λοιπόν των γυρισμάτων της ταινίας, η Nyong’o φρόντισε να συνεργαστεί με τον σκηνοθέτη, υποδεικνύοντας ότι καλό θα ήταν η αφήγηση της ηρωίδας της να μην περιστρέφεται απλά γύρω από το ερωτικό της ενδιαφέρον, (όπως συνέβαινε κατά κόρον πριν καμιά 5αετία σε όλες σχεδόν τις χολυγουντοταινίες) αλλά να έχει δικό της λόγο ύπαρξης και δική της υπόσταση. Και όντως ο χαρακτήρας της Nakia είναι από τους πιο ενδυναμωμένους που έχουμε δει.
5. Elizabeth Olsen / Wanda Vision – Scarlett Johanson/ Black Widow
Βάζουμε τις δυο αυτές περιπτώσεις μαζί επειδή αφορούν κοινό θέμα, δηλαδή τον απύθμενο σεξισμό των κοστουμιών των γυναικείων υπερηρώων. Τι έκαναν οι αγαπητές δυο ηθοποιοί του Marvel Universe; Με το που τους δόθηκε (επιτέλους!) η δική τους σειρά και ταινία αντίστοιχα, συνεργάστηκαν στενά με τους ενδυματολόγους της παραγωγής και φρόντισαν να αποσεξουαλικοποιήσουν τα κοστούμια τους, καταργώντας τακούνια, βαθιά ντεκολτέ, και υπέρ-κολλητές σιλουέτες.
6. Patty Jenkins /Wonder Woman
H νέα και ανανεωμένη Wonder Woman της DC που έκανε πρεμιέρα το 2017, είναι ένα λαμπρό παράδειγμα ολοκληρωμένης απεικόνισης της γυναικείας φύσης και εμπειρίας στο σινεμά. Σίγουρα ένας από τους παράγοντες που συντέλεσαν σε αυτό το αποτέλεσμα είναι και το ότι (ω τι έκπληξη) την σκηνοθεσία ανέλαβε γυναίκα. Η Patty Jenkins λοιπόν φρόντισε να μην υπάρχει ούτε μια σκηνή στην ταινία όπου η κάμερα να επικεντρώνεται αχρείαστα στην εμφάνιση και το κορμί της Gal Gadot, αποσεξουαλικοποιώντας την συστηματικά σεξουαλικοποιημένη ηρωίδα.
7. Katharine Hepburn
H Katherine Hepburn ήταν από τις πρώτες γυναίκες που φόρεσαν παντελόνι μπροστά στο φακό, γεγονός διόλου αμελητέο δεδομένης της ευρείας επιρροής της στις γυναίκες της εποχής.
8. Viola Davis / How to Get Away with Murder
Η Viola Davis έγινε το 2015 η πρώτη Αφροαμερικανή γυναίκα που κέρδισε βραβείο Emmy στην κατηγορία Πρώτου Γυναικείου Ρόλου. Στην ευχαριστήρια ομιλία της η εξαιρετική ηθοποιός μίλησε εύστοχα για το δυστυχές της υπόθεσης και τα κατάλοιπα του συστημικού ρατσισμού και στο σινεμά, “Το μόνο πράγμα που διαχωρίζει τις WOC από τους υπόλοιπους, είναι η ευκαιρία”.
9. Shonda Rhimes
H βασίλισσα της αμερικανικής prime-time μυθοπλασίας, Shonda Rhimes, είναι αυτή που έφερε το ουσιαστικό diversity στις αμερικανικές σειρές, κάνοντας παράλληλα απίστευτη επιτυχία. Με σκοπό λοιπόν να αυξήσει το ποσοστό των γυναικών σκηνοθετών στην βιομηχανία, συνεργάστηκε με την εταιρεία SeriesFest για να δημιουργήσει ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα εξειδίκευσης αποκλειστικά για γυναίκες.
10. Geena Davis / Thelma and Louise
Mε την κυκλοφορία του πλέον θρυλικού Thelma and Louise το 1991, που για την εποχή του θα λέγαμε πως ήταν ένα φεμινιστικό μανιφέστο, η πρωταγωνίστριά του, Geena Davis, ήταν σίγουρη πως θα αλλάξουν πολλά πράγματα σε ότι αφορά την γυναικεία σινεματική απεικόνιση. Όταν κατάλαβε πως κάτι τέτοιο δεν θα συμβεί, η ηθοποιός ίδρυσε το Geena Davis Institute οn Gender in Media, μέσα από το οποίο εξετάζει από το 2004 την αφήγηση του γυναικείου φύλου στο σινεμά.
