Μεγαλώνοντας, ειδικά στην Ελλάδα, μαθαίνουμε ότι οι συγγενείς μας είναι οι πιο σημαντικοί άνθρωποι στη ζωή μας. Πρέπει να τους βάζουμε πάνω απ’ όλα και απ’ όλους. Πρέπει να μην τους κρατάμε κακίες ό,τι και όσο βαρύ κι αν είναι κάτι που έχουν κάνει, γιατί “το αίμα νερό δεν γίνεται”. Πρέπει να τους ανεχόμαστε ακόμα κι αν επιβαρύνουν με τον όποιο τρόπο τη ζωή μας και ακόμα κι αν στην πραγματικότητα δεν τους αισθανόμαστε ούτε λίγο σαν οικογένειά μας.
Θα μάς επιτρέψετε, όμως, να διαφωνήσουμε με αυτή τη λογική. Ναι, υπάρχουν συγγενείς, που πραγματικά τους νιώθουμε και μάς συμπεριφέρονται ως οικογένεια. Αυτούς τους συγγενείς είναι απόλυτα φυσιολογικό να τους έχουμε πολύ ψηλά στις ζωές μας. Υπάρχουν, όμως, και εκείνοι που δεν συμπεριφέρονται ούτε λίγο ως οικογένεια, είναι τοξικοί και θέλουν μόνο τα προνόμια της έννοιας “οικογένεια”, χωρίς τις αντίστοιχες “υποχρεώσεις”. Γιατί οι δύο αυτές κατηγορίες πρέπει να θεωρηθούν ισάξιες, απλά λόγω του τυχαίου εν μέρει κοινού μας DNA; Και με ποια λογική οι τοξικοί συγγενείς πρέπει να θεωρηθούν σημαντικότεροι από φίλους και συντρόφους, που μάς έχουν φερθεί πολύ περισσότερο ως οικογένεια; Με καμία. Οπότε έχεις κάθε δικαίωμα να αναγνωρίσεις τους τοξικούς σου συγγενείς και να τους βγάλεις από τη ζωή σου, χωρίς καμία απολύτως ενοχή.
Πώς θα αναγνωρίσεις έναν τοξικό συγγενή
Σχεδόν φοβάσαι να τον συναντήσεις
Το πώς αισθάνεσαι γύρω στον όποιο άνθρωπο λέει πολλά για την αλληλεπίδρασή σας. Δεν συζητάμε απλά για κάποιον συγγενή, που μπορεί να βαριέσαι ή που δεν έχετε ιδιαίτερα πολλά κοινά και γούστα. Μιλάμε για κάποιον, που ξέρεις πάντα ότι αν τον συναντήσεις θα καταλήξεις με τρομερά πεσμένη ψυχολογία, κυρίως γιατί θα αρχίσει όλο και κάποιο δράμα, ή θα αρχίσει καβγά, ή θα κρίνει αρνητικά όλη σου την ύπαρξη. Συγγενής ή όχι, δεν μάς ενδιαφέρει. Όπως δεν θα έκανες παρέα ή δεν θα έμενες σε σχέση (ελπίζουμε) με κάποιον, που πάντα σου διαλύει την ψυχολογία, έτσι δεν χρειάζεται να έχεις σχέσεις με τον συγγενή που το κάνει.
Δεν απολογείται ποτέ για τα λάθη του, ούτε τα αναγνωρίζει
Δεν συζητάμε καν μικροπράγματα, όπως να τύχει μία μέρα να σε στήσει. Μιλάμε για την άρνησή του να αναγνωρίσει λάθη που του επισημαίνεις. Για παράδειγμα, είπε κάτι τρομερά άσχημο για εσένα, που σε πλήγωσε. Εκείνος όχι απλά δεν ζητάει συγγνώμη, αλλά σε βγάζει υπερβολικό ή κάνει σαν αυτό που λες να μη συνέβη ποτέ και προσπαθεί να σε βγάλει τρελό. Αν μιλάμε για τον 4χρονο ανιψιό σου, προφανώς προσπέρασέ το. Αν μιλάμε, όμως, για τον 50άρη θείο σου, απλά δεν κατάφερε ποτέ να ωριμάσει, συν του ότι σου κάνει gaslighting. Αν αυτό είναι και κάτι επαναλαμβανόμενο, απλά απομακρύνσου όσο πιο γρήγορα μπορείς από αυτόν.
Βγάζει εσένα τον κακό στα πάντα
Εντάξει, άνθρωπος είσαι κι εσύ, ίσως έχεις κάνει πράγματι κάτι λάθος. Τι γίνεται, όμως, όταν δεν έχεις κάνει απολύτως τίποτα; Κάποιοι άνθρωποι απλά ψάχνουν λόγους να παραπονιούνται, να αρχίζουν καβγάδες και να το παίζουν θύματα. Ο καλύτερος τρόπος να το κάνουν αυτό είναι κατηγορώντας συνεχώς κάποιον άλλον. Είτε τραβώντας από τα μαλλιά κάτι που ούτε καν τους αφορά, είτε επινοώντας κάτι 100% από το μυαλό τους. Αν είσαι έστω και λίγο ενοχικός, είναι πιθανόν να έχει πείσει μέχρι και εσένα ότι είσαι συνεχώς ο λάθος. Διαφορετικά, έχεις ήδη εντοπίσει το πρόβλημα πριν στο πούμε εμείς. Απομακρύνσου γιατί δεν χρειάζεσαι ούτε κάποιον που προσπαθεί να σε κάνει να νιώθεις άσχημα, ούτε που σε “λασπώνει” όπου σταθεί κι όπου βρεθεί.
Δεν σέβεται τα όρια σου
Η συγγένεια σε καμία περίπτωση δεν αποτελεί free pass σε όλη τη ζωή του άλλου. Οπότε δεν είσαι αναγκασμένος να το δώσεις σε κανέναν. Αν νιώθεις ότι κάποιος δεν σέβεται τα όρια σου, μπορείς πρώτα να του το αναφέρεις, μιας και είναι πιθανό να κάνει κάτι χωρίς να το καταλαβαίνει. Αν συνεχίζει, όμως, και μετά, απλά δεν ενδιαφέρεται για το αν σε ενοχλεί. Παραδείγματα παραβίασης προσωπικών ορίων; Μπορεί να έρχεται στο σπίτι σου όποτε του έρθει στο μυαλό, χωρίς καμία απολύτως προειδοποίηση. Μπορεί να μιλάει “εκ μέρους” σου σε φίλους, σχέσεις και συνεργάτες σου, χωρίς καμία άδεια από εσένα. Μπορεί να κοιτάει το κινητό σου, χωρίς πρώτα να σε ρωτήσει. Μπορεί να αναστατώνεται και να κάνει καβγάδες, όταν αρνείσαι να μοιραστείς πληροφορίες για την προσωπική σου ζωή.
Πώς θα απομακρυνθείς από έναν τοξικό συγγενή
Κόψε κάθε δίοδο επικοινωνίας σας
Μπορεί να φαίνεται υπερβολικό και απότομο, αλλά συνήθως οι τοξικοί συγγενείς δεν καταλαβαίνουν αλλιώς και δεν σέβονται τις αποφάσεις μας. Τις περισσότερες φορές όχι από πραγματικό ενδιαφέρον, αλλά διότι δεν τους αρέσει που κάποιος σταμάτησε να τους ανέχεται και να τους δίνει το συγχωροχάρτι της συγγένειας. Μπορείς να ξεκινήσεις απαντώντας πολύ τυπικά και μονολεκτικά σε μηνύματά τους. Μπορείς να τους πεις ξεκάθαρα ότι θες να περιορίσετε την επαφή σας μόνο σε ό,τι είναι αναγκαίο, όπως κάποια οικογενειακή συγκέντρωση. Σταδιακά σταμάτα να απαντάς στα μηνύματα και τις κλήσεις τους. Αν συνεχίσουν να σε ενοχλούν, πιθανώς προσβάλλοντάς σε και προσπαθώντας να σε γεμίσουν ενοχές, πάμε στην ακόμα πιο δραστική λύση του μπλοκαρίσματος και της φραγής.
Μην καβγαδίσεις
Μιλάμε για τοξικό συγγενή. Αυτό σημαίνει ότι πιθανώς δεν θα σεβαστεί απλά την απόφασή σου να τον απομακρύνεις. Θα κάνει κάθε προσπάθεια να προκαλέσει έναν από τους καβγάδες, που τόσο λατρεύει, ή να σε γεμίσει ενοχές “που εγκαταλείπεις την οικογένειά σου”. Μην του κάνεις τη χάρη. Προσπαθεί να σε τραβήξει ξανά μέσα στην τοξικότητά του. Απλά αδιαφόρησε και αγνόησέ τον. Εξάλλου, τον έχεις μάθει και μπορείς λογικά να προβλέψεις από πριν πώς θα συμπεριφερθεί.
Κράτα κοντά σου τους ανθρώπους που όντως νιώθεις οικογένειά σου
Είτε μιλάμε για μη τοξικούς συγγενείς, είτε για φίλους, είτε για την σχέση σου. Αυτοί σε νοιάζονται αρκετά ώστε να σε στηρίξουν στο βήμα σου και να σου υπενθυμίζουν ότι δεν είσαι εσύ ο κακός της υπόθεσης. Επίσης, θα βοηθήσουν στο να θυμάσαι ότι έχεις ανθρώπους που σε αγαπούν και δεν είσαι μόνος, σε περίπτωση που ο τοξικός συγγενής που απομακρύνεις είναι κάποιος που ήσασταν κοντά.
Ζήτα τη βοήθεια ενός ψυχολόγου
Αυτό ίσως χρειαστεί σε δύο περιπτώσεις. Η μία είναι αν ο τοξικός συγγενής είναι κάποιος σημαντικός για εσένα. Για παράδειγμα, είναι άλλο να έχεις τοξικό αδερφό και άλλο τοξική θεία. Για τη δεύτερη, ίσως να μην ενδιαφέρεσαι και τόσο. Δεν είναι, όμως, το ίδιο εύκολο να απομακρυνθείς από τον πρώτο συναισθηματικά. Η άλλη περίπτωση είναι αν ένας τοξικός συγγενείς έχει γίνει κακοποιητικός ψυχολογικά, στην προσπάθεια να σε εμποδίσει από το να απομακρυνθείς. Και στις δύο περιπτώσεις, ένας ειδικός μπορεί να κάνει πιο ομαλή τη διαδικασία για εσένα.
