Για να ξεκινήσουμε από τα αρχικά, ΑΜΕΑ δεν σημαίνει άτομο με ειδικές ανάγκες (που γράφεται ΑμΕΑ) αλλά άτομο με αναπηρία. Βάσει της ανάλυσης και σύνθεσης δεδομένων από έρευνες, προκύπτει ότι στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το σύνολο των ατόμων με διάφορες αναπηρίες ανέρχεται σε 37 εκατομμύρια άτομα, αριθμός που αντιστοιχεί στο 10% του πληθυσμού. Στην Ελλάδα, ο αριθμός των ατόμων με αναπηρίες, υπολογίζεται περίπου στο 1 εκατομμύριο. Δεν υπάρχει επίσημη απογραφή και τα στοιχεία στηρίζονται σε ποσοστά της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας και των επίσημων φορέων του κράτους.
Το να ζει κανείς με αναπηρία, ιδιαίτερα σε εχθρικές για τους ΑΜΕΑ πόλεις, όπως οι περισσότερες ελληνικές, μπορεί να σημαίνει ένα σωρό διαφορετικά προβλήματα και δυσκολίες, με τις ερωτικές σχέσεις και τα ραντεβού να είναι ένα από αυτά. Για τους ίδιους τους ανθρώπους με αναπηρία, ίσως θα χρειαστεί μεγάλο θάρρος για να αποφασίσουν να δοκιμάσουν το dating. Δεδομένου όμως ότι αποτελούν συνολικά το 20% του παγκόσμιου πληθυσμού, ο τρόπος που οι κοινωνίες τους αντιμετωπίζουν θα πρέπει να αλλάξει τάχιστα και αυτό αφορά και τον τρόπο που τους αντιμετωπίζουμε ως ερωτικούς συντρόφους.
Σύμφωνα με την κλινική ψυχολόγο Kaley Roosen, που πάσχει και η ίδια από μυϊκή δυστροφία και χρόνιο πόνο, ο τρόπος με τον οποίο η κοινωνία αντιμετωπίζει τους ΑΜΕΑ κάνει την υπόθεση των ερωτικών σχέσεων πολύ δύσκολη. Αποτέλεσμα αυτής της αντιμετώπισης είναι να έχουμε συνήθως τους ΑΜΕΑ στο μυαλό μας ως ασεξουαλικά άτομα ή ότι μοιάζουν περισσότερο με παιδιά που συχνά εξαιρούνται από την συζήτηση όταν αυτή αφορά την ερωτική επιθυμία ή τις σεξουαλικές σχέσεις.
Όπως εξηγεί η ίδια, η αναπηρία, ο πόνος και το ψυχολογικό τραύμα των ΑΜΕΑ επηρεάζουν φυσικά την δική τους ερωτική ζωή, αλλά πολύ τακτικά και αυτή των ερωτικών συντρόφων τους. Είναι εκκωφαντική η απουσία ρομαντικών ιστοριών με πρωταγωνιστές ΑΜΕΑ από την τηλεόραση και τον κινηματογράφο, ενώ υπάρχει η αντίληψη ότι αν τα φτιάξει κάποιος με ένα τέτοιο άτομο θα γίνει αυτομάτως ο φροντιστής του.
Η αλήθεια είναι όμως ότι τα ΑΜΕΑ είναι απλοί άνθρωποι σαν όλους τους υπόλοιπους, που έχουν τις δικές τους προσδοκίες από την ζωή και φυσικά το ίδιο δικαίωμα στον έρωτα. Υπάρχει μάλιστα η περίπτωση να έχεις ήδη βγει ραντεβού με κάποιο ΑΜΕΑ και να μην το κατάλαβες, καθώς πολλές από τις παθήσεις δεν είναι άμεσα ορατές.
Αν λοιπόν έχεις αποφασίσει να δώσεις μια ευκαιρία για ρομαντική σχέση με κάποιο ΑΜΕΑ, τότε υπάρχουν μερικά πράγματα που καλό θα είναι να προσέξεις.
Μάθε όλα όσα χρειάζεται για την πάθησή του και μην περιμένεις από τον σύντροφό σου να κάνει όλη την δουλειά για σένα
Τα ΑΜΕΑ δυστυχώς αναγκάζονται να εξηγούν την κατάσταση την δική τους, αλλά και την γενικότερη απέναντί τους, σε όλον το κόσμο με σκοπό να εξυπηρετηθούν όταν το έχουν ανάγκη. Αν λοιπόν είσαι σε σχέση με ένα άτομο με αναπηρία κάνε λίγη δουλειά και ενημερώσου για το πρόβλημα χωρίς να περιμένεις να σε καθοδηγήσει το ίδιο από το χέρι. Μάθε περισσότερα για την πάθηση και τα προβλήματα που αυτή συνεπάγεται από βιβλία ή άλλες πηγές και ετοιμάσου να μπεις στην κοινότητα στην οποία αυτό ανήκει.
Ετοιμάσου για επικριτικά σχόλια και εμπόδια
Οι διακρίσεις ενάντια στους ΑΜΕΑ είναι διαρκείς σε κάθε κοινωνία. Όταν λοιπόν τα φτιάξεις με ένα τέτοιο άτομο, ετοιμάσου να δεις αυτήν την σκληρή πραγματικότητα και να την βιώσεις από πρώτο χέρι. Θα ακούσεις άφθονα σχόλια από φίλους και συγγενείς, θα δεις πόσο χάλια είναι τα πεζοδρόμια και πόσο συχνά είναι κλεισμένες οι ράμπες από ασυνείδητους οδηγούς ή πόσα λίγα κτίρια είναι ουσιαστικά προσβάσιμα για άτομα με κινητικά προβλήματα. Θα καταλάβεις έτσι πόσο δύσκολη είναι η ζωή του συντρόφου σου και θα χρειαστεί να κάνεις λίγη δουλειά κι εκεί. Αν σκεφτείς μάλιστα ότι πολλά άτομα δεν έχουν πρόβλημα με τον ΑΜΕΑ σύντροφό τους αλλά με την κριτική ή τον τρόπο που οι άλλοι τον μεταχειρίζονται, θα δεις μια άλλη πλευρά του προβλήματος που ίσως δεν γνώριζες.
Άλλαξε την οπτική σου
Τα στερεότυπα που αφορούν τα ΑΜΕΑ είναι πολλά και η κοινωνία μας τα ταΐζει συστηματικά από πολύ μικρή ηλικία. Οι μύθοι γύρω από την ζωή τους είναι πολλοί με τους πιο βασικούς να είναι δύο: “Το ΑΜΕΑ κάνει υπεράνθρωπες προσπάθειες για να καταφέρει να ξεπεράσει το πρόβλημά του και να ζήσει σαν “κανονικός άνθρωπος” ή “το ΑΜΕΑ ζει εις βάρος της κοινωνίας από τα επιδόματα”. Επίσης μας έχουν διδάξει να τους φερόμαστε “καλοσυνάτα”, με έναν τέτοιο τρόπο που να αναδεικνύει ότι εμείς είμαστε ανώτεροι κι εκείνοι κατώτεροι. Εδώ να υπενθυμίσουμε ότι ένα από τα μεγαλύτερα μυαλά που έζησαν ποτέ στον πλανήτη ήταν ο θεωρητικός φυσικός Στίβεν Χόκινγκ, ο οποίος έπασχε από Αμυοτροφική Πλευρική Σκλήρυνση, πάθηση που τον είχε καθηλώσει σε καροτσάκι από πολύ μικρή ηλικία. Νοιώθεις ακόμα ανώτερος απέναντι στους ΑΜΕΑ;
Αν λοιπόν δεν θέλεις να διαιωνίσεις αυτή την νοοτροπία, τσέκαρε λίγο την οπτική σου.
Μην τους πατρονάρεις
Τα ΑΜΕΑ δεν είναι τρίχρονα όλη τους την ζωή. Δεν χρειάζεται να τους μιλάμε έτσι όταν τους απευθύνουμε τον λόγο, ούτε είναι κομψό να απευθύνουμε κατευθείαν τον λόγο στον φροντιστή ή συνοδό τους λες και είναι λοβοτομημένοι. Πρέπει όλοι να μάθουμε να κρατάμε τον οίκτο μακριά από τον τρόπο με τους οποίο τους πλησιάζουμε, είτε είμαστε σε ραντεβού μαζί τους, είτε απλά τους πετύχαμε στο δρόμο. Επίσης κρατάμε την περιέργειά μας σε έλεγχο και αφήνουμε το ΑΜΕΑ να μας εξηγήσει το όποιο πρόβλημά του, εάν και εφόσον θέλει.
Μην τους θεωρείς ασέξουαλ
Υπάρχει η γενικότερη αντίληψη ότι τα ΑΜΕΑ είναι ασέξουαλ άνθρωποι που δεν έχουν τέτοιου τύπου ανάγκες ή ακόμα χειρότερα, είναι ανίκανα να κάνουν σεξ. Είναι φυσικό λοιπόν να είμαστε διστακτικοί να ξεκινήσουμε μια ρομαντική σχέση μαζί τους. Η αλήθεια είναι ότι η σεξουαλικότητα των ατόμων με αναπηρία θα πρέπει να αναγνωριστεί ως το ίδιο έγκυρη με των ανθρώπων χωρίς αναπηρία και το δικαίωμά τους στο σεξ ως το ίδιο αναφαίρετο. Φυσικά και υπάρχουν άτομα με αναπηρία που είναι ασέξουαλ, αυτή όμως δεν είναι μια ταμπέλα που θα πρέπει να φέρουν αυτόματα επάνω τους έτσι κι αλλιώς. Η ερωτική διέγερση είναι κάτι που συμβαίνει στον εγκέφαλο και από εκεί μεταφέρεται στο σώμα, οπότε δεν είναι ανάγκη να βγάζουμε συμπεράσματα για την σεξουαλική τους ζωή έτσι αβίαστα.
Θέσε τα όριά σου
Το να ζεις με ένα ΑΜΕΑ ίσως δεν είναι εύκολο. Ίσως χρειαστεί να βγεις από το συνηθισμένο πλαίσιο ζωής, να κάνεις αλλαγές ώστε να μπορέσεις να συμβιώσεις μαζί του, ακόμα και να αναλάβεις κάποιες πρωτοβουλίες σχετικά με την διευκόλυνση της ζωή του. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν θα πρέπει να θέσεις τα όριά σου ή να ζητήσεις την ανάλογη βοήθεια για να καταφέρεις όλα τα παραπάνω. Η καλύτερη πρακτική είναι να μιλήσεις ανοιχτά στον ΑΜΕΑ σύντροφό σου για τα θέματα που αντιμετωπίζεις και να θέσετε αμφότεροι τα όριά σας. Το χειρότερο είναι να μην μιλήσεις και να αρχίσεις να θάβεις όλα όσα σε απασχολούν. Η δική σου υγεία είναι εξίσου σημαντική με του συντρόφου σου και θα πρέπει να κάνεις όλα όσα χρειάζονται για να την εξασφαλίσεις.
Να έχεις υπομονή
Τα άτομα με αναπηρία βιώνουν τις απορρίψεις σε πολλά επίπεδα, οπότε δεν είναι δύσκολο να φανταστείς ότι είναι επιφυλακτικοί απέναντι στον κόσμο. Το να δεχτούν λοιπόν την προσοχή από έναν πιθανό ερωτικό σύντροφο μπορεί να μην είναι εύκολο γι’ αυτούς και να έχουν αμφιβολίες ή ακόμα και καθαρό φόβο. Οπότε είναι αυτονόητο ότι θα πρέπει να δείξεις υπομονή και ενσυναίσθηση.
Κάποιες φορές είναι πιθανό να τους δείτε να ενεργοποιούν τις άμυνές τους για να προστατευτούν από πιθανές απογοητεύσεις, οπότε μην προσβάλλεστε. Απλά δώστε τους χρόνο και θα σας συναντήσουν κάπου στην μέση όταν είναι έτοιμοι.
Δώστε αξία στα συναισθήματά τους
Τα συναισθήματα των ΑΜΕΑ μπορεί να είναι συχνά εκτεθειμένα σε ένα σωρό απογοητεύσεις, να μπερδεύονται με το παράπονο, την αίσθηση αποκλεισμού ή τον ίδιο τον σωματικό και ψυχικό πόνο. Ο δικός τους δρόμος είναι συχνά εξαιρετικά δύσκολος και έχει να κάνει με την αποδοχή της κατάστασης τους αλλά και τις διακρίσεις που υφίστανται από την κοινωνία. Αυτά τα συναισθήματα είναι απολύτως υπαρκτά και έγκυρα και είναι ανάγκη να τα αναγνωρίσετε και εσείς και να τα αποδεχθείτε. Εκτός από την υποστήριξη που μπορείτε λοιπόν να τους προσφέρετε, η αποδοχή του πως νοιώθουν και γιατί, είναι ένα βασικό κλειδί για να προχωρήσει μια σχέση μαζί τους. Μιλήστε τους ανοιχτά και εξερευνήστε όλους τους τρόπους με τους οποίους μπορείτε να είστε επίκαιροι στην ζωή τους, χωρίς να παραβλέπετε τα δικά τους συναισθήματα.
Υποστηρίξτε τους αλλά μην μιλάτε εξ ονόματός τους
Είναι ανάγκη να υποστηρίζουμε τους ανθρώπους που βρίσκονται σε κάποιο, οποιοδήποτε κοινωνικό περιθώριο, κατανοώντας ότι είμαστε προνομιούχοι σε σχέση με αυτούς, απλά και μόνο γιατί η ζωή δεν μας έχει μοιράσει ένα τέτοιο κακό χαρτί. Αν το δούμε αυτό ως μια βασική κοινωνική μας υποχρέωση, ο κόσμος γύρω μας θα γίνει γρήγορα καλύτερος.
Αυτό που δεν πρέπει όμως να κάνουμε με τίποτα όμως είναι να μιλάμε εξ ονόματος μιας κοινότητας στην οποία δεν ανήκουμε καθώς δεν υπάρχει περίπτωση να καταλάβουμε εκατό τις εκατό τι βιώνουν. Αν λοιπόν είστε ερωτικά συνδεδεμένοι με ένα ΑΜΕΑ, μην αναλάβετε τον ρόλο να μιλάτε γι’ αυτούς, ιδιαίτερα μπροστά τους. Αφήστε σε εκείνους να μιλήσουν για τον εαυτό τους, όταν και όπως επιθυμούν.