Έχεις παρατηρήσει τον εαυτό σου να δυσκολεύεται να πάρει αποφάσεις, από την πιο ασήμαντη στην πιο μεγάλη; Ξοδεύεις αλόγιστα χωρίς να το σκέφτεσαι και πολύ; Αν η απάντηση σε ένα από τα δυο ή και στα δυο είναι ναι, τότε μπορεί να βιώνεις κάτι που λέγεται “decision fatigue” ή ελληνιστί, αδυναμία λήψης αποφάσεων.
Τι ρούχα θα ρίξεις πάνω σου το πρωί; Με τι πανωφόρι θα το σετάρεις; Τσάντα; Τι καφέ θα πιεις; Με ζάχαρη; Χωρίς ζάχαρη; Με γάλα; Τι είδους γάλα; Γιατί; Πως; Τι ώρα; Με ποιον;
Κάθε μέρα, παίρνουμε δεκάδες αν όχι εκατοντάδες αποφάσεις για την ζωή μας. Ανάμεσά τους πολύ σημαντικές, λιγότερο σημαντικές, αυτόματες, δυαδικές, μονίμως εναλλασσόμενες, και τέτοιες που καλούμαστε πρώτη φορά να πάρουμε. Οι περισσότερες βέβαια είναι ευτυχώς αυτοματοποιημένες, ειδάλλως το κεφάλι μας θα ήταν μια ξέφρενη ζούγκλα. Στην πραγματικότητα, σύμφωνα με έρευνες, η γρήγορα και εύκολη λήψη αποφάσεων, είναι κάτι πολύ σημαντικό για την διατήρηση της ψυχικής μας υγείας.
Ωστόσο, τα τελευταία δυο χρόνια, έχει παρατηρηθεί πως για πολλούς ανθρώπους η γρήγορη και εύκολη λήψη αποφάσεων είναι ένα μακρινό όνειρο, κάτι που πλέον δεν μπορούν να κάνουν, ή τουλάχιστον δεν καταφέρνουν στον βαθμό που μπορούσαν παλαιότερα. Ο λόγος;
Σύμφωνα με τους ψυχολόγους, αυτού του είδους το ‘σύμπτωμα’ οφείλεται στο λεγόμενο “decision fatigue” που είπαμε και παραπάνω. Όσο για τους παράγοντες που συμβάλλουν στο να δημιουργηθεί; Όταν καλούμαστε να πάρουμε πολλές και ταυτόχρονα πολύ σημαντικές αποφάσεις μέσα σε μια συγκεκριμένη χρονική περίοδο, η οποία παράλληλα είναι πασπαλισμένη με έξτρα εξωγενές στρες, τότε έχουμε αυτού του είδους την κόπωση, η οποία καταλήγει στην αδυναμία πια λήψης αποφάσεων. Κοινώς, μιλάμε για ένα burnout που οδηγεί στην άρνηση ανάληψης ευθυνών, σαν ένας μηχανισμός προστασίας του κουρασμένου πια εαυτού μας.
Αν η παραπάνω περιγραφή συνθηκών δεν σας θυμίζει κάτι (αλήθεια;), η περίοδος από τον ερχομό της πανδημίας ως τώρα είναι μια κατάσταση ταμάμ για να προκληθεί αυτό το decision fatigue. Η μόνιμη μεταλλαγή στο επαγγελματικό περιβάλλον και στον τρόπο εργασίας, (για τα οποία έπρεπε εμείς να αποφασίσουμε), οι σημαντικότατες επιλογές που αφορούσαν (και αφορούν) τα οικονομικά και την υγεία μας, και όλο αυτό κάτω από ένα μαύρο σύννεφο άγχους, αβεβαιότητας και μιζέριας, οι συνθήκες των τελευταίων χρόνων ήταν ιδανικές για κάτι τέτοιο.
Κάποια μοτίβα συμπεριφορών που είναι εν δυνάμει δείγματα decision fatigue, είναι η αναβλητικότητα, η παρορμητικότητα, και βέβαια η αναποφασιστικότητα. Όλα εκ των οποίων αποτελούν πολύ στρεσσογόνους παράγοντες στην καθημερινότητά σου.
Το θέμα είναι ωστόσο, αν βιώνεις κάτι τέτοιο, σε μικρό ή μεγαλύτερο βαθμό, τι μπορείς να κάνεις για αυτό;
Σύμφωνα με την ψυχολόγο και συγγραφέα, Doreen Dodgen-Magee, η λύση είναι ο προγραμματισμός αλλά και η διατήρησή του. Όπως λέει, “Για να απαλλαχθούμε σε ένα βαθμό από το στρες που προκαλεί το decision fatique, προσπαθήστε να μειώσετε τις επιλογές που θα πρέπει να κάνετε μέσα στη μέρα, και αντί αυτού, πάρτε τις περισσότερες αποφάσεις (για την ημέρα που ακολουθεί) από το πρωί. Προγραμματίζοντας το τι θα φορέσετε, τι θα φάτε, και πως θα οργανώσετε τις δραστηριότητες μέσα στη μέρα, (και μένοντας βέβαια σε αυτό το πλάνο), θα σας δώσει την δυνατότητα να έχετε πολύ παραπάνω χώρο στο κεφάλι σας, και ενέργεια, για τις μεγαλύτερες, πιο σημαντικές αποφάσεις.“
Παρ’ ότι τα δυο τελευταία χρόνια έχουν υπάρξει στην καλύτερη κουραστικά, στην χειρότερη τραγικά, συμπεριλαμβανομένων όλων των ενδιάμεσων συναισθημάτων, υπάρχουν πάντα πράγματα που μπορούμε να κάνουμε για να βελτιώσουμε την κατάσταση. Και μάλιστα όσο περνάει ο καιρός, τόσο πιο εύκολο γίνεται να αναγνωρίζουμε τέτοιου είδους μοτίβα, και να μας παρέχονται οι απαντήσεις που χρειαζόμαστε από τους ειδικούς. Όλο αυτό που ζούμε είναι καινούργιο δύσκολο για όλους μας. Το θέμα είναι να μάθουμε σιγά σιγά να αποδεχόμαστε όσα συμβαίνουν και να αναπτύξουμε νέους τρόπους διαχείρισης, σαν έναν ακόμα μηχανισμό αυτοφροντίδας.