Ο όρος είναι “weaponised incompetence” και θα μπορούσε να μεταφραστεί και ως προσποίηση ανικανότητας ή επιθετική ανικανότητα. Προέρχεται από έναν σύντροφο ο οποίος δείχνει ανίκανος να αναλάβει απλές καθημερινές δουλειές, όπως το να φέρει τα σωστά ψώνια από το σούπερ μάρκετ, να πλύνει τα πιάτα επαρκώς ώστε να μην χρειάζονται ξαναπλύσιμο ή να ποτίσει τα λουλούδια της βεράντας χωρίς να βγάλει το μισό χώμα από τις γλάστρες με την πίεση του νερού από το λάστιχο.
Αυτό αφήνει τον έτερο σύντροφο, (πολύ συχνά την γυναίκα), σε μια κατάσταση διαρκούς εκνευρισμού και του/της προσθέτει πολύ περισσότερες ευθύνες σε καθημερινή βάση, διότι οι δουλειές πρέπει να γίνονται όπως και να ‘χει.
Υπάρχουν βέβαια και οι περιπτώσεις να πρόκειται για πραγματική ανικανότητα, είναι όμως κάτι το σπάνιο, διότι οι δουλειές για τις οποίες μιλάμε είναι τόσο βασικές και απλές που μπορεί να τις κάνει ο καθένας, αρκεί να δώσει λίγη βάση στις απλές οδηγίες που τις συνοδεύουν.
Δεν είναι μάλιστα απίθανο να ακούσεις, από έναν πχ. μηχανικό ηλεκτρονικών υπολογιστών, να λέει ότι δεν βγάζει άκρη με τα προγράμματα του πλυντηρίου ρούχων.
Τι είναι λοιπόν η εργαλειοποιημένη ανικανότητα;
Όπως λέει η κλινική ψυχοθεραπεύτρια Dipti Tait, η εργαλειοποιημένη ανικανότητα είναι η προσποίηση από μέρους ενός ατόμου ότι δεν είναι ικανό να φέρει εις πέρας απλά έργα ή ότι τα κάνει χάλια ώστε να μην του ξαναζητηθεί.
Αυτό δημιουργεί υποχρέωση στον άλλο σύντροφο να αναλάβει περισσότερα καθήκοντα για να καλυφθούν οι αντικειμενικές ανάγκες και θα δημιουργήσει ένταση στην σχέση μακροπρόθεσμα, θυμό ή burn out του πιο υπεύθυνου συντρόφου.
Η Tait λέει ότι η εργαλειοποιημένη ανικανότητα γίνεται επίτηδες και όχι κατά τύχη.
Με τα χρόνια που περνούν αυτό θα βλάψει το την αυτοεκτίμηση του συγκεκριμένου συντρόφου, μπορεί να τον οδηγήσει να αμφιβάλει για τον εαυτό του και τελικά θα έχει καθοριστικό ρόλο στην δυναμική εξουσίας μέσα στο ζευγάρι.
«Είναι μια μορφή gaslighting και bullying ταυτόχρονα” λέει η Tait
Ποια είναι τα σημάδια μιας τέτοιας συμπεριφοράς;
Ένα απλό σημάδι είναι το ότι ο ένας σύντροφος ισχυρίζεται ότι δεν μπορεί να κάνει κάποιες δουλειές στο σπίτι, ενώ τις κάνει μια χαρά αλλού.
Ένα άλλο είναι ο μεγάλος χρόνος και κόπος που δείχνει ότι του χρειάζεται να διαθέσει ώστε να μάθει να κάνει μια δουλειά.
Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δίνεται σε συντρόφους που προσπαθούν να ανταλλάξουν τις δουλειές του σπιτιού με άλλες προσφορές, του τύπου “καθάρισε εσύ το σπίτι και εγώ θα κάνω τα οικονομικά μας για έναν μήνα.” Αυτό συνήθως ξεφτίζει πολύ γρήγορα, καθώς οι δύο δουλειές δεν ανήκουν στην ίδια κατηγορία και εννιά φορές στις δέκα δεν θα κάνει τελικά ούτε και αυτό.
Αν και οι δύο σύντροφοι είναι καλά στην υγεία τους και στα μυαλά τους, δεν χωράει κανενός είδους ανικανότητα και είναι ζήτημα σεβασμού και ισότητας στην σχέση να αναλαμβάνουν το μέγεθος της ευθύνης που τους αναλογεί.
Αν λοιπόν οι δύο σύντροφοι δεν συμφωνούν σε αυτό το θέμα και δεν νοιώθουν ότι αναλαμβάνουν ίσο μερίδιο στην σχέση και στην καθημερινότητα, τότε το πρόβλημα θα μεγαλώσει στην πορεία και θα απειλήσει την ίδια την σχέση.
Πως να μιλήσεις στον σύντροφό σου για την συγκεκριμένη ανισορροπία
Ακόμα και αν ο σύντροφος που χρησιμοποιεί την εργαλειοποιημένη ανικανότητα δεν το κάνει επίτηδες, πράγμα δύσκολο, κανείς δεν θα πρέπει να υφίσταται μια τέτοια συμπεριφορά που μοιραία θα γεννήσει εκνευρισμό, αποστροφή και θυμό.
Καλό θα είναι όμως να μην απευθυνθούμε στον σύντροφό μας με θυμό ή πάνω σε μια έκρηξη αγανάκτησης. Αντίθετα θα πρέπει να τον προσεγγίσουμε ήρεμα, έχοντας καταγράψει με σαφή τρόπο τα παράπονά μας και έχοντας αρκετά παραδείγματα πρόχειρα. Σε μια υγιή σχέση, από την στιγμή που τεθεί το θέμα, ο σύντροφος αυτός θα πρέπει να το καταλάβει. Όποιος νοιάζεται για τον σύντροφό του, δεν θέλει να τον κάνει να κουράζεται και να υποφέρει.
Αν κάτι τέτοιο δεν συμβεί και έρθετε αντιμέτωποι με gaslighting ή οποιαδήποτε άλλη επιθετική συμπεριφορά, τότε θα πρέπει ίσως να το ξανασκεφτείτε το πράγμα.