Δεν είναι νέο. Όλοι γνωρίζουμε ότι οι μεγάλες fast fashion εταιρείες κλέβουν συνεχώς κομμάτια σχεδιαστών, τα παράγουν μαζικά με χειρότερης ποιότητας υλικά και τεχνικές και τελικά τα πουλούν σε εξωφρενικά χαμηλότερες τιμές σε σχέση με τα original κομμάτια. Παράλληλα, οι εργαζόμενοί τους βιώνουν μία εκμετάλλευση δίχως προηγούμενο, δουλεύοντας υπερβολικά πολλές ώρες και παίρνοντας πενιχρούς μισθούς.
Η εταιρεία Shein ήταν το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα της περασμένης χρονιάς. H online fast fashion εταιρεία με έδρα την Κίνα ιδρύθηκε το 2008. Ωστόσο, εκτοξεύτηκε το 2020, χάρη στο TikTok και το YouTube, με την Gen Z να προωθεί συνεχώς τα πολύ φτηνά ρούχα της. Γρήγορα, βέβαια, μπήκε στο επίκεντρο για όλους τους λάθος λόγους, με δύο τεράστια μελανά σημεία της να ξεσκεπάζονται. Το ένα είναι ότι οι περισσότεροι εργάτες της, νέοι μετανάστες στην πλειοψηφία τους, αναγκάζονται να εργάζονται 75 ώρες την εβδομάδα, με ένα μόλις ρεπό τον μήνα και με πληρωμή ανά κομμάτι που ετοιμάζουν. Το άλλο είναι το γεγονός ότι όλο και περισσότερες εταιρείες και σχεδιαστές άρχισαν να την καταγγέλλουν για κλοπή πνευματικής ιδιοκτησίας, αφού ανακάλυψαν ότι η εταιρεία πουλάει σχεδόν πλήρες αντίγραφα δικών τους κομματιών ή σχεδίων.
@elexiay @shein_official stole my crotchet sweater design 💔 #fyp #viral #shein #sheinstolemydesign
Οι καταγγελίες αυτές πήραν δύο δρόμους. Ο ένας είναι αυτός παραδειγμάτων, όπως ο Ralph Lauren και η Levi’s. Στην πρώτη περίπτωση, ο οίκος έκανε μήνυση στη θυγατρική του Shein, Zoetop Bussiness Co, αφού η εταιρεία χρησιμοποίησε μία εικόνα εξαιρετικά παρόμοια με το κλασικό logo του οίκου, με τον αθλητή πόλο. Στη δεύτερη περίπτωση, το brand μήνυσε το Shein, μιας και αντέγραψε ένα μοτίβο ραφών, που έχει παντετοποιήσει. Ωστόσο, όλες οι καταγγελίες, που κατευθύνθηκαν νομικά, κατέληξαν να λύνονται με εξωδικαστικές συμφωνίες και με την πληγώμενη πλευρά να αποζημιώνεται αδρά.
Ο παραπάνω δρόμος, όμως, είναι ξεκάθαρα προνόμιο λίγων. Δεν έχουν όλη την οικονομική δυνατότητα και επιρροή αυτών των brands και οίκων, ώστε να ξεκινήσουν έναν δικαστικό αγώνα κατά ενός μεγαθηρίου, που αυτή την στιγμή υπολογίζεται ότι έχει αξία άνω των 15 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Ποιος πραγματικά πλήττεται, λοιπόν, στο τέλος της ημέρας; Οι ανεξάρτητοι σχεδιαστές και οι μικρές εταιρείες, που το Shein κλέβει απροκάλυπτα, ενώ εκείνοι δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα ούτε να πατεντάρουν τα σχέδια τους, ούτε να κινηθούν νομικά.
Δεν είναι τυχαίο, εξάλλου, που το Shein έχει πλέον ξεκάθαρα κατευθυνθεί κυρίως προς τα πιο μικρά “ψάρια” της μόδας, που δεν θα αναγκαστεί να αποζημιώσει με κανέναν τρόπο. Αυτή την στιγμή, το #sheinstolemydesign έχει 2,8 εκατομμύρια views στο TikTok, με όλο και περισσότερους δημιουργούν να μιλούν για την εμπειρία τους. Πολλοί από αυτούς, μάλιστα, έχουν προσπαθήσει να βρουν ένα είδος δικαίωσης με τη βοήθεια του Diet Prada. Από τις χαρακτηριστικότερες περιπτώσεις, ήταν αυτή της σχεδιάστριας Bailey Prado, η οποία τον περασμένο Αύγουστο κατήγγειλε ότι είχε ανακαλύψει πως τουλάχιστον 45 σχέδια της έχουν κλαπεί από την εταιρεία.
@shopfinatics Reply to @megangodin78 this is so heartbreaking. this designs mission is to spread awareness of shark finning. #sheinstolemydesign #shein #fastfashion
♬ Monkeys Spinning Monkeys – Kevin MacLeod & Kevin The Monkey
Τι επιλογές έχουν αυτοί οι ανεξάρτητοι σχεδιαστές πέρα από το να μιλήσουν δημόσια; Ελάχιστες. Στην πατεντοποίηση των ρουχων ο νόμος στις περισσότερες χώρες βοηθά ελάχιστα ή απαιτεί μακροχρόνιες και κοστοβόρες διαδικασίες ή δεν καλύπτει και καθόλου τους σχεδιαστές. Σε νομικό επίπεδο, για τους περισσότερους από αυτούς τους σχεδιαστές είναι ακατόρθωτο οικονομικά να διεκδικήσουν το δίκιο τους και την αποζημίωση, που ξεκάθαρα δικαιούνται. Στην πραγματικότητα, το μόνο, που μπορούν να κάνουν, είναι να επικοινωνήσουν με το Shein, μέσω ενός email, που δίνουν, ακριβώς για θέματα πνευματικής ιδιοκτησίας. Ωστόσο, οι περισσότεροι σχεδιαστές καταγγέλλουν ότι δεν παίρνουν ποτέ καμία απάντηση από την εταιρεία, ενώ οι ελάχιστα πιο τυχεροί από αυτούς βλέπουν τουλάχιστον να κατεβαίνουν οι αντιγραφές των σχεδίων τους από τα προϊόντα της εταιρείας, χωρίς ωστόσο κάποια παραπάνω αποζημίωση ή δημόσια παραδοχή από το Shein.
@haydenofficiel @SHEIN stole our design @Diet Prada enough of #fastfashion stealing designers hard work #shein_official #shein #sheinstolemydesign #GEICOGiveHappy #FFXmasSwitch #fastfashionsucks #fashion #fashiontok #fashiontiktok #foryoupage #fypシ #fyp #newyork #LA #miami #paris #milan #fastfashionshouldend
Η στάση του ίδιου του Shein απέναντι σε όλες τις δημόσιες καταγγελίες; Σχεδόν ανύπαρκτη και προσεκτικά μελετημένη βάσει του νόμου. Η ίδια η εταιρεία δηλώνει ότι όποιος θεωρεί ότι κλάπηκε σχέδιο του μπορεί να επικοινωνήσει μαζί της μέσω του προαναφερθέντος email. Ωστόσο, ξεκαθαρίζει ότι δεν απαντάει σε όλα τα email, αλλά μόνο σε αυτά, που πράγματι υπάρχει η πιθανότητα να έχει προκληθεί καταπάτηση πνευματικής ιδιοκτησίας βάσει της νομοθεσίας. Από εκεί και πέρα, τα αμφιλεγόμενα κομμάτια κατεβαίνουν από την ιστοσελίδα τους, ενώ η νομική ομάδα εξετάζει το θέμα. Δεν γίνεται λόγος, φυσικά, για αποζημίωση ή δημόσια παραδοχή, σε περίπτωση, που η νομική ομάδα διαπιστώσει πράγματι κλοπή πνευματικής ιδιοκτησίας.
Να πούμε, φυσικά, πως το Shein δεν είναι σε καμία περίπτωση ο μοναδικός θύτης σε τέτοιες υποθέσεις. Όλες οι fast fashion εταιρείες έχουν βασιστεί σε τεράστιο ποσοστό στην κλοπή πνευματικής ιδιοκτησίας, άσχετα με το αν αυτή πλήττει μεγάλα brands ή ανεξάρτητους σχεδιαστές. Η Aliexpress, για παράδειγμα, έχει επίσης “γδύσει” πολλούς σχεδιαστές και, μάλιστα, η τακτική της μετά από καταγγελίες είναι να κατεβάζει τα κομμάτια από την πλατφόρμα της, μόνο και μόνο ώστε μέρες αργότερα να ανεβάσει άλλα αντίγραφα του ίδιου σχεδιαστή.
@lemonlottie Link in my bio #FreshWearSpin fuckfastfashion #RayBanElevatorDance #boycottaliexpress #boycottshien #boycottfastfasion #smallbusiness #streetwear
Ποιος πλήττεται συνοπτικά από όλο αυτό; Προφανώς, οι ίδιοι οι σχεδιαστές, που βλέπουν τον κόπο τους και τη δημιουργικότητά τους να χάνονται άσκοπα, ενώ συγχρόνως χάνουν έσοδα από κομμάτια, για τη δημιουργία των οποίων πιθανώς να είχαν μπει εξαρχής και οι ίδιοι σε έξοδα από το πορτοφόλι τους. Αυτό με τη σειρά του πλήττει συγκεκριμένες κοινότητες, μιας και το μεγαλύτερο πρόβλημα το έχουν τα κατώτερα οικονομικά στρώματα, στα οποία στατιστικά βλέπουμε συνήθως να ανήκουν οι μετανάστες και οι people of color. Παράλληλα, πλήττεται ακόμα και η ίδια η βιομηχανία της μόδας, με το νέο δυναμικό της να απογοητεύεται από νωρίς και να μην βλέπει μέλλον στο να αφιερώσει το ταλέντο και τη δημιουργικότητά του, απλά σε κάτι που στο τέλος θα το εκμεταλλευτεί και δεν θα του δώσει τίποτα πίσω. Τέλος, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι το περιβάλλον είναι από τα μόνιμα θύματα της fast fashion, με το OVO Energy να καταγράφει ότι κάθε δευτερόλεπτο πετιούνται ρούχα σε ποσότητα, που ισοδυναμεί με ένα γεμάτο απορριμματοφόρο.
@elizations1 they sent me a copy-pasted apology, the same one they send to every small designer they steal from lol. #boycottshein #shein @shein_official