Ίσως έχεις ήδη προλάβει να δεις τη νέα ταινία του Netflix, The Dig. Ή ίσως απλά πέτυχες το trailer της. Σε κάθε περίπτωση, είναι πολύ πιθανό να αναρωτήθηκες αν οι χαρακτήρες και τα γεγονότα της ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα ή αν είναι αντικείμενα μυθοπλασίας. Η απάντηση είναι ότι το The Dig αποτελεί αληθινή ιστορία και, πιο συγκεκριμένα, την μεγαλύτερη αρχαιολογική ανακάλυψη στο έδαφος της Βρετανίας.
Η ιστορία πίσω από το The Dig
Μιλάμε για την εκσκαφή που έφερε στο φως 18 περίπου τάφους του 7ου αιώνα και όλους τους “θησαυρούς” που αυτοί κουβαλούσαν. Πραγματοποιήθηκε στο Σάτον Χου και αφορμή ήταν το ένστικτο μίας εντυπωσιακής για την εποχή της γυναίκας. Ο λόγος για την Edith Pretty, που στην ταινία υποδύεται η Carey Mulligan.
Η Pretty ήταν κάτοχος μίας τεράστιας έκτασης στο Σάτον Χου, η οποία περιλάμβανε και λόφους. Εκείνη πάντα πίστευε ότι κάτι υπήρχε κάτω από αυτούς και αποφάσισε να το ψάξει. Ωστόσο, βρισκόταν στο 1939, λίγο πριν η Βρετανία μπει στον πόλεμο εναντίον της Γερμανίας. Ως συνέπεια, όλοι οι μεγάλοι αρχαιολόγοι της χώρας είχαν εγκαταλήψει τις ανασκαφές και είχαν αφιερωθεί στην προστασία των μουσείων και των εκθεμάτων τους. Η Pretty, όμως, αρνούταν να περιμένει το τέλος του πολέμου για να ελέγξει το ένστικτό της. Έτσι, αποφάσισε να προσλάβει έναν ερασιτέχνη στην εκσκαφή. Αυτός ήταν ο Basil Brown, που απέδειξε ότι η Pretty είχε δίκιο, ανακαλύπτοντας και “ξεθάβοντας” τους τάφους του 7ου αιώνα, με πρώτο ένα αγγλοσαξονικό πλοίο-τάφο.
Η αρχαιολογική αξία των ευρημάτων
Η σημαντικότητα της ανακάλυψης έγκειται στο γεγονός ότι μέχρι τότε δεν γνωρίζαμε σχεδόν τίποτα για την εποχή των ευρημάτων της. Ή, μάλλον, γνωρίζαμε λάθος πράγματα. Όλα προέρχονταν από τους Μαύρους Αιώνες, μία εποχή που ορίζεται ιστορικά είτε ως αρχές του Μεσαίωνα, είτε ως Πρώιμος Μεσαίωνας. Το πεσιμιστικό όνομα της έχει να κάνει με το γεγονός ότι πιστεύεται πως η Δυτική Ευρώπη τότε πλήχτηκε δημογραφικά, πολιτιστικά και οικονομικά ως αποτέλεσμα της παρακμής της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.
Οι τάφοι του Σάτον Χου χρονολογούνται στο 625μχ. Μία εποχή κομβική για την εξέλιξη της ευρύτερης περιοχής σε αυτό που σήμερα γνωρίζουμε ως Αγγλία. Μέχρι το 1939, οι Μαύροι Αιώνες θεωρούνταν ένα υποανάπτυκτο πολιτισμικά χρονικό διάστημα. Αποδείχτηκε, όμως, ότι αυτό δεν ήταν αλήθεια και στην πραγματικότητα αποτέλεσε ένα μεταβατικό στάδιο. Τα αντικείμενα που βρέθηκαν στους τάφους έδειξαν έναν πολιτισμό, που αποφάσισε να “κλέψει” στοιχεία από την Σκανδιναβία και τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, για να δημιουργήσει την ταυτότητά του. Έδειξαν έναν λαό πολυταξιδεμένο, που είχε εμπορικές σχέσεις με την Σρι Λάνκα, τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία, την Αίγυπτο και όλη την Ευρώπη. Και μάς έδειξαν ότι τότε ξεκίνησε να πραγματοποιείται και μία θρησκευτική μετάβαση, από τους παλιούς θεούς στον χριστιανισμό.
© National Trust
Ποια ήταν η Edith Pretty;
Κάποιοι επιλέγουν να αναφέρονται σε αυτήν απλά ως μία γαιοκτήμονα και χήρα, που έτυχε να έχει τη συγκεκριμένη έκταση στην κατοχή της. Γι’ αυτό, εξάλλου, ακόμα και αυτοί που γνώριζαν για τα ευρήματα του Σάτον Χου, δεν γνώριζαν το δικό της όνομα.
Είναι, όμως, τουλάχιστον άδικο και λάθος να αποδίδουμε τις κινήσεις της στην τύχη. Το ένστικτο της Pretty ότι κάτι βρίσκεται κάτω από τους λόφους της, δεν ήταν κάτι μεταφυσικό. Οφειλόταν στη δική της εμπειρία και επαφή με την αρχαιολογία. Πέρασε χρόνια με τον πατέρα της, ταξιδεύοντας σε όλο τον κόσμο. Στα ταξίδια αυτά φρόντιζαν να επισκέπτονται πάντα όχι μόνο αρχαιολογικά ευρήματα και μνημεία, αλλά και αρχαιολογικές ανασκαφές. Μεταξύ άλλων, είχαν βρεθεί στην Ελλάδα, στην Αίγυπτο και στην Πομπηία. Παράλληλα, ο ίδιος ο πατέρας της είχε πραγματοποιήσει μία ανασκαφή σε μία έκταση δίπλα στο σπίτι τους και είχε ανακαλύψει μία μονή Κιστερκιανών.
Η Pretty ήταν γενικότερα μία γυναίκα αρκετά μπροστά σε σχέση με την εποχή της. Όχι μόνο γιατί ήταν πολυταξιδεμένη. Κατ’ αρχάς, να πούμε ότι, όταν ξεκίνησε η ανασκαφή ήταν 57 ετών. Γι’ αυτό, άλλωστε η 35χρονη Mulligan χρειάστηκε να κάνει “γηραντικό” μακιγιάζ για τον ρόλο. Για την εποχή της, μάλιστα, παντρεύτηκε και έκανε παιδί αρκετά μεγάλη, σε ηλικίες 42 και 47 ετών αντίστοιχα. Ο λόγος είναι ότι πέρασαν χρόνια μέχρι να αποφασίσει να δεχτεί τις προτάσεις γάμου του άντρα της, Frank Pretty. Και όταν λέμε ότι πέρασαν χρόνια, εννοούμε 24, αφού της έκανε πρόταση γάμου πρώτη φορά όταν εκείνη ήταν 18 ετών.
Τι έκανε αυτά τα 24 χρόνια; Όπως είπαμε, ένα μεγάλο μέρος τους αφιερώθηκε σε ταξίδια σε όλο τον κόσμο. Στη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, υπηρέτησε στον Ερυθρό Σταυρό τόσο σε νοσοκομεία στην Βρετανία και στη Γαλλία, όσο και στη βοήθεια εγκατάστασης Βέλγων προσφύγων. Πέρασε ένα σημαντικό μέρος της ζωής της στην φροντίδα του πατέρα της, όταν η μητέρα της έφυγε από τη ζωή, και ουσιαστικά αποφάσισε να παντρευτεί τον Pretty, όταν και εκείνος πλέον πέθανε.
