Κάποια έχουν καταφέρει να σπάσουν το φράγμα της παράδοσης και να εξελιχθούν σε fashion items, άλλα παραμένουν θρησκευτικό σύμβολο, ωστόσο κι αυτά ενσωματώνονται στη μόδα. Οι ρίζες των τριών headpieces εντοπίζονται στην Ασία παρόλο που ιστορικά εμφανίζονται πριν από την εξάπλωση του Ισλάμ. Η χρήση των καλυμμάτων κεφαλής κορυφώνεται την εποχή του Βυζαντίου, όπου αρχίζουν να αποκτούν και θρησκευτικό συμβολισμό. Όπως είναι φυσικό, η χρήση τους είχε πρακτικό χαρακτήρα, δηλαδή την προστασία από τις καιρικές συνθήκες. Ανά τους αιώνες ο συμβολισμός τους εξελίχθηκε, ενώ η χρήση τους από τις γυναίκες στους διάφορους πολιτισμούς αποτελούσε πάντα σύμβολο “τιμιότητας” και “σεμνότητας”.
Τουρμπάνι
Σε αντίθεση με την κοινή πεποίθηση ότι η πλειοψηφία των head wraps (όπως για παράδειγμα τα αφρικανικά) αποκαλούνται τουρμπάνια, το τουρμπάνι έχει αποκλειστικά ασιατική καταγωγή. Η πρώτη επίσημη καταγραφή headpiece που μοιάζει με τουρμπάνι είναι από τη Μεσοποταμία και απεικονίζεται σε ένα βασιλικό γλυπτό που χρονολογείται από το 2350 π.Χ. Αναφέρεται επίσης στην Παλαιά Διαθήκη και στη Βεδική βιβλιογραφία από την Ινδία. Φυσικά, η χρήση του τουρμπανιού ξεκίνησε ως προστασία του κεφαλιού από τις καιρικές συνθήκες, αλλά γρήγορα εξελίχθηκε σε σύμβολο κοινωνικού status και εξουσίας. Σταδιακά το τουρμπάνι επιλεγόταν κυρίως από βασιλείς και πνευματικούς ηγέτες και ήταν συχνά στολισμένο με κοσμήματα και αξεσουάρ για να επιδεικνύουν τον πλούτο και το μεγαλείο εκείνου που το φοράει.
Μέσα στους αιώνες το τουρμπάνι διατήρησε τους συμβολισμούς του και πέρα από διακριτικό τάξης και φυλής συνδέθηκε με τη θρησκεία. Το πέρασμά του στην Ευρώπη και η μετατροπή του σε fashion item έγινε στις αρχές του 15ου αιώνα και η χρήση του κορυφώθηκε όταν το ρεύμα του οριενταλισμού κατέκτησε τη Δύση. Η Νατάσα Ράμποβα, σύζυγος του Ροδόλφο Βαλεντίνο είναι εκείνη που τη δεκαετία του ΄20 φοράει πρώτη τουρμπάνι και το κάνει το απόλυτο fashion statement. Έκτοτε το τουρμπάνι καταφερνει να απεκδυθεί τους συμβολισμούς του και να αναβιώνει διαρκώς στη μόδα. Ακόμη και το μαντήλι δεμένο στο λαιμό, όπως για παράδειγμα φορούνταν στα 60s’ έχει τις ρίζες του στο τουρμπάνι.
Μαντίλα
Η μαντίλα, δηλαδή το hijab, που συνήθως καλύπτει το κεφάλι και το στέρνο στο Ισλάμ είναι εμφανώς συνδεδεμένη με τη σεμνότητα και την “προστασία” του γυναικείου σώματος από ανδρικό βλέμμα. Ωστόσο, σήμερα η συζήτηση για τη μαντήλα απασχολεί και πάλι το δημόσιο διάλογο καθώς οι νεαρές μουσουλμάνες που ζουν στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ επιλέγουν να φορούν τη μαντίλα – δεδομένου ότι σε αυτές τις κοινωνίες η χρήση της δεν είναι υποχρεωτική – ως σύμβολο πολιτιστικής και θρησκευτικής ταυτότητας, αλλά και σύμβολο ενδυνάμωσης και ελευθερίας της έκφρασης.
Στο Κοράνι δεν υπάρχει επίσημη αναφορά για χρήση του hijab από τις γυναίκες ωστόσο, τα στοιχεία δείχνουν ότι ο Προφήτης Μωάμεθ είχε δώσει μεγάλη προσοχή στο ντύσιμο της μουσουλμανικής κοινότητας, αναπτύσσοντας σταδιακά έναν κώδικα ενδυμασίας που όντως έβαζε στο επίκεντρο τη σεμνότητα, ανεξαρτήτως όμως φύλου. Η μοναδική αναφορά στο hijab είναι όχι ως κάλυμμα κεφαλής, αλλά ως παραπέτασμα στο σπίτι του Προφήτη όπου και εξασφάλιζε την ιδιωτικότητα των γυναικών του από τους άνδρες επισκέπτες, πράγμα που παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την μετέπειτα ερμηνεία του και την ενσωμάτωσή του στους ενδυματολογικούς κώδικες του Ισλάμ.
Εξαιτίας του έντονου θρησκευτικού της χαρακτήρα η μαντίλα μπορεί να μην έχει γίνει κτήμα της παγκόσμιας μόδας, ωστόσο η μόδα έχει “προσαρμοστεί” στη μαντίλα με τους μεγάλους οίκους να κυκλοφορούν σειρές με contemporary patterns και χρώματα.
Μαντήλι (Κεφαλόδεσμος)
Το μαντήλι στον ελλαδικό χώρο πλέον συναντάται σπάνια, παρόλα αυτά αποτελούσε για χρόνια αναπόσπαστο κομμάτι της ενδυμασίας των γυναικών. Οι ρίζες του εντοπίζονται στην αρχαία Ελλάδα με τη μορφή του πέπλου. Πέρα από τους εμφανείς πρακτικούς σκοπούς του, δηλαδή την προστασία του κεφαλιού από τον καιρό, οι κεφαλόδεσμοι αποτελούσαν επιτακτική ανάγκη εφόσον οι περισσότερες εργασίες ήταν υπαίθριες κι έτσι έγιναν αναπόσπαστο κομμάτι των παραδοσιακών φορεσιών.
Παράλληλα και στην Ελλάδα είχαν συμβολικό χαρακτήρα καθώς αποτελούσαν σύμβολα αγνότητας και σοβαρότητας, ενώ ανάλογα με την ηλικία τους και την οικογενειακή τους κατάσταση, τοποθετούνταν με διαφορετικούς τρόπους δεσίματος από τις γυναίκες. Αλλιώς το έδεναν οι ανύπαντρες, αλλιώς οι παντρεμένες, αλλιώς οι χήρες ή οι γυναίκες μεγάλης ηλικίας. Παρόλο που λίγες σύγχρονες Ελληνίδες τολμούν πλέον το μαντήλι ως αξεσουάρ και μάλιστα δεμένο με έναν από τους παραδοσιακούς τρόπους, ωστόσο θα ήταν ενδιαφέρουσα μια αναβίωση του. Στην κλασική του εκδοχή, όπως καθιερώθηκε τις δεκαετίες του ’50 και του ’60 κυρίως μέσα από τις απεικονίσεις του μέσα από τον κινηματογράφο το έχουμε δει στις πασαρέλες. Γιατί όχι και στην πόλη;