Ας ξεκινήσουμε με το βασικό. Πώς ορίζουμε κάτι ως “ένοχη απόλαυση”; Τι είναι ακριβώς τα “guilty pleasures” που ακούμε κατά καιρούς; Πρόκειται για εκείνες τις συνήθειες ή τα -με την ευρύτερη έννοια- προϊόντα που η μεγάλη πλειοψηφία έχει αποφασίσει ότι θεωρούνται κατώτερης ποιότητας. Αυτά που κι εμείς οι ίδιοι γνωρίζουμε ότι είναι κατώτερης ποιότητας. Και φαίνεται ότι το γνωρίζουμε ακριβώς γιατί τα αντιμετωπίζουμε ως “ένοχες απολαύσεις”, αφού προσπαθούμε να τα κρύψουμε από τους άλλους ή να δικαιολογηθούμε για αυτά όταν μάς ανακαλύπτουν.
Οι περισσότερες “ένοχες απολαύσεις” αφορούν κατά κύριο λόγο τη διατροφή μας, τις ταινίες που βλέπουμε, τα τηλεοπτικά προγράμματα που επιλέγουμε και τη μουσική που ακούμε. Ένας ακραία “ένοχος”, για παράδειγμα, θα ήταν κάποιος που θα πιανόταν επ’ αυτοφώρω να τρώει μία σπέσιαλ πίτσα με ζύμη Philadelphia, ενώ κάνει μαραθώνιο Fifty Shades, κοιτάει στο κινητό του τον τελευταίο μεγάλο καβγά που έγινε σε πάνελ πρωινάδικου και στο ηχητικό background του ακούγεται το “Αμάρτησε μαζί μου κι έλα, έλα, έλα, έλα…”.
Ωστόσο, οι περισσότεροι θα μπορούσαμε να ταυτιστούμε με τον συγκεκριμένο “ένοχο” με κάποιες μόνο μικροαλλαγές. Ίσως τρώγαμε burger με τηγανιτές πατάτες, βάζαμε μία ρομαντική κομεντί τύπου Το Ημερολόγιο, ψάχναμε το τελευταίο κράξιμο μεταξύ παικτών στο GNTΜ και ακούγαμε pop hits του ‘90. Κάπως έτσι κι εμείς θα ήμασταν “ένοχοι”, αλλά με τον δικό μας τρόπο. Μήπως, λοιπόν, αφού όλοι είμαστε λίγο-πολύ ένοχοι, τότε κανένας μας τελικά δεν είναι;
Οι περισσότεροι από εμάς ντρεπόμαστε να παραδεχτούμε το όποιο “κακό” προϊόν καταναλώνουμε, ειδικά άμα με έναν τρόπο το απολαμβάνουμε. Ντρεπόμαστε παρά το γεγονός ότι οι αριθμοί συχνά έρχονται και μάς λένε ότι μία μεγάλη μερίδα του πληθυσμού επίσης τα καταναλώνει, παρά το γεγονός ότι σχεδόν κανένας δεν το δηλώνει ανοιχτά. Αν πιάσουμε όλα τα ριάλιτι που ξεκίνησαν φέτος στην ελληνική τηλεόραση -και που οι περισσότεροι κατακρίνουν-, θα δούμε ότι τα περισσότερα από αυτά όχι μόνο δεν βρίσκονται σχεδόν ποτέ στον πάτο της τηλεθέασης, αλλά συχνά είναι στην πρώτη θέση. Κατά τον ίδιο τρόπο, οι περισσότερες “κακές” ταινίες είχαν τεράστια εισπρακτική επιτυχία και γι’ αυτό απέκτησαν sequels ή αποτέλεσαν τη βάση για πολλές άλλες παρόμοιες παραγωγές. Πόσα ταινίες και σειρές με βαμπίρ προέκυψαν μετά το Twilight; Έχουμε χάσει το μέτρημα.
Όσο για τα “κατώτερα” τραγούδια, αρκεί να δείτε τα views τους στο YouTube. Αντίθετα, τα ντοκιμαντέρ που προβάλλονται στην τηλεόραση, οι ψαγμένες γεμάτες συμβολισμούς ταινίες και η κλασική μουσική δεν φαίνεται να έχουν έμπρακτα τουλάχιστον την ίδια απήχηση.
Οπότε για τι ακριβώς ντρεπόμαστε για τις “ένοχες απολαύσεις” μας; Και τι τελικά τις κάνει “ένοχες”; Περισσότερο η ενοχή που οι ίδιοι νιώθουμε απέναντι στον εαυτό μας. Το γεγονός ότι γνωρίζουμε πως το προϊόν που καταναλώνουμε δεν θα μάς προσφέρει τίποτα σε σωματικό ή πνευματικό επίπεδο, ειδικά σε σύγκριση με το να τρώγαμε λαχανικά και φρούτα, να παρακολουθούσαμε ένα ιστορικό ντοκιμαντέρ, να βλέπαμε τη συνέντευξη ενός επιστήμονα και να ακούγαμε Μπαχ.
Κι όμως, υπάρχει κάτι παραπάνω που μάς προσφέρουν. Η χαλάρωση και η ξεγνοιασιά. Προφανώς τα πιο “ποιοτικά” προϊόντα είναι απαραίτητα στη ζωή μας για να διευρύνουμε τους ορίζοντές μας, τις γνώσεις μας και την παιδεία μας, να προβληματιστούμε και να δομήσουμε μία πιο ολοκληρωμένη άποψη για τον κόσμο. Ωστόσο, υπάρχουν στιγμές μέσα στη μέρα μας που το τελευταίο πράγμα που χρειαζόμαστε είναι να σκεφτούμε ακόμα περισσότερο. Μετά από μία κουραστική μέρα στη δουλειά, μετά από έναν άσχημο καβγά με την σχέση σου ή τους φίλους σου, σε μία περίοδο που όλα φαντάζουν βουνό στη ζωή σου, οι “ένοχες απολαύσεις” είναι ο ιδανικός τρόπος ώστε απλά να περάσει η ώρα και να ξεχαστείς, να δεις τα πράγματα λιγότερο σοβαρά και να γελάσεις με την καλή “γελοιότητα” του κόσμου μας.
Την επόμενη φορά, λοιπόν, που κάποιος θα σε ρωτήσει τι κάνεις αυτή τη στιγμή, αντί να ντραπείς και να πεις ψέματα, παραδέξου ότι “καίγεσαι” με το τελευταίο ριάλιτι που βγήκε στην τηλεόραση και δήλωσε πόσο το ευχαριστιέσαι. Ποιος ξέρει; Ίσως ο συνομιλητής σου σού απαντήσει ενθουσιασμένα ότι και αυτός βλέπει το ίδιο και καταλήξετε να το παρακολουθείτε παρέα.
