Ενώ η ανθρώπινη επιστήμη έχει προχωρήσει με ιλιγγιώδεις ταχύτητες τους τελευταίους αιώνες, δίνοντας απαντήσεις και προσφέροντας λύσεις σε πολλά καθημερινά προβλήματα του σύγχρονου ανθρώπου, υπάρχουν όμως κάποια μυστήρια στα οποία δεν έχει ακόμα απαντήσει. Τα μυστήρια αυτά μπορεί να βρίσκονται στους βυθούς των ωκεανών, στα βάθη του ανθρώπινου εγκεφάλου, στις κορφές των βουνών ή στα βάθη του χρόνου. Οι λόγοι δε για τους οποίους δεν έχουν ακόμα λυθεί έχουν να κάνουν με την έλλειψη της ανάλογης τεχνολογίας ή με την δυσκολία της ανθρώπινης σκέψης να τα διαχειριστεί.
Ας δούμε μερικά από αυτά που ταλανίζουν το ανθρώπινο μυαλό:
Από τι είναι φτιαγμένο το σύμπαν;
Είναι μια απλή και ξεκάθαρη ερώτηση για την οποία η επιστήμη δεν έχει δώσει ακόμα μια ξεκάθαρη απάντηση. Το σύμπαν, απ’ όσο γνωρίζουμε, είναι γεμάτο με γαλαξίες, αστέρια και πλανήτες, αλλά ουσιαστικά δεν γνωρίζουμε τι άλλο υπάρχει εκεί έξω. Η περισσότερη «ύλη» του σύμπαντος δεν είναι ορατή, δεν μπορούμε να την αγγίξουμε και, ως και σήμερα, δεν την έχουμε εξερευνήσει. Ονομάζεται σκοτεινή ύλη και παρότι οι επιστήμονες την ψάχνουν εδώ και δεκαετίες, δεν έχουν ιδέα τι είναι τελικά.
Τι ζει στην “ζώνη του λυκόφωτος” των ωκεανών;
Όσο βαθύτερα πηγαίνουμε στον βυθό των θαλασσών, τόσο λιγότερη ηλιακή ακτινοβολία φτάνει ως εκεί. Στα 200 μέτρα περίπου κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας αρχίζει μια περιοχή που ονομάζεται “ζώνη του λυκόφωτος” (“twilight zone”). Το φως είναι σχεδόν ανύπαρκτο και οι γνώσεις που έχουμε για τα σκοτεινά αυτά βάθη, είναι σχεδόν ανύπαρκτες επίσης.
Όπως λέει ο ακουστικολόγος Andone Lavery, που εργάζεται στο Woods Hole Oceanographic Institution, “είναι πιο εύκολο να πούμε τι δεν γνωρίζουμε για την περιοχή αυτή, παρά τι πραγματικά ξέρουμε.” Πρόκειται για ένα γιγάντιο κομμάτι των ωκεανών που είναι εξαιρετικά σημαντικό. Είναι πιθανό-αλλά όχι βέβαιο- να ζουν εκεί περισσότερα ψάρια από ότι σε όλες τις θάλασσες μαζί, ενώ τα όντα του σκοτεινού ωκεανού παίζουν έναν πολύ σπουδαίο ρόλο στην ρύθμιση του κλίματος. Υπάρχουν πολλά κρυμμένα θαύματα εκεί.
Τι κατέστρεψε την Αφροδίτη;
“Η εικόνα της κολάσεως” είναι η πιο ακριβής λέξη με την οποία περιγράφουν οι επιστήμονες την επιφάνεια της Αφροδίτης, του δεύτερου πλανήτη από τον Ήλιο. Με θερμοκρασία 500 βαθμών Κελσίου, είναι ο θερμότερος πλανήτης του ηλιακού μας συστήματος, κυρίως εξαιτίας της ατμόσφαιράς της που αποτελείται σχεδόν εξολοκλήρου από διοξείδιο του άνθρακα. Τα σύννεφά της αποτελούνται από εξαιρετικά διαβρωτικό θειικό οξύ και κρέμονται πάνω από ένα ηφαιστειογενές τοπίο με αδιάκοπες ηφαιστειακές εκρήξεις λάβας. Η ατμοσφαιρική πίεση είναι 92 φορές μεγαλύτερη από αυτήν στην επιφάνεια της θάλασσας στην Γη.
Πολλοί επιστήμονες ισχυρίζονται όμως ότι η Αφροδίτη ήταν κάποτε περίπου όπως η Γη, με ωκεανούς που έμοιαζαν με τους δικούς μας. Αυτό προκαλεί ένα εύλογο ερώτημα: Εφόσον η Γη και η Αφροδίτη είναι σαν πλανητικά αδέρφια που φτιάχτηκαν την ίδια εποχή και από τα ίδια συστατικά, τι είναι αυτό που κάνει τον έναν πλανήτη παράδεισο και τον άλλον κόλαση; Η ηφαιστειολόγος και συγγραφέας του βιβλίου Super Volcanoes: What They Reveal about Earth and the Worlds Beyond, Robin George Andrews, λέει ότι υπάρχουν δύο πιθανές υποθέσεις: Η πρώτη είναι ότι ο Ήλιος κατέκαψε την Αφροδίτη και ο άλλος ότι το έκαναν τα ηφαίστεια.
Πως θα μοιάζουν τα ζώα στο μέλλον;
Είναι πρακτικώς αδύνατο να προβλέψουμε το πως θα παίξει η εξέλιξη των ειδών στο μέλλον, αυτό δεν σημαίνει όμως ότι δεν μπορούμε να προσπαθήσουμε να το κάνουμε. Όπως είπε η Liz Alter, μια καθηγήτρια εξελικτικής βιολογίας του California State University Monterey Bay, αυτή η ερώτηση είναι αδύνατο να απαντηθεί, καθώς η εξέλιξη των ειδών εξαρτάται άμεσα από τον ρόλο που παίζουν και θα συνεχίσουν να παίζουν οι άνθρωποι στον πλανήτη. Έτσι όπως αλλάζουν τα οικοσυστήματα στην σημερινή εποχή εξαιτίας της ανθρώπινης δραστηριότητας, το μέλλον των ζώων αλλά και του πλανήτη γενικότερα είναι αβέβαιο.
Τι προκαλεί το Αλτσχάιμερ;
Μέχρι σήμερα δεν έχει βρεθεί η θεραπεία για την νόσο Αλτσχάιμερ που προκαλεί άνοια, παρά τις εντατικές έρευνες της επιστήμης. Γιατί συμβαίνει αυτό; Για τον απλό λόγο ότι οι επιστήμονες δεν έχουν καταφέρει ακόμα να καταλάβουν απόλυτα ποια είναι η αιτία της ασθένειας αυτής.
Η πιο επικρατούσα σχετική θεωρία για χρόνια ήταν ότι το Αλτσχάιμερ προκαλείται από την συσσώρευση κάποιων πρωτεϊνών που ονομάζονται αμυλοειδείς και προκαλούν την δημιουργία πλακών στον εγκέφαλο. Τα φάρμακα που βοηθούν στην διάλυση αυτών των πλακών των αμυλοειδών πρωτεϊνών, δεν φαίνεται να έχουν αποτέλεσμα στην αντιμετώπιση της ασθένειας. Άλλοι επιστήμονες όμως θεωρούν ότι η ιατρική κοινότητα έχει επικεντρωθεί στην έρευνα αυτής της θεωρίας αφήνοντας άλλες πιθανές αιτίες όπως η μόλυνση από κάποιον ιό, ανεξερευνητες.
Πως είναι δυνατόν να είναι τόσο έξυπνη η “γλοιώδης μούχλα” ενώ δεν έχει εγκέφαλο;
Η “γλοιώδης μούχλα” είναι ένας εξαιρετικά απλός οργανισμός ενώ ταυτόχρονα είναι υπερβολικά σύνθετος. Από τεχνικής άποψης, είναι μονοκύτταροι οργανισμοί. Όταν όμως συγκεντρώνονται πολλά τέτοια κύτταρα μαζί σε μια μάζα, τότε μοιάζουν να είναι ικανά να σκέφτονται.
Η γλοιώδης μούχλα μπορεί να λύσει λαβύρινθους και να πάρει κρίσιμες αποφάσεις διαχείρισης κινδύνου. Υπάρχουν ακόμα και ενδείξεις που υπαινίσσονται ότι μπορεί να παρακολουθεί το πέρασμα του χρόνου. Αυτά όλα τα καταφέρνει χωρίς εγκέφαλο. Όποιος κι αν είναι ο μηχανισμός που επιτρέπει σε αυτό το είδος μούχλας να λύνει τέτοια προβλήματα, έχει εξελιχθεί με έναν τρόπο που είναι πολύ διαφορετικός από τον ανθρώπινο τρόπο σκέψης. Πως ακριβώς το κάνουν λοιπόν; Και τι μπορεί αυτό να μας πει για φύση της ευφυίας;
Ποια είναι η μεγαλύτερη ηλικία στην οποία μπορεί να φτάσει ο άνθρωπος;
Έχει άραγε γεννηθεί ο άνθρωπος που θα φτάσει τα 150 χρόνια ζωής; Αυτό είναι κάτι που δεν γνωρίζουμε, ο μέσος όρος της ανθρώπινης ζωής όμως ανεβαίνει διαρκώς τα τελευταία χρόνια και δεν είναι σαφές στο που μπορεί να φτάσει. Η τεχνολογία και η επιστήμη είναι πιθανό να μας το κάνουν πιο εύκολο να ξεπεράσουμε τα εκατό χρόνια ζωής κατά πολύ, οπότε υπάρχουν αρκετά ζητήματα για τα οποία θα πρέπει να μεριμνήσει η ανθρωπότητα ως τότε.
Ποιο είναι το πλάσμα που ανέπτυξε πρωκτό πρώτο;
Όπως λέει η Katherine Wu, μια ειδική αναπτυξιολόγος, η ύπαρξη του πρωκτού στα έμβια όντα δεν ήταν πάντα δεδομένη. Στο πολύ μακρινό παρελθόν, τα όντα έπρεπε να τρώνε και να αποβάλουν τα περιττά, από την ίδια οδό. “Η εμφάνιση του πρωκτού ήταν μια μνημειώδης στιγμή στην εξέλιξη των ειδών. Ο πρωκτός επέτρεψε στα ζώα να αναπτυχθούν και να εξαπλωθούν πάνω στην Γη και να πάρουν νέες μορφές και φόρμες.”
Οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν όμως ακριβώς ποιο ήταν το πλάσμα που τα κατάφερε να αφοδεύσει πρώτο, καθώς αυτό συνέβη εκατομμύρια χρόνια πριν και δεν έχουν βρεθεί τα ανάλογα απολιθώματα για να μελετηθούν. Εδώ όμως γεννάται και ένα άλλο ερώτημα: γιατί το ανθρώπινο είδος έχει αναπτύξει έναν από τους μεγαλύτερους πισινούς του ζωικού βασιλείου;