Όσο κι αν στην εποχή μας μέρος των κοινωνιών του κόσμου έχει προχωρήσει, οι προκαταλήψεις, οι διακρίσεις και τα στερεότυπα συνεχίζουν να υπάρχουν σε ανησυχητικά επίπεδα. Στην Ελλάδα ακόμα περισσότερο σε σχέση με άλλες δυτικές χώρες. Δεν είναι τυχαίο, εξάλλου, πως αν καθίσουμε να το σκεφτούμε, τα ανοιχτά LGBTQIA+ δημόσια πρόσωπα της χώρας μπορούν πιθανώς να μετρηθούν μόλις στα δάχτυλα των χεριών μας. Αν εστιάσουμε σε ακόμα πιο συγκεκριμένους τομείς, τότε θα δούμε ότι συχνά μάς αρκεί και το ένα μας χέρι. Ακόμα κι αν μάς λείπει κανά δάχτυλο. Ένας τέτοιος χώρος είναι αυτός του αθλητισμού.
Τα βήματα προς μία αλλαγή για το καλύτερο είναι αρκετά και συχνά περίπλοκα. Πολλά έχουν να κάνουν με τη νομοθεσία, αλλά και με την εκπαίδευση και την παιδεία που παίρνουμε από μικρά παιδιά. Κάτι άλλο, που μπορεί να φανεί εξαιρετικά σημαντικό, είναι η απόφαση δημόσιων προσώπων να μιλήσουν ανοιχτά για την LGBTQIA+ ταυτότητά τους, ακόμα κι αν κάποιοι τους λένε ότι έτσι ρισκάρουν να χάσουν την καριέρα τους. Αυτά τα πρόσωπα είναι που ανοίγουν τον δρόμο, ώστε κι άλλοι να ακολουθήσουν το παράδειγμά τους, μέλη της LGBTQIA+ κοινότητας να νιώσουν ότι δεν είναι αόρατοι ούτε μόνοι και σταδιακά η κοινωνία να κανονικοποιήσει, σεξουαλικότητες και ταυτότητες φύλου που ποτέ δεν θα έπρεπε να έχει ορίσει ως μη κανονικές.
Στον αθλητισμό, ο Ιωάννης Μελισσανίδης είναι ξεκάθαρα το πρόσωπο που άρχισε να φέρνει την αλλαγή στην Ελλάδα. Πώς; Όντας ο πρώτος ανοιχτά gay Έλληνας ολυμπιονίκης. O ολυμπιονίκης, παγκοσμιονίκης και πρωταθλητής Ευρώπης στην ενόργανη γυμναστική μίλησε στο Antivirus για τη σεξουαλικότητά του, αλλά και όλη τη ζωή ενός gay άντρα γενικά, στην Ελλάδα, στον αθλητισμό και στο επίκεντρο της δημοσιότητας. Εμείς συγκεντρώσαμε τις δηλώσεις του, που πιστεύουμε ότι πρέπει να έχεις διαβάσει.
Το “αναγκαίο κακό” του coming out
“Η πρώτη φορά που το συζήτησα ανοιχτά ήταν στα 14 με τον κολλητό μου, ο οποίος είναι κι αυτός gay. Κάπως έγινε ταυτόχρονα. Να σου πω πάντως, πως θεωρώ το coming out ένα αναγκαίο κακό.
Καταλαβαίνω ότι είναι απαραίτητο στην εποχή μας, αλλά αν σκεφτείς πως κανένας straight δεν χρειάστηκε ποτέ να κάνει κάποιο statement για τη σεξουαλικότητά του, αντιλαμβάνεσαι ότι εισαγάγει μια διάκριση. Νιώθω, δηλαδή, πως το format της κοινωνίας αναγκάζει εμάς τους ΛΟΑΤ+ να κάνουμε ένα statement για την ταυτότητά μας, κάτι που αν το σκεφτείς είναι αρκετά στιγματιστικό και ‘αντισυνταγματικό’. Όπως σου είπα, όμως, καταλαβαίνω ότι είναι αναγκαίο, γιατί όταν βλέπεις να το κάνει ένα γνωστό πρόσωπο, όπως ένας αθλητής, ένας καλλιτέχνης, ένας επιστήμονας ή ένας σύμβουλος από το γραφείο του Πρωθυπουργού, μπορεί να επηρεάσει και να προσφέρει περισσότερη ορατότητα στα νέα παιδιά και όχι μόνο”.
Το coming out στην οικογένειά του
“Δεν υπήρξε ποτέ κάποια συγκεκριμένη συζήτηση. Νομίζω πως ήρθε κάπως φυσικά. Η ζωή μου από πολύ νωρίς ήταν ξεκάθαρη. Είχα και τον πρωταθλητισμό, οπότε αυτή η μεγάλη εφηβική σεξουαλική αφύπνιση άργησε να ξεκινήσει. Μετά όμως δεν μπήκα ποτέ στη διαδικασία να κρύψω τίποτα από τους δικούς μου. Δε χρειάστηκε. Θυμάμαι μόνο μια στιγμή, πριν εγώ σταθώ γερά στα πόδια μου, τον μπαμπά μου να λέει: ‘Άντε και με ένα καλό κορίτσι’.
Του απάντησα, κοιτάζοντάς τον βαθιά στα μάτια με πολλή αγάπη και αποφασιστικότητα ότι ‘εγώ θα χαράξω τη δική μου πορεία και θα κάνω αυτό που θέλω και το ξέρεις’. Μπορεί εκείνη στη στιγμή και να πληγώθηκε, μπορεί να ήταν εκείνη και η στιγμή που το κατάλαβε κιόλας. Μετά ο υπέροχος πατέρας μου, μου απάντησε: ‘εγώ από εσένα θέλω να είσαι πάντα ευτυχισμένος’. Ξέρεις, οι καλοί γονείς, αν θέλουν τα παιδιά τους να είναι ευτυχισμένα, πρέπει να τα δεχτούν όπως είναι, χωρίς προϋποθέσεις. Αν δεν το κάνουν, τότε δεν είναι καλοί γονείς. Επίσης, όλο αυτό που έχω ζήσει, οι επιτυχίες που είχα από πολύ μικρός, η οικονομική ανεξαρτησία από τα 14 μου με βοήθησαν να αισθάνομαι ασφαλής και σίγουρος”.
Η ζωή ως gay αγόρι και αθλητής ενόργανης στη Θεσσαλονίκη
“Η ζωή του πρωταθλητισμού είναι πολύ δύσκολη από μόνη της. Στο παρελθόν είχα αντιμετωπίσει και κάποια ομοφοβικά περιστατικά. Θυμάμαι, μια φορά, τρία άτομα να με πλησιάζουν κάνοντας μου ομοφοβικά σχόλια. Γενικά δε δίνω σημασία, γιατί πιστεύω πως σ’ ενοχλεί αυτό που τελικά αφήνεις να σε ενοχλήσει. Όταν όμως αυτό ξεπερνά τα όρια, όταν δηλαδή ο άλλος αρχίζει να σε σπρώχνει και να χειροδικεί, τότε πρέπει να αντιδράσεις. Επειδή έχω έναν πολύ δυνατό χαρακτήρα, έτσι πιστεύω, ειδικά όταν απειλούμαι και επειδή λόγω αθλητισμού έχω ένα δυνατό σώμα δε φοβάμαι, όταν χρειαστεί να διαπληκτιστώ και να αμυνθώ με επίθεση. Φυσικά, η λύση είναι να μιλάς γι΄αυτά τα περιστατικά και να ζητάς υποστήριξη, αλλά θυμάμαι τότε ήταν και μία εποχή που οι δάσκαλοι για παράδειγμα δεν έδιναν και μεγάλη σημασία”.