Η Άνοιξη, η εποχή της αναγέννησης και της μεγάλης υπόσχεσης για έναν ακόμα νέο κύκλο ζωής που ξεκινά πάνω στην γη, υπήρξε ανάμεσα στα αγαπημένα θέματα των καλλιτεχνών από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Τα έργα τους δοξάζουν το θαύμα της φύσης και μας ταξιδεύουν ανάμεσα σε τεχνοτροπίες και ρεύματα, με ένα όμως αλάνθαστο μήνυμα: Η Άνοιξη έρχεται μετά από κάθε Χειμώνα για να μας γεμίσει αισιοδοξία και όνειρα. Και την φετινή Άνοιξη έχουμε πολύ ανάγκη και τα δύο. Ας απολαύσουμε:
Η “τοιχογραφία της Άνοιξης”
Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, Προέλευση: Ακρωτήρι Θήρας, 16ος αι. π.Χ.
Το δωμάτιο στο οποίο βρέθηκε η συγκεκριμένη τοιχογραφία ήταν μάλλον χώρος λατρείας και το θέμα της Άνοιξης απεικονίζεται στα ανθισμένα κόκκινα κρίνα και στον ερωτικό χορό των χελιδονιών. Στην “τοιχογραφία της Άνοιξης” η ερωτοτροπία των χελιδονιών έλκει αναπόφευκτα το βλέμμα και θεωρείται σαφώς υπαινικτική του αισθήματος του έρωτα και της έλξης των δύο φύλων.
La Primavera, Sandro Botticelli, 1482
“Η Άνοιξη” ή “La Primavera“, επίσης γνωστή ως “Η Αλληγορία της Άνοιξης” είναι ένα σπουδαίο έργο της Ιταλικής Αναγέννησης που είχε παραγγελθεί από τον Lorenzo Pierfrancesco των Μεδίκων. Λέγεται ότι αρχικά ο πίνακας δεν είχε όνομα και όταν ο ιστορικός τέχνης της εποχής Τζόρτζιο Βαζάρι τον είδε στο Villa di Castello, την επίσημη κατοικία των Μεδίκων του έδωσε το όνομα “La Primavera”. Η σκηνή που περιγράφει ο Bottichelli εκτυλίσσεται σε ένα κατάφυτο άλσος με δέντρα, θάμνους και τουλάχιστον 90 διαφορετικά είδη λουλουδιών. Τα πρόσωπα που συμμετέχουν είναι ο θεός Ζέφυρος, η νύμφη Xλωρίδα, η θεά των λουλουδιών Φλόρα, η θεά Αφροδίτη, ο θεός Έρωτας, ο θεός Ερμής και οι τρεις Χάριτες. Πρόκειται για μια εικόνα που δοξάζει την γονιμότητα που φέρνει μαζί της η Άνοιξη.
Ανοιξιάτικο Μπουκέτο, Pierre-Auguste Renoir, 1866
Ο Renoir ζωγράφισε το Ανοιξιάτικο Μπουκέτο σε νεαρή ηλικία, γύρω στα 25 του χρόνια, πολύ πριν τα σπουδαία ιμπρεσσιονιστικά του έργα όπως τον “Χορό στον Μύλο της Γαλέτας” και είναι περισσότερο πιστός στην αναπαράσταση της πραγματικότητας. Παρ’ όλα αυτά το έργο λάμπει μέσα στο όργιο των χρωμάτων και της ζωντάνιας, συμβολίζοντας την έκρηξη της ζωής μέσα από το ανοιξιάτικο μπουκέτο που δείχνει κι αυτό να δυσκολεύεται να συγκρατηθεί μέσα στο βάζο του.
Μικρά Ανοιξιάτικα Λιβάδια, Alfred Sisley, 1880/1
Ο Άγγλος ζωγράφος που έζησε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στη Γαλλία, έχει ένα διαφορετικό τρόπο να εκφράζει την ευφορία της Άνοιξης. Δεν βλέπουμε ολάνθιστα λιβάδια ή θάμνους και μπουκέτα. Τα δέντρα του είναι σχεδόν γυμνά ακόμα και δεν υπάρχει ίχνος λουλουδιού. Υπάρχει όμως ως κεντρικό στοιχείο του έργου, η νεαρή του κόρη, σύμβολο αναγέννησης και νέας ζωής.
Η Ροζ Ροδακινιά, Vincent van Gogh, 1888
Όταν ο Van Gogh έφθασε στην Αρλ τον Μάρτιο του 1888, τα οπωροφόρα δέντρα της περιοχής στα περιβόλια ήταν έτοιμα να ανθίσουν. Αυτό του έδωσε τόση μεγάλη έμπνευση που μέσα σε ένα μήνα είχε δημιουργήσει δεκατέσσερα έργα ζωγραφικής με ανθισμένα δέντρα. Ολοκλήρωνε σχεδόν ένα πίνακα την ημέρα, ενώ στα τέλη του Απρίλη έγραψε στον αδερφό του ότι “θα πρέπει να αναζητήσω κάτι νέο, τώρα οι οπωρώνες έχουν σχεδόν τελειώσει την άνθηση”. Η ανθοφορία αυτή που τόσο εξυμνήθηκε στα συγκεκριμένα έργα, συμβόλιζε επίσης και την πνευματική αναγέννηση που προκύπτει μέσα από την σκληρή δουλειά και τον αγώνα του δημιουργού.
Οπωρώνας την Άνοιξη, Claude Monet, 1886
Ο Οπωρώνας την Άνοιξη του Monet θεωρείται από τους κριτικούς ως το καλύτερο ιμπρεσιονιστικό έργο για την Άνοιξη. Σε αυτό απεικονίζεται ο οπωρώνας των κήπων του Ζιβερνί της Νορμανδίας, που βρισκόταν δίπλα στο σπίτι που νοίκιαζε ο δημιουργός από το 1883.Οι κήποι αυτοί με τις λιμνούλες και τις γεφυρούλες τους θα ενέπνεαν αργότερα τα έργα του με τα νούφαρα. Σε αυτόν τον οπωρώνα λοιπόν, την Άνοιξη του 1886, ζωγράφισε αυτήν την σκηνή με τις πυκνές ανθισμένες μηλιές που πραγματικά μοιάζουν να φωτίζουν ολόκληρο το έργο. Η καθισμένη φιγούρα θεωρείται ότι είναι η κόρη της τότε ερωμένης και μετέπειτα συζύγου του Μonet, της Suzanne Hoschedé.
Ιερή Άνοιξη ή αλλιώς Nave Nave Moe, Paul Gauguin, 1894
O Gauguin ζωγράφισε το συγκεκριμένο έργο δύο χρόνια μετά την επιστροφή του από την Ταϊτή στο Παρίσι. Ο εξωτικός αυτός κόσμος είχε κατακτήσει τον καλλιτέχνη με την αρμονία μεταξύ ανθρώπου και φύσης και όλα όσα συμβόλιζαν την διατήρηση της πρωτόγονης απλότητάς του. Το συγκεκριμένο έργο παρουσιάζει κάποια ανάμνησή του από την Ταϊτή αλλά και την δική του ρομαντική ιδέα για αρμονία στον κόσμο. Οι κοπέλες συμβολίζουν τα διάφορα στάδια της ζωής. Το νεαρό κορίτσι με το φωτοστέφανο που κοιμάται συμβολίζει την παρθενική αγνότητα, ενώ το κορίτσι που ετοιμάζεται να δαγκώσει το φρούτο είναι σαν την Εύα.
Βλέποντας τις ανθισμένες κερασιές, Chikanobu, 1894
Η σημασία της ανθοφορίας στην Ιαπωνική κουλτούρα αντικατοπτρίζεται στο έθιμο του Χανάμι. Έχει να κάνει με την απόλαυση που προσφέρει η παρατήρηση των ανθισμένων κερασιών και γίνεται από τα μέσα Μαρτίου ως τις αρχές Απριλίου, όπου οι Ιάπωνες πηγαίνουν να δουν τις ανθισμένες κερασιές ενώ κάποιοι οργανώνουν πικνίκ ανάμεσα στα δέντρα. Ο Yoshu Chikanobu ήταν ένας μεγάλος δημιουργός της δυναστείας Meiji που κράτησε από το 1868 ως το 1912. Σε αυτό το τρίπτυχο μας παρουσιάζει της κυρίες του αυτοκρατορικού παλατιού που επισκέπτονται τις ανθισμένες κερασιές σύμφωνα με το έθιμο.
Άνοιξη, Alphonse Maria Mucha
Ο Μούχα ήταν ένας πολυτάλαντος καλλιτέχνης που έγινε πασίγνωστος όταν φιλοτέχνησε μια αφίσα για ένα θεατρικό έργο με πρωταγωνίστρια την Σάρα Μπερνάρ. Παρότι ειπώθηκε ότι επρόκειτο για σχέδιο που βασίστηκε σε έργο του Πωλ Γκωγκέν, η Μπερνάρ έμεινε τόσο ευχαριστημένη που έκλεισε εξαετές συμβόλαιο μαζί του .
Ο Μούχα δημιούργησε πολυάριθμους πίνακες, αφίσες, διαφημίσεις και εικονογραφήσεις βιβλίων καθώς και σχέδια για κοσμήματα, χαλιά, ταπετσαρίες και θεατρικά σκηνικά σε ένα ύφος που αρχικά ονομάστηκε ύφος Μούχα αλλά έγινε γνωστό ως Άρ Νουβό.
Άνοιξη, Georgia O’Keeffe, 1923/4
Η Georgia O’Keeffe, παρέα με τον άντρα της φωτογράφο Alfred Stieglitz, ήταν ανάμεσα στα πρόσωπα που εδραίωσαν τον Αμερικανικό Μοντερνισμό. Πολλά από τα έργα της βρίσκονται στο Art Institute στο Chicago, όπως και αυτό το έργο του 1924 που ονομάζεται Άνοιξη. Απεικονίζει το studio του συζύγου της στο εξοχικό τους στην λίμνη George, έχοντας όμως απλοποιήσει την πραγματική όψη του, αφαιρώντας την καμινάδα και τα παράθυρα και προσθέτοντας έναν εντυπωσιακό όγκο από φυλλωσιές στα χρώματα του πράσινου και της λεβάντας που μοιάζουν να φτάνουν τόσο ψηλά που μπερδεύονται με τα σύννεφα.
