Συχνά ακούμε για τα φίλτρα του Instagram, του TikTok και του Snapchat, που κάνουν κάκο στην ψυχική μας υγεία. Είναι εκείνα τα φίλτρα που αλλάζουν τα χαρακτηριστικά του προσώπου μας, κάνοντας τα πιο συμβατά με τα σημερινά πρότυπα ομορφιάς της κοινωνίας. Κάποια μάς αλλάζουν χρώμα στα μάτια, άλλα μάς μεγαλώνουν τα χείλη, άλλα μάς λεπταίνουν το πρόσωπο και άλλα μάς κάνουν πιο έντονα ζυγωματικά. Το πρόβλημα είναι ότι πολλοί μετά συγκρίνουμε τη φιλτραρισμένη φωτογραφία με μία κανονική μας, με το πρόσωπό μας να μάς φαίνεται πιο άσχημο στη δεύτερη και να μάς γεννιούνται ακόμα και εντελώς νέες ανασφάλειες, γιατί δεν έχουμε πράγματι τα χαρακτηριστικά του φίλτρου. 

Inverted filter 

Ένα φίλτρο με διαφορετικά προβλήματα έχει γίνει trend τους τελευταίους μήνες στο TikTok. Ο λόγος για το inverted filter, που ανοίγει μία εντελώς διαφορετική κατηγορία ανασφαλειών για όσους το χρησιμοποιούν. Τι ακριβώς κάνει; Με αυτό, βλέπεις αντίστροφα το πρόσωπό σου. Μάλιστα, ο τρόπος που εμφανίζεται το πρόσωπό σου είναι ο τρόπος που σε βλέπουν οι άλλοι άνθρωποι (αντίστροφα από αυτό που βλέπεις εσύ στον καθρέφτη). Το πρόβλημα είναι ότι οι περισσότεροι επιβεβαιώνουν με αυτό το φίλτρο, αυτό που οι επιστήμονες λένε χρόνια. Τα πρόσωπά μας δεν είναι συμμετρικά.  

Βλέποντας, λοιπόν, τον εαυτό σου από νέα οπτική, αρχίζεις να παρατηρείς και περισσότερες λεπτομέρειες. Ξαφνικά η μύτη μοιάζει να γέρνει εντελώς από τη μία πλευρά, το ένα σου μάτι να είναι πολύ μεγαλύτερο, το ένα σου φρύδι εμφανώς πιο ψηλά, το ένα σου μάγουλα σαφώς πιο φουσκωμένο. Όλα αυτά πριν ή σου φαινόντουσαν μικρότερα ή δεν τα είχες παρατηρήσει καν.

Και ξαφνικά, δεν έχεις μπροστά σου ένα φίλτρο, που φαινομενικά εξωραΐζει τα χαρακτηριστικά και σε βάζει σε μία διαδικασία σύγκρισης, την οποία είναι πιο εύκολο να αναιρέσεις στο κεφάλι σου. Έχεις ένα φίλτρο που σε κάνει να πιστεύεις ότι ένα ή περισσότερα χαρακτηριστικά σου είναι άσχημα. Και, μάλιστα, αυτό το φίλτρο σου λέει ότι αυτή η εικόνα είναι εκείνη που οι άλλοι βλέπουν κάθε φορά που σε κοιτάζουν. 

@chloenw

#inverted

♬ original sound – chloe ☀️

Οι συνέπειες στην ψυχική υγεία 

Υπάρχουν, φυσικά, οι λίγοι χρήστες με λιγότερο ασυμμετρικά πρόσωπα, που το φίλτρο ανέβασε την αυτοπεποίθησή τους. Για την πλειοψηφία, όμως, τα πράγματα είναι στο άλλο άκρο. Με μία βόλτα στο hashtag του φίλτρου (που έχει δισεκατομμύρια προβολές), θα ανακαλύψεις ότι οι περισσότεροι χρήστες δέχτηκαν ένα τεράστιο πλήγμα στην αυτοπεποίθησή τους. Κάποιοι βλέπουν το αποτέλεσμα και βάζουν τα κλάματα. Άλλοι παρακαλούν το TikTok να κατεβάσει το inverted filter. Άλλοι δηλώνουν ότι πλέον καταλαβαίνουν γιατί τους θεωρούν άσχημους και δεν έχουν κατακτήσεις.  

@samshapiroo

CANCEL INVERTED FILTER 2020

♬ WAPxAnaconda by adamusic_ – Will Steffan

Στην πραγματικότητα, για πολλούς το φίλτρο έχει αποτελέσει έναυσμα μίας διαφορετικών βαθμών σωματικής δυσμορφικής διαταραχής. Το άτομο βλέπει μία λεπτομέρεια -στην πραγματικότητα- ασυμμετρίας και τη μεγαλοποιεί στο κεφάλι του. Η ελάχιστα γυρτή μύτη του, για παράδειγμα, του φαίνεται ξαφνικά εντελώς στραβή. Θεωρεί πλέον ότι είναι το πρώτο πράγμα που παρατηρεί όποιος κοιτάει το πρόσωπό του. Οι πιθανότητες, επίσης, λένε ότι αν προσπαθήσεις να τον πείσεις ότι εσύ ούτε καν το βλέπεις, θα θεωρήσει ότι λες ψέματα για να αισθανθεί καλύτερα.  

@emilyytarrr

#inverted

♬ i know – jas

Και η αλήθεια είναι ότι οι πιθανότητες είναι πως πράγματι αυτό το χαρακτηριστικό περνάει απαρατήρητο στον υπόλοιπο κόσμο. Ο λόγος, που εσύ το παρατηρείς με το inverted filter, είναι γιατί δεν έχεις συνηθίσει να βλέπεις έτσι το πρόσωπό σου. Είναι ακριβώς το ίδιο πράγμα που συμβαίνει όταν ακούς ηχογραφημένη την φωνή σου. Σε όλους ακούγεται φυσιολογική, ενώ εσύ την ακούς τρομερά περίεργη ή ενοχλητική. Στην πραγματικότητα, αν όλη σου τη ζωή είχες μόνο αντίστροφους καθρέφτες (true mirrors – υπάρχουν, αλλά είναι αρκετά ακριβοί) θα σου φαινόταν το ίδιο περίεργη ή άσχημη η εικόνα σου στους συμβατικούς καθρέφτες, που χρησιμοποιούμε.  

@swagmaster_pricedawg

#inverted hopped on tik tok to cheer me up and it just made things worse. #fyp #promlook

♬ original sound – Mikki Marie