Ζούμε σε έναν κόσμο, που λίγο πολύ έχουμε μάθει να συνδέεουμε το πένθος αποκλειστικά με τον θάνατο. Οτιδήποτε άλλο, θεωρείται εξαιρετικά μικρό και το να το πενθήσουμε θεωρείται γελοίο, δείγμα υπερευαισθησίας ή/και αχαριστία για τη ζωή που έχουμε.

Είναι, όμως, σωστή αυτή η λογική; Ναι, ο θάνατος είναι από τα χειρότερα πράγματα που μπορεί να έρθουν. Ωστόσο, το να απαγορεύουμε στους εαυτούς μας και στους άλλους να πενθήσουμε για άλλα πράγματα, που χάσαμε και που για εμάς ήταν σημαντικά, μόνο κακό μπορεί να κάνει. Καταλήγουμε απλά να κουβαλάμε μόνοι μας ένα πένθος στα κρυφά ή, ακόμα χειρότερα, να αρνούμαστε και οι ίδιοι να το αναγνωρίσουμε. Το πένθος, όμως, υπάρχει ό,τι κι αν κάνουμε. Απλά το μετατρέπουμε σε στερούμενο πένθος (disenfranchised grief).

Τι είναι το στερούμενο πένθος;

Το στερούμενο πένθος είναι αυτό που ουσιαστικά η κοινωνία σου στερεί, γιατί δεν αναγνωρίζει το δικαίωμά σου σε αυτό. Είναι το πένθος, που όταν το νιώθεις κατευθείαν το κρύβεις ή το καταπιέζεις, ώστε να μην σε κρίνουν ή ώστε να ανταπεξέλθεις στις υποχρεώσεις σου.

Στην ουσία το μόνο μη στερούμενο πένθος είναι αυτό μετά από έναν θάνατο. Συγκεκριμένα, μετά από έναν θάνατο ανθρώπου. Η διευκρίνηση έχει σημασία. Για παράδειγμα, αν πεθάνει ο σκύλος σου, η κοινωνία μας δεν θεωρεί ότι υπάρχει λόγος να πενθήσεις με τον ίδιο τρόπο. Ούτε θα δικαιολογήσει συμπεριφορές που προκύπτουν από το πένθος σου. Από τι άλλο μπορεί να προκύψει στερούμενο πένθος; Απ’ οτιδήποτε μπορείς να αισθανθείς σαν απώλεια. Από την αλλαγή δουλειάς ή μία μετακόμιση μέχρι το τέλος μία φιλίας ή έναν χωρισμό.

Μάλιστα, οι ψυχολόγοι λένε ότι στερούμενο πένθος βιώνον συχνά άτομα απο περιθωριοποιημένες κοινωνικές ομάδες. Συγκεκριμένα, αυτό μπορεί να συμβεί σε περιόδους που γίνονται γνωστά στα mainstream ή τα social media περιστατικά μίσους ή καταπίεσης κατά της κοινωνικής τους ομάδας. Προκύπτει εκείνη την στιγμή μία απώλεια της αίσθησης ασφάλειας ή αξιοπρέπειας τους.

Τι συμβαίνει όταν καταπιέζεις το πένθος;

Συχνά καταλήγουμε να παραμερίζουμε το πένθος μας, γιατί θεωρούμε την αιτία του χαζή ή γιατί κάποιος επιμένει ότι τα πράγματα θα μπορούσαν να είναι και χειρότερα. Θεωρούμε σε έναν βαθμό ότι παραμερίζοντας το πένθος θα μπορέσουμε να δώσουμε περισσότερο χώρο στην χαρά. Αυτό, όμως, δεν συμβαίνει.

Την στιγμή που αποφασίζεις να καταπιέσεις το πένθος, αρχίζεις ένα αρνητικό ντόμινο. Πείθεις τον εαυτό σου ότι η απώλεια, που βιώνεις, δεν είναι κάτι το σημαντικό και δεν αξίζει να την πενθήσεις, οπότε αρχίζεις και δημιουργείς μία εσωτερικευμένη ντροπή και ενοχή. Παράλληλα, κλείνοντας τον “διακόπτη” του πένθους και του πόνου, κλείνεις τον “διακόπτη” όλων των συναισθημάτων, οπότε αποκόβεσαι και από θετικά συναισθήματα, όπως η χαρά και η ηρεμία. Τέλος, όλη αυτή η συναισθηματική καταπίεση είναι εξαιρετικά πιθανό να αρχίσει να έχει επιδράσεις στο σώμα σου.

Ποια είναι τα θετικά επακόλουθα του να επιτρέψεις στον εαυτό σου να πενθήσει;

Το πένθος δεν είναι από μόνο του κακό. Κακή μπορεί να είναι η απώλεια που μάς οδήγησε σε αυτό. Το ίδιο το πένθος υπάρχει για να μάς βοηθήσει, έτσι ώστε να νιώσουμε, να επεξεργαστούμε και τελικά να ξεπεράσουμε αυτό που νιώθουμε. Επιτρέποντας στον εαυτό σου να βιώσει το πένθος ακόμα και για το πιο μικρό φαινομενικά πράγμα, σου επιτρέπεις να εμπιστεύεσαι τον εαυτό σου ότι αυτό που αισθάνεσαι είναι πραγματικό, αλλά και να έχεις αυτοπεποίθηση πως ό,τι κι αν έρθει στον δρόμο σου έχεις τις συναισθηματικές ικανότητες να το αντιμετωπίσεις.

Παράλληλα, μέσω του πένθους, ανοίγεις μία νέα πόρτα στην προσωπικότητά σου. Αρχίζεις να μεγαλώνεις μέσα από τα συναισθήματα που βιώνεις. Επιτρέπεις στον εαυτό σου να εξελιχθεί, να αλλάξει και να μην μείνει στάσιμος. Αρχίζεις να κατανοείς λίγο καλύτερα τι τελικά πραγματικά έχει αξία για εσένα. Και φυσικά, με το πένθος, αποσυμπιέζεσαι αρκετά συναισθηματικά, έτσι ώστε να μη δεις το σώμα σου να επηρεάζεται από το συναισθηματικό φορτίο.

@oneofusgr

If you're here, you're one of us!