Όσο είμαστε παιδιά, οι γονείς μας φαντάζουν σαν μίνι υπερήρωες στα μάτια μας που μπορούν να κάνουν τα πάντα χωρίς να επηρεάζονται από τις κακουχίες. Είναι πάντα εκεί για εμάς, φροντίζοντας για όλες μας τις ανάγκες και η ιδέα ότι είναι και οι ίδιοι άνθρωποι με αγωνίες και άγχη, δεν περνά συχνά από το μυαλό μας. Όσο ενηλικιωνόμαστε όμως, οι παντοδύναμες αυτές φιγούρες, παίρνουν πιο φυσιολογικές διαστάσεις, ενώ τα προβλήματα που τυχόν αντιμετωπίζουν γίνονται πιο εμφανή διότι κι εμείς οι ίδιοι ξεφεύγουμε από την παιδική ή την εφηβική νοοτροπία που μας τοποθετεί στο κέντρο του σύμπαντός τους. Τον τελευταίο χρόνο ιδιαίτερα, με την πανδημία να έχει καταστρατηγήσει κάθε προσπάθεια για ομαλή καθημερινότητα, οι γονείς μας είναι πολύ πιθανό να έχουν κι αυτοί αναπτύξει προβλήματα ψυχικής υγείας, όπως το άγχος. Φυσικά τα συμπτώματα δεν είναι ίδια σε όλους τους ανθρώπους ή ακόμα και της ίδιας έντασης. Τείνουν όμως να κατηγοριοποιούνται και να γίνονται εμφανή στον κοντινό περίγυρο του ατόμου που υποφέρει από κάποιας μορφής ψυχική διαταραχή. Για τους γονείς, η κατάσταση είναι πιο σύνθετη διότι έχουν άγχος για τους εαυτούς τους αλλά και για τα παιδιά τους που καλούνται να ζήσουν στον κόσμο όπως είναι σήμερα, με την υγειονομική αλλά και την οικονομική κρίση που επικρατούν παγκόσμια.

Ποια είναι λοιπόν αυτά τα σημάδια; Είναι καλό να πάρουμε μια ιδέα ώστε να μπορέσουμε να τα διακρίνουμε και να βοηθήσουμε την μητέρα ή τον πατέρα μας που υποφέρει, ώστε να τα διαχειριστεί ευκολότερα.

Σου το λένε

Αν και δεν θα ακούσετε συχνά γονέα να εξομολογείται στο παιδί του ότι υποφέρει από άγχος, μπορεί να τους ακούσετε να διαμαρτύρονται ότι νιώθουν πίεση ή φόβο, είπε στο Bustle ο Dr. Tiago Reis Marques, ειδικός σε θέματα ψυχικών διαταραχών. Είναι επίσης πιθανό να κάνουν διαρκώς αρνητικές σκέψεις τις οποίες μοιράζονται μαζί σας, ενώ μικρής σημασίας αναποδιές να ανεβάζουν πολύ το επίπεδο της ανησυχίας τους. Όλα αυτά είναι δείγματα ότι ίσως να έχουν μεγαλύτερα προβλήματα ψυχικής υγείας που δυσκολεύονται να επεξεργαστούν.

Γίνονται υπερπροστατευτικοί

Όταν οι γονείς μας γίνονται περισσότερο προστατευτικοί από το συνηθισμένο, μπορεί να σημαίνει ότι υποφέρουν από άγχος, λέει η ψυχίατρος Dr Indra Cidambi πoυ έχει την ιατρική διεύθυνση του Center for Network Therapy. Είναι πιθανό να σας ακολουθούν κυριολεκτικώς κατά πόδας ώστε να προβλέψουν κάθε στραβοπάτημα, προσωπικής ή επαγγελματικής φύσεως, ώστε να μην βιώσετε την αποτυχία. Αυτός είναι ένας ακόμη τρόπος για να εμποδίσουν τους φόβους τους να γίνουν πραγματικότητα. Αυτή η πρακτική έχει φυσικά κακές συνέπειες για την ψυχική υγεία των ίδιων των παιδιών, που όταν η πραγματικότητα θα τους χτυπήσει την πόρτα, θα δυσκολευτούν περισσότερο να προσαρμοστούν και να αντιδράσουν κατάλληλα.

Θέλουν να έχουν τον έλεγχο

Ναι, αυτό είναι επίσης ένα σύμπτωμα άγχους για τους γονείς, σύμφωνα με τα λεγόμενα της Cidambi. Παίρνοντας εκείνοι όλες τις σημαντικές αποφάσεις που αφορούν τα παιδιά τους ή μην επιτρέποντας τους να κάνουν τα δικά τους λάθη, μπορεί να είναι μια από τις προσπάθειες τους να αποτρέψουν τους φόβους τους από το να γίνουν πραγματικότητα. Μπορεί να προσπαθήσουν να κοντρολάρουν τις κινήσεις σας ή τις παρέες σας, ακόμα και τις επαγγελματικές σας αποφάσεις, που στην πορεία όμως θα έχουν κάνει μεγαλύτερο κακό παρά καλό. Μπορεί να καθυστερήσουν την ουσιαστική σας ενηλικίωση, να δυσκολέψουν τον τρόπο που αλληλεπιδράτε με τους άλλους και να μην σας επιτρέψουν να κάνετε τα δικά σας ανεξάρτητα βήματα.

Συμπτώματα

Το άγχος γίνεται φανερό και με σωματικά συμπτώματα, λέει ο Marques. Μπορεί να εμφανιστεί ως δυσκολία στην αναπνοή, τρέμουλο, εφίδρωση, σφιγμένους μύες και πιασίματα, πόνο, εξανθήματα ή πυρετούς, ακόμα και κρίσεις πανικού. Όλα τα παραπάνω μπορεί να σχετίζονται με το άγχος και το άτομο που υποφέρει θα χρειαστεί ιατρική βοήθεια για να ανταπεξέλθει.

Δυσκολία στον ύπνο

Αυτό δεν χρειαζόμαστε καν τους ειδικούς για να το πιστοποιήσουμε. Αν ο γονέας σας δυσκολεύεται με τον ύπνο, λέει η Cidami ή φαίνεται χρόνια κουρασμένος, είναι πιθανό να αντιμετωπίζει άλλη μια έκφραση του άγχους του που δεν τον αφήνει να κοιμηθεί όσο χρειάζεται ή του χαλάει την ποιότητα του ύπνου. Αυτό συμβαίνει διότι μπαίνει σε λειτουργία “πάλης ή φυγής” εξ αιτίας του άγχους του που κρατάει τα επίπεδα ορμονών του σε εγρήγορση και το σώμα του σε ετοιμότητα. Γι’ αυτό δυσκολεύεται να χαλαρώσει και να κοιμηθεί.

Νευρικότητα

Έχετε μήπως παρατηρήσει ότι ο γονέας σας φαίνεται πιο ανήσυχος απ’ ότι συνήθως; Αυτό μπορεί να είναι σύμπτωμα άγχους, λέει η Cidambi. Η νευρικότητα είναι κι αυτή απόρροια του συνδρόμου “πάλης ή φυγής” και εμφανίζεται ως μια ανάγκη για αδιάκοπη κίνηση ή για νευρικό κούνημα των χεριών ή των ποδιών.

Ευερεθιστικότητα

Το να ζεις με τα συμπτώματα του άγχους, σωματικά ή ψυχολογικά, μπορεί να γίνει εξαιρετικά δύσκολη υπόθεση, οπότε δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι τα άτομα είναι πιθανό να γίνουν ευερέθιστα, σύμφωνα με τον Marques. Αυτό μπορεί να σημαίνει ότι ο γονέας σας είναι πιο εκρηκτικός ή απρόβλεπτος απ’ ότι συνήθως. Δεν είναι μάλιστα καν ανάγκη αυτή του η κατάσταση να εκφραστεί με ξεσπάσματα. Μπορεί να φανεί στην γλώσσα του σώματος όπως η αγχωμένη, γρήγορη αναπνοή ή οι νευρικές κινήσεις.

Πως να το αντιμετωπίσετε

Πρώτα απ’ όλα, λέει η Cidambi, λάβετε μέτρα για να προστατέψετε την δική σας ψυχική υγεία. Οι έρευνες αποδεικνύουν ότι παιδιά γονιών με άγχος, τείνουν να υποφέρουν και τα ίδια, χάρη στην κληρονομικότητα αλλά και γιατί υιοθετούν κι αυτά τις αγχώδεις συμπεριφορές μεγαλώνοντας. Φροντίζοντας λοιπόν τον εαυτό σας με πρακτικές όπως η άσκηση, ο διαλογισμός, ο καλός ύπνος και η βοήθεια ενός ψυχοθεραπευτή, μπορούν να σας βοηθήσουν να ξεμάθετε αυτές τις συμπεριφορές και στην συνέχεια να αντιμετωπίσετε και το άγχος των γονιών σας.

Όχι μόνο θα βοηθηθείτε εσείς από αυτές τις πρακτικές αντιμετώπισης αλλά είναι πιθανό να δώσετε και σ’ εκείνους το καλό παράδειγμα ώστε να σας μιμηθούν και να ζητήσουν βοήθεια. Μην προσπαθήσετε όμως σε καμία περίπτωση να αναλάβετε τον ρόλο του θεραπευτή, λέει ο Marques. Αν και το να μιλήσετε μαζί τους ανοιχτά για αυτά τα ζητήματα είναι καλό ως ένα σημείο, το άγχος είναι μια ψυχική ασθένεια και ως τέτοια θα πρέπει να αντιμετωπίζεται. Μπορείτε να τους παρακινήσετε να δουν κάποιον ειδικό. Λέγοντας πόσο νοιάζεστε γι’ αυτούς κι ότι δεν χρειάζεται να νοιώθουν άσκημα για την κατάσταση τους, ούτε για τον τρόπο που αισθάνονται όσα αισθάνονται, είναι ένα καλό σημείο εκκίνησης.