Στην αρχή της πανδημίας, όταν και βαδίζαμε προς το άγνωστο και αντιμετωπίζαμε τον φόβο για αυτό δημιουργώντας memes, ένα από τα πιο δημοφιλή, ήταν εκείνα με τον γνωστό σκυλάκο που παθαίνει μετατραυματικό στρες μπροστά από ένα πιάτο maffins, και μπροστά από τα μάτια του περνούν εικόνες από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, μόνο που στη νέα του εκδοχή περνούν εικόνες από τις πρώτες εβδομάδες καραντίνας. Ο συμβολισμός αυτού του meme σήμερα, 1,5 χρόνο μετά είναι τεράστιος. Είτε ήταν μία ακούσια προοικονομία, είτε επειδή το νιώθαμε πως έτσι θα συμβεί, το μετατραυματικό ή ορθότερα το στρες μετά την πανδημία είναι πλέον πραγματικότητα και έχει επηρεάσει πολλούς από εμάς, είτε το αντιλαμβανόμαστε, είτε όχι.Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, η πανδημία της COVID-19 προκάλεσε μεγαλύτερο μαζικό τραύμα απ’ ό,τι ο δεύτερος Παγκόσμιος πόλεμος και το αντίκτυπο αυτού θα διαρκέσει για πάρα πολλά χρόνια. Επιστήμονες ψυχικής υγείας αποκαλούν το συγκεκριμένο τραύμα Διαταραχή του Στρες Μετά την Πανδημία (Post-Pandemic Stress Disorder), μια μορφή PTSD που προκαλείται από τον κορωνοϊο. Ενώ το PPSD δεν είναι (ακόμη) αναγνωρισμένη πάθηση ψυχικής υγείας, οι ειδικοί πιστεύουν ότι θα έπρεπε να είναι.Σημειώνουν μάλιστα, πως αυτή την περίοδο είναι ιδιαίτερα δύσκολο να διακρίνουμε αν όντως πάσχουμε από αυτό και η πραγματική του επιρροή στην ψυχολογία μας θα φανεί όταν ξεμπερδέψουμε με την πανδημία. Γεγονός που φαίνεται να αργεί, καθώς η μετάλλαξη Δέλτα – η οποία έχει ήδη εντοπιστεί στη χώρα μας – είναι 100% πιο μεταδοτική από τον αρχικό ιό και 60% πιο μεταδοτική από το βρετανικό στέλεχος.

Ποια είναι τα συμπτώματα του στρες μετά την πανδημία;

Σύμφωνα με τους ειδικούς, τα συμπτώματα του PPSD είναι παρόμοια με το PTSD και μπορεί να διαφέρουν από άτομο σε άτομο. Αυτά περιλαμβάνουν: αυξημένο άγχος, χαμηλό κίνητρο, αίσθημα απελπισίας ή αδυναμίας, διαταραγμένο ύπνο, αλλαγές στην όρεξη, μούδιασμα, αυξανόμενο θυμό ή ευθιξία, αρνητικές ή καταστροφικές σκέψεις, κοινωνική απομόνωση, καθώς και την αίσθηση του να παλεύεις για να ανταπεξέλθεις από απλά μέχρι και πιο απαιτητικά πράγματα.Παράλληλα σημειώνουν ότι άτομα που παλεύουν με αγχώδεις διαταραχές ή κατάθλιψη τα συμπτώματα μπορεί να είναι χειρότερα, ενώ από την άλλη αν κάποιος που πριν από την πανδημία δεν αντιμετώπιζε αντίστοιχα προβλήματα και τώρα νιώθει κάποιο από τα συμπτώματα που περιγράφονται παραπάνω είναι πιθανό να αντιμετωπίζει PPSD. Αν μάλιστα αυτά επιμένουν τότε είναι ζωτικής σημασίας να αναζητήσει επαγγελματική βοήθεια. Το τραύμα δεν αλλάζει μόνο πεποιθήσεις και πρότυπα σκέψης, αλλά και τον εγκέφαλο, το νευρικό σύστημα και τις ορμόνες του στρες.

O Δρ. Dan Chisholm, ειδικός ψυχικής υγείας για τον ΠΟΥ στην Κοπεγχάγη αναφέρει: “Η Covid-19 είχε μια σειρά επιπτώσεων στην ψυχική υγεία και την ευεξία των ανθρώπων, που κυμαίνονται από ανησυχία για μόλυνση από την ιο ή μετάδοσή του, το άγχος που προκαλείται από τη συνεχή πρόληψη και το lockdown έως κακή ψυχική υγεία που σχετίζεται με χαμένες θέσεις εργασίας, μειωμένο εισόδημα, και περιορισμένη πρόσβαση στην εκπαίδευση ή την κοινωνικοποίηση.“Το σωρευτικό αποτέλεσμα αυτών των μέτρων έχει οδηγήσει σε αύξηση του στρες και του άγχους, καθώς και της κατάθλιψης και της μοναξιάς”, προσθέτει σχετικά με την επίδραση των μη φαρμακευτικών μέτρων προστασίας στην ψυχολογία. “Για πολλούς, τα συμπτώματα που σχετίζονται με αυτές τις καταστάσεις θα μειωθούν καθώς βελτιώνεται η εικόνα της δημόσιας υγείας και μειώνονται οι περιορισμοί, αλλά για άλλους, η εμπειρία της Covid-19 και της ζωής μέσω της πανδημίας θα έχει μακροχρόνιες επιπτώσεις, ιδίως για εργαζόμενους στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης πρώτης γραμμής ή για όσους έχασαν κάποιο μέλος της οικογένειάς τους”, καταλήγει.

Πώς αντιμετωπίζεται το Στρες Μετά την Πανδημία;

Με τη βοήθεια ενός επαγγελματία ψυχικής υγείας. Είμαστε πολύ μακριά από το να ξεπεράσουμε τον αντίκτυπο που έχει στην ψυχική μας υγεία αυτός ο 1,5 χρόνος, αλλά το να έχουμε ένα ασφαλές μέρος για να μιλήσουμε για αυτό είναι μια πολύ καλή αρχή για να επανέλθουμε στους ρυθμούς μας. Η γνωσιακή – συμπεριφορική θεραπεία, η οποία χρησιμοποιείται ευρέως για PTSD, άγχος και κατάθλιψη είναι μια καλή μέθοδος για να επιλέξει κανείς για τη διαχείριση του τραύματος. Σύμφωνα με τους ειδικούς αυτό που μπορεί επίσης να βοηθήσει είναι η άσκηση, οι βόλτες στη φύση, ο ποιοτικός ύπνος, η υιοθέτηση μιας νέας δραστηριότητας, αλλά και οι ομάδες υποστήριξης.Επίσης, τώρα που ακόμη τα μέτρα κατά του κορωνοϊού παραμένουν σχετικά χαλαρά στη χώρα μας, είναι μια ευκαιρία για κοινωνικοποίηση με φίλους με τους οποίους αισθανόμαστε άνετα. Οι ειδικοί συστήνουν να περνάμε χρόνο με αισιόδοξους ανθρώπους με θετική διάθεση και πραγματικά δεν θα μπορούσαν παρά να έχουν απόλυτο δίκιο. Ένας από τους σημαντικότερους στρεσογόνους παράγοντες αυτής της περιόδου είναι, είτε οι έξοδοι με ανθρώπους με τους οποίους δεν νιώθουμε άνετα, αλλά δεν το επικοινωνούμε φοβούμενοι ότι θα καταστρέψει τη φιλία μας, είτε με άτομα που δυστυχώς βιώνουν πολύ δυσάρεστα συναισθήματα εξαιτίας της κατάστασης και μας επηρεάζουν. Σε κάθε περίπτωση, η ειλικρίνεια στις σχέσεις βοηθάει στην σταθεροποίηση του περιβάλλοντος γύρω μας, γεγονός που βοηθά σημαντικά στην ψυχική ηρεμία.Αξίζει να θυμόμαστε ότι δεν οι ψυχολογικές δυσκολίες μετά από ένα τέτοιο τραυματικό συμβάν όπως ήταν η ανατροπή της καθημερινότητάς μας όπως την γνωρίζαμε μέχρι πριν 1,5 χρόνο δεν είναι κάτι για το οποίο θα έπρεπε να ντρεπόμαστε. Είναι απόλυτα φυσιολογικό. Το να μπούμε στη διαδικασία να το υποβαθμίσουμε και να αγνοούμε τα συναισθήματά μας, μόνο να το επιδεινώσει μπορεί.