Ο μήνας Ιούνιος θεωρείται εδώ και αρκετά χρόνια αφιερωμένος στο Pride, δηλαδή έναν παγκόσμιο εορτασμό της LGBTQ+ κοινότητας, με εκατοντάδες events, παρελάσεις, συναυλίες και άλλα δρώμενα που έχουν σκοπό να ανυψώσουν κάθε άτομο διαφορετικής σεξουαλικότητας που διεκδικεί ίσα δικαιώματα στην κοινωνία. Σήμα κατατεθέν του Pride έχει εδραιωθεί το ουράνιο τόξο, το οποίο συμβολίζει με τα χρώματά του κάθε διαφορετική σεξουαλικότητα του φάσματος, αλλά και σε ένα γενικότερο επίπεδο αντιπροσωπεύει κάτι ποικιλόμορφο, χαρούμενο και φωτεινό. Η κοινότητα έχει διεκδικήσει το rainbow για τον εαυτό της και έχει επιτρέψει στους straight συμμάχους της να το χρησιμοποιούν ως ένδειξη αλληλεγγύης και υποστήριξης. Όλα καλά και όλα ωραία μέχρι εδώ, τι συμβαίνει όμως όταν το συγκεκριμένο σύμβολο χρησιμοποιείται σαν ένας φανταχτερός τρόπος για εταιρείες και μεγάλες επιχειρήσεις να βγάλουν περισσότερα χρήματα στις πλάτες μίας καταπιεσμένης ομάδας ανθρώπων;

Ας ξεκινήσουμε με μερικά στατιστικά: ζούμε σε μία εποχή όπου η LGBTQ+ κοινότητα γίνεται ολοένα και πιο ορατή ανά τον κόσμο, με άτομα να δηλώνουν queer από χώρα σε χώρα σε αριθμούς-ρεκόρ. Η αγοραστική αξία των ΛΟΑΤΚΙ καταναλωτών παγκοσμίως (ή το ‘ροζ δολάριο’ όπως ονομάζεται στην αγορά) φτάνει τα 3,7 τρισεκατομμύρια δολάρια, παρόλο που οι ίδιοι αποτελούν το 4-5% του γενικού πληθυσμού. Με τέτοια νούμερα, προφανώς τα ‘μεγάλα κεφάλια’ θέλουν να εκμεταλλευτούν ό,τι έχει σχέση με την queer κουλτούρα, την κοινότητα και τους κώδικες των μελών της, γεγονός που μας οδηγεί στο λεγόμενο ‘rainbow washing’. Τι ακριβώς εννοούμε με αυτόν τον ορισμό; Όταν ένα brand, μία εταιρεία, μία κυβέρνηση ή ακόμα και μία προσωπικότητα ‘μοστράρουν’ ένα ουράνιο τόξο με το που μπαίνει ο μήνας Ιούνιος, σκοπεύουν στην εύνοια των ΛΟΑΤΚΙ ατόμων έτσι ώστε να αυξηθεί ο τζίρος τους, και δεν ασχολούνται περαιτέρω με κανένα ουσιαστικό ζήτημα της κοινότητας για όλον τον υπόλοιπο χρόνο.

Credit: Reddit

Ας πάρουμε για παράδειγμα την βρετανική εταιρεία Marks & Spencer (M&S), η οποία το 2019 αποφάσισε να συμμετέχει στο Pride με την δημιουργία ενός σάντουιτς με τα εξής συστατικά: μαρούλι (lettuce), guacamole, bacon και ντομάτα (tomato). Ναι, μαντέψατε σωστά, το ονόμασε LGBT.

Credit: Business Insider

 

Φυσικά, το M&S ‘σταυρώθηκε’ στα social media για αυτήν του την κίνηση, κάτι που δεν ακούγεται ιδιαίτερα άδικο, καθώς τι σχέση έχουν δύο φέτες ψωμί με υλικά του τοστ με τις δεκαετίες καταπίεσης και καταπάτησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας; Ήταν απλά ένα διαφημιστικό κόλπο για κέρδος, χωρίς καμία περαιτέρω εξήγηση.
Βέβαια, αξίζει να σημειωθεί πως τελικά το M&S έδωσε ένα μερίδιο των εσόδων του σάντουιτς στο The Albert Kennedy Trust, μία φιλανθρωπική οργάνωση που προστατεύει άστεγους LGBTQ νέους της Βρετανίας, ενώ η BeLongYouth Service της Ιρλανδίας έλαβε επίσης κάποια μικρή χρηματική ενίσχυση.

Ακούγεται συμπαθητικό στην θεωρία, όμως γιατί δεν μπορεί μία εταιρία που σημείωσε τζίρο 84.6 εκατομμύρια λίρες να δωρίσει όλα τα κέρδη του σάντουιτς πίσω στην κοινότητα που υποτίθεται ότι υποστηρίζει; Και επιπλέον, όπως προτείνει και ο δημοσιογράφος Owen Jones, ίσως το να πληρώνεις τους LGBTQ εργαζόμενούς σου με τον βασικό μισθό χωρίς καθυστερήσεις και να αρνείσαι να ανοίγεις υποκαταστήματα σε χώρες με αυστηρούς και επικίνδυνους νόμους εναντίον τους θα είχε μεγαλύτερη σημασία από το να λανσάρεις ένα νέο σνακ για 30 ημέρες.

Το πρόβλημα φυσικά είναι ακόμα μεγαλύτερο: Σύμφωνα με έρευνα του Reboot Online για το 2019, μόνο το 64% των εταιρειών που είχαν κάποιου είδους Pride καμπάνια έδωσε όντως χρήματα σε LGBTQ οργανώσεις, ενώ ελάχιστες αποφάσισαν να δωρίσουν και το 100% των εσόδων με σκοπό να βοηθήσουν ουσιαστικά την κοινότητα.
Κάπως έτσι, αποφασίζοντας να ‘υιοθετήσουν’ το rainbow logo με σκοπό να προωθήσουν τα προϊόντα ή την ατζέντα τους, οι ίδιες οι εταιρείες/κυβερνήσεις/ προσωπικότητες ελαχιστοποιούν τις πολύ αληθινές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν καθημερινά τα queer άτομα και επισκιάζουν οποιαδήποτε σοβαρή προσπάθεια από αληθινούς συμμάχους. Επιπλέον, για όσους ανήκουν στην ΛΟΑΤΚΙ κοινότητα, το ουράνιο τόξο συμβολίζει τις μάχες που έχουν δοθεί στο παρελθόν και συνεχίζονται μέχρι σήμερα, όπως την ποινικοποίηση της ομοφυλοφιλίας και την ‘ιατρική της αντιμετώπιση και φυσικά την anti-LGBTQ βία. Είναι έτσι ιδιαίτερα στενάχωρο να το βλέπουν να ‘πουλιέται’ στον βωμό του καπιταλισμού.

Tι μπορούμε να κάνουμε για να το σταματήσουμε;

Καταρχάς, να κοιτάξουμε το ημερολόγιό μας. Αν μία εταιρεία ξεκινάει να ‘βάφεται’ με τα χρώματα του ουράνιου τόξου και να μιλάει για το inclusivity από την πρώτη του Ιούνη, τότε οι πιθανότητες είναι πως πρόκειται μόνο για μία marketing στρατηγική έτσι ώστε να εκμεταλλευτούν το Pride. Αν παρόλα αυτά τους έχεις δει να θίγουν LGBTQ θέματα και να συμμετέχουν σε ενέργειες υπέρ της κοινότητας όλο τον χρόνο, τότε μάλλον οι προθέσεις τους είναι καλές.
Επιπλέον, μπορούμε να προσέξουμε περισσότερο την ίδια την καμπάνια. Αν ξαφνικά τα logos ενός διάσημου brand γεμίζουν με τα πιο φανταχτερά χρώματα του ουράνιου τόξου και λέξεις-κλειδιά όπως ‘ισότητα’ και ‘περηφάνια’, χωρίς να υπάρχει πουθενά ευκαιρία για διάλογο σχετικά με τα ΛΟΑΤΚΙ δικαιώματα, τότε ναι, πρόκειται για μία ακόμα περίπτωση rainbow washing.

Αν από την άλλη, μία διαφημιστική καμπάνια πρωταγωνιστεί αληθινά μέλη της κοινότητας (και δεν εννοούμε μόνο cis gay άνδρες), τότε φαίνεται πιο αυθεντική και αληθινή.

 

Χαρούμενο pride λοιπόν. Με προσοχή!