Η κυριαρχία της hip-hop μουσικής στην Ελλάδα – επακόλουθη φυσικά της παγκόσμιας επιτυχίας του είδους – είναι πλέον αδιαμφισβήτητη. Η hip – hop και τα δεκάδες subgenre της είναι η νέα pop. Οι rappers, οι νέοι stars. Η σκηνή διαθέτει εκπροσώπους πολλών υποειδών όπως το grime, το drill, to gangsta rap, το emo rap, το fem rap κ.α, αν κάποιοι όμως είναι οι βασιλιάδες της ελληνικής hip – hop μουσικής, αυτοί είναι οι trappers, δηλαδή οι rappers που κάνουν trap, το hip – hop subgenre που γεννήθηκε στις αρχές της νέας χιλιετίας στις νότιες πολιτείες των ΗΠΑ και κινείται γύρω από τρεις βασικούς άξονες: το struggle (δηλαδή των προσωπικό αγώνα των trappers να γίνουν από φτωχοί – πλούσιοι με διάφορους τρόπους, ένας από αυτούς και η τέχνη τους), τα ναρκωτικά και τη βία.

Μετράμε πλέον μία 10ετία από τότε που ένα αδύνατο αγόρι με περίεργη άρθρωση, γεμάτος φλασάκια (τα σχετικά μικρά, άσχετα μεταξύ τους tattoos), καπέλο και γυαλιά ράπαρε δίπλα από μία Ferrari και κορίτσια με κορμάκια “Κουνήσου Δίπλα μου”. Όση πλάκα κι αν είχε (ή για κάποιους, έχει ακόμα) ο SNIK, σήμερα είναι ένας από τους βασικούς εκπροσώπους της εγχώριας trap σκηνής. Δίπλα του, παλεύουν επίσης για το σκήπτρο ονόματα όπως ο iLLEOo, o Light, ο FY, ο Hawk, ο Mente Fuerte, ο Billy Sio, ο Trannos, ο Bossikan, ενώ ο αδικοχαμένος Mad Clip είναι ανήκει πια στην κορυφή του πάνθεον του είδους.

Παράλληλα με την παντοκρατορία της η trap έχει βρεθεί στο στόχαστρο του σχολιασμού εξαιτίας των σεξιστικών στίχων της. Κανένας δεν μπορεί να κλείσει τα αυτιά σε στίχους που μιλούν για “πουτάνες”, “μουνάρες”, “τσούλες”, “παρτούζες”, στίχους που υποτιμούν τις γυναίκες ή προτρέπουν σε βια κατά τους, αλλά και στίχους που διαχωρίζουν τις γυναίκες ανάμεσα σε “τίμιες” και “εύκολες”, ανάμεσα σε εκείνη που κάνει για κοπέλα σου και την άλλη που απλά εκμεταλλεύεσαι σεξουαλικά επειδή είναι “ξέκωλο” και στίχους που ξεκάθαρα αναπαράγουν την ρητορική ότι οι γυναίκες δεν θέλουν τίποτα περισσότερο από κάποιον με λεφτά που να τις ικανοποιεί παράλληλα σεξουαλικά.

Μόνο για αυτή μπορώ να σκοτώσω ή να σκοτωθώ Πες μου πού να σου ορκιστώ; Γυναίκα κοκαΐνα Εγώ τη θέλω κι ας μου κάνει κακό Μού ‘χει κάνει μάγια μάγια, χύνει από μέσα της λάβα Θα την πάρω απαγωγή με zastava και balaclava” – Mente Fuerte, Baghdad – Dale (8 εκ. προβολές στο YouTube)

Παράλληλα και η οπτικοποίηση της trap μουσικής ενισχύει με τον τρόπο της τα ήδη στρεβλά για το γυναικείο φύλο πρότυπα που προωθεί η στιχουργική της. Κορίτσια συγκεκριμένων σωματότυπων ντυμένα με σέξι εσώρουχα ή μαγιό που λούζονται με σαμπάνια ή κυλιούνται αισθησιακά σε σεντόνια κοιτάζουν με ηδυπαθές βλέμμα την κάμερα στα περισσότερα από τα video clips των trap επιτυχιών.

Αυτό το πρότυπο άνδρα, εκείνου δηλαδή με το “κασέρι”, αλλά και του “γαμιά” υπηρετούν οι trappers στην πλειονότητά τους. Άνδρες που μέσα από δυσκολίες (struggle) κατάφεραν να μην παίρνουν το κτελ για να πάνε στο επόμενο gig τους, αλλά να οδηγούν Tesla. Που ξεκίνησαν “από το χωριό” και τώρα έχουν να διαλέξουν ανάμεσα στις πιο “καυτές γκόμενες”.

Θέλω το πρόσωπο να ‘ναι δεκάρι Θέλω το σώμα της να μοιάζει με οχτάρι Θέλω με τον κώλο να σηκώνει βάρη Και όταν με ακούει να το κουνάει Με δυό χέρια τη κρατάω και τη δαμάζω Βάζω τα χέρα στον κώλο και την πιάνω Το σηκώνει και μετά το ρίχνει κάτω Μοιάζει με snack και το κρεβάτι είναι το πιάτο” – FY – Woh MegaMix ft. Mad Clip x Light x Mente Fuerte x Hawk x Billy Sio (10 εκ. προβολές στο YouTube)

Όπως συμβαίνει εδώ και χρόνια, όταν κάτι περνά στη σφαίρα του mainstream και γίνεται τάση υιοθετείται αυτόματα από την εκάστοτε pop κουλτούρα, ακόμα και αν αυτή είναι εντελώς διαφορετική στον πυρήνα της από εκείνη που το γέννησε. Στην πλειονότητά τους οι Έλληνες rappers δεν έχουν ούτε το ίδιο background, ούτε τις ίδιες αναφορές με τους rappers που πρώτοι εισήγαγαν την trap. Οι περισσότεροι από αυτούς δεν “σπρώχνουν” ναρκωτικά, δεν κάνουν παρτούζες, δεν έχουν καν στην κατοχή τους τα ακριβά αυτοκίνητα που εμφανίζονται στα video clip τους, τουλάχιστον στην αρχή της καριέρας τους, δεν κουβαλάνε πάνω τους όπλα. Ένα μεγάλο μέρος της ελληνικής trap κουλτούρας δεν είναι παρά ένα act out, μια performance που συνδυάζει ρεαλιστικά και μη στοιχεία. Είναι όμως αυτό αρκετό για να ντύσει την ελληνική trap με ένα πέπλο αθωότητας;

Στη διάρκεια των περίπου 10 χρόνων από την κυκλοφορία του “Κουνήσου Δίπλα μου” έχουν αλλάξει πολλά. Έχει μπει στη ζωή μας το political correctness, γίναμε woke, στη χώρα μας ήρθε έστω και καθυστερημένα μέχρι και το #MeToo κίνημα. Τι θέση έχουν στίχοι όπως αυτοί που ακούμε στα trap τραγούδια σε μία κοινωνία που αφυπνίζεται όλο και περισσότερο μέρα με την ημέρα και γιατί η trap μουσική, παρά το σεξιστικό της περιεχόμενο δεν χάνει σε δημοφιλία;

Το ηλικιακό fanbase των trappers εκτείνεται από τα 12 έως τα 25 έτη. Όταν η ραχοκοκαλιά των στίχων των trap τραγουδιών μιλά για “βέρια”, “κόκες”, “είμαι αυτός που τη γαμάει και τη δέρνει” και “στο μουνί ρίχνω μπουνίδι” (iLLEOo, “KONTRA/ LOUMIDIS”), “πουτάνες”, ίσως να αναρωτιέται κανείς πώς γίνεται όλα αυτά να ηχούν γοητευτικά στα αυτιά προεφήβων και νέων και κυρίως αν είναι ικανά να τους επηρεάσουν συμπεριφορικά, ειδικότερα σε σχέση με τον σεβασμό τους προς το γυναικείο φύλο.

Μπορεί να φαίνεται μακρίνο, ωστόσο δεν έχουν περάσει τόσα πολλά χρόνια από εκείνη την εποχή που οι έφηβοι και οι νέοι των 60s’ θεωρούνταν “σατανιστές” επειδή άκουγαν Rolling Stones. Μήπως λοιπόν το συμπέρασμα ότι η trap μουσική και κυρίως η κουλτούρα και η στιχουργική της είναι ικανή να “διαβάλλει” τα παιδιά μας είναι αυθαίρετο ή μια τέτοια σύγκριση είναι άτοπη; Ένας προέφηβος που ακούει trap και ο πατέρας του δέχτηκαν να μιλήσουν ανώνυμα στο One of Us και να μας δώσουν τη δική τους οπτική που ίσως μας βοηθήσει να δούμε πιο ξεκάθαρα το πρόβλημα με την trap.

Να σου πω εγώ αρχικά από το τόσο autotune δεν καταλαβαίνω τι λένε”, λέει ο 47χρονος πατέρας που πρωτοάκουσε trap μουσική μέσα από τον 13χρονο γιο του. “Για πολλά χρόνια κρατούσα το γιο μου μακριά από τις διάφορες τάσεις που αναπτύσσονται μεταξύ των παιδιών της ηλικίας του προσπαθώντας να διαφυλάξω την παιδικότητά του όσο γίνεται περισσότερο. Κινητό και τάμπλετ απέκτησε στα 11 του, υπολογιστή μόλις πέρσι. Αυτή τη στιγμή όμως είναι προέφηβος, ήδη έχουν ξεκινήσει τα πρώτα φλερτ. Μπαίνοντας και ο ίδιος στον κόσμο του διαδικτύου, αλλά και μέσα από τους συμμαθητές του κόλλησε με την trap. Αν ανησύχησα; Θα σου πω ένα περιστατικό. Πολύ πριν αρχίσει να ακούει trap τον πέτυχα μια μέρα να σκαρώνει ένα τραγούδι με έναν φίλο του που παίζει πιάνο. Το τι είχαν γράψει σε στίχους δεν καταλαβαίνεις, “γαμάω γκόμενες” κλπ. Εκεί κατάλαβα πως ό,τι και να κάνω, είναι αυτή η άχαρη ηλικία που στα αγόρια τα βρισίδια και οι χυδαιότητες φαίνονται αστεία. Ζουν για την καφρίλα και αναζητούν τον εαυτό τους ανάμεσα σε αυτή την άβολη μετάβαση από το αγόρι στον άνδρα που δυστυχώς, μας παίρνει πολύ περισσότερο απ’ ό,τι στα κορίτσια”.

Πράγματι, αν σταματήσουμε λίγο και σκεφτούμε τι μας φαίνονταν αστείο στην εφηβεία μας, τι μας εξίταρε θα δούμε ότι ακόμη και χωρίς την trap μουσική, η γενιά των millennials είχε κι αυτή το μερίδιό της σε χυδαιότητες και καφρίλες. Η ασταμάτητη έκθεση ωστόσο σε μία τέτοιου είδους ρητορική, όπως αυτή που αναπαράγει η trap μουσική, δεν θα μπορούσε να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο τα νεαρά αγόρια αντιμετωπίζουν τις γυναίκες; “Σαν πατέρας έχω κάνει την καλύτερη δουλειά που μπορώ. Ο γιος μου μεγαλώνει σε ένα σπίτι όπου και τα δύο φύλα δρουν ισότιμα. Βλέπει την τρυφερότητα και τον σεβασμό ανάμεσα σε μένα και στη μητέρα του, κάνουμε συζητήσεις, του προτείνουμε βιβλία σχετικά. Δεν νομίζω ότι δύο χαζοτράγουδα που τους κάνουν να χαχανίζουν επειδή θεωρούν ότι ανακάλυψαν κάτι “πονηρό”, κάτι “απαγορευμένο” και που μιλούν για πράγματα που δεν έχουν καν βιώσει είναι ικανά να τους μετατρέψουν σε σεξιστές”, λέει ο 47χρονος.

Αντίστοιχα ο γιος του, ένας 13χρονος μαθητής της πρώτης Γυμνασίου διατείνεται πως όλα τα αγόρια γνωρίζουν ότι οι trappers απλώς “φλεξάρουν” και δεν έχουν στόχο να υποτιμήσουν τις γυναίκες. “Έτσι είναι το swag. Πολλά από αυτά τα ακούμε κυρίως επειδή μας αρέσει ο ρυθμός ή επειδή γελάμε με τους στίχους. Υπάρχουν αγόρια στην τάξη που το παίζουν μάγκες επειδή ακούνε Mad Clip και μπορεί να τραγουδούν δυνατά τους στίχους στα διαλείμματα, μάλλον όμως το κάνουν περισσότερο για να προκαλέσουν τους καθηγητές, γενικά για να τραβήξουν την προσοχή”.

Αν υποθέσουμε λοιπόν ότι τα αγόρια δεν παίρνουν ιδιαίτερα στα σοβαρά στίχους όπως “Είσαι μία κούκλα, θέλεις να σου μάθω όλο το Kama Sutra, ο κώλος σου έχει κοκκινίσει απ’ τα χαστούκια, γουστάρεις να σου δίνω μπάτσες μες τα μούτρα, γιατί είσαι cyka – Είσαι puta” (Bossikan, “King Kong”), τότε πώς μπορεί να νιώθει μια γυναίκα στο άκουσμα ενός τέτοιου τραγουδιού; Η Κατερίνα (27), είναι nail artist και πιστεύει ότι αν κάποιο αγόρι έχει μεγαλώσει σε ένα περιβάλλον που υποτιμούνται οι γυναίκες, τότε ναι ίσως και να στην trap μουσική να βρει μια επιβεβαίωση αυτών των στερεοτύπων, “αλλά νομίζω ότι αν ένα αγόρι έχει μεγαλώσει φυσιολογικά μπορεί να αναγνωρίσει την υπερβολή σε αυτούς τους στίχους και να μην επηρεάζεται”.

“Κούνα τη κωλάρα σου mami, ξέρει πώς το κάνει (Uh), Τη ρίχνω στο κρεβάτι, λέω “άνοιξε σουσάμι” (Yeah), Φωνάζει σαν τρελή, θα μας ακούσουνε στον Άρη (Prr), Μπαίνω μέσα της κι αμέσως γίνεται τσουνάμι, yeah (Pow)” – SNIK X FLY LO – CHINCHILLA (9+ εκ. προβολές στο YouTube)

Η Χαρά (31) απολαμβάνει να ακούει κάποια trap κομμάτια και δεν ντρέπεται για αυτό. “Μου αρέσουν κυρίως ο Saske, o Vlospa που δεν είναι τόσο hardcore στιχουργικά όπως άλλοι. Για παράδειγμα ο Saske είναι πολύ μελωδικός και ακόμη και τα σεξουαλικά υπονοούμενα στα κομμάτια του δεν μου ακούγονται πρόστυχα ή υποτιμητικά για τις γυναίκες, σίγουρα επίσης δεν προτρέπει σε βία. Από την άλλη δεν θα σου πω ψέματα, σε ένα από τα αγαπημένα μου κομμάτια του, ο Vlospa λέει “ένα μουνί το σπαθί μου ακονίζει”. Ε, εκεί νιώθω κάπως άβολα, αλλά μέχρι εκεί. Δεν έχω νιώσει ότι κάποιο αγόρι που ακούει trap με έχει υποτιμήσει. Μου έχει τύχει να ‘μαι σε αμάξι με γκομενάκι και να σιγοτραγουδάμε παρέα σεξιστικό στίχο. Θέλω να πιστεύω ότι κανένας από τους δύο δεν του έδινε βάρος. Ξέρεις, ήταν κάτι που μας διασκέδαζε, δεν μπορώ να το δω υπό political correct πρίσμα”.

Καταφέρνουν όλες οι παραπάνω απόψεις να απαντήσουν στο ερώτημα που θέτει ο τίτλος; Όχι ακριβώς, καθώς κανείς δεν μπορεί να παραβλέψει ότι υπάρχει trap κουλτούρα και διακρίνεται από συγκεκριμένα μοτίβα, ένα από αυτά η αντικειμενοποίηση των γυναικών είτε στους στίχους, είτε στα videoclips των κομματιών. Ωστόσο η ζωή που πουλάει ένας trapper είναι ταυτόχρονα (στις περισσότερες περιπτώσεις) το ίδιο απρόσιτη και για τον ίδιο τον και για τον ακροατή του. Αυτή η απόσταση, αυτή η μη ρεαλιστική υπόσταση όλων όσων “πρεσβεύει” η trap ίσως και να είναι ο λόγος που δεν μπορεί να επιδράσει τόσο καταλυτικά στις ζωές όσων την ακούν. Το άπιαστο αυτής της ζωής γεμάτη flex, ακριβά ρολόγια, αυτοκίνητα, γκόμενες, “κότερα, ελικόπτερα και οικόπεδα” είναι τόσο μακριά από την οικονομική, αλλά και από την κοινωνική πραγματικότητα του μέσου όρου των νέων αγοριών που ακούν trap μουσική.

Γκόμενες και λεφτά μπορεί να ονειρεύεται ο οποιοσδήποτε, ακόμα και αν δεν γνωρίζει ποιος είναι ο Mente Fuerte, υπάρχουν χιλιάδες άλλα προϊόντα pop κουλτούρας που έδωσαν στους άνδρες αυτή ως την εικόνα της απόλυτης επιτυχίας πολλά χρόνια πριν ανακαλυφθεί η trap. Επίσης, οι δολοφόνοι και οι κακοποιητές που απασχόλησαν την προηγούμενη χρονιά την επικαιρότητα προκαλώντας μας τρόμο και αηδία δεν ήταν fans του Sin Boy. Αν από την trap εκλείψει το σεξιστικό στοιχείο, ή έστω περιοριστεί, θα έχουμε καταφέρει στ’ αλήθεια κάποια φεμινιστική νίκη ή απλώς θα έχουμε απεκδύσει ένα είδος από ένα από τα βασικότερα εκφραστικά συστατικά του;

“Ξέρω τι θέλεις ρε πουτάνα, Μεγιστάνα από αλάνα, Να ξέρει από γκάνια, να ξέρει τα αλάνια, να ξέρει από χαβιάρι, να ξέρει από σαμπάνια, ξέρω τι θέλεις ρε πουτάνα” – Madclip x Ypo – Megistanas (20 εκ. προβολές στο YouTube)

Η trap μουσική θα γίνει γραφική και θα αργοσβήσει μόνη της πολύ πιο γρήγορα απ’ ό,τι αν κάναμε κάποιο συντονισμένο αγώνα για να εξαλείψουμε το σεξισμό από τους στίχους της. Κι αυτό γιατί η κοινωνία αλλάζει με γρήγορους ρυθμούς. Είναι τόσο ισχυρή, τόσο σαρωτική αυτή η νέα συνθήκη που οι trap στίχοι, πολύ σύντομα, δεν θα περνάνε καν για ένα κακόγουστο, εφηβικό αστείο. Τα είδωλα της trap που θα ανακαλύψουν άλλους ερμηνευτικούς τρόπους για να παραμείνουν στον αφρό του mainstream hip – hop με στίχους που δεν υποτιμούν ή αντικειμενοποιούν το γυναικείο φύλο (κάποιοι το κάνουν ήδη), θα είναι τα πραγματικά ταλέντα. Οι υπόλοιποι απλώς θα ξεχαστούν.