Ο Μιχάλης Οικονόμου είναι ένας άνθρωπος που με κάθε του συνέντευξη μάς κάνει να κρεμόμαστε από κάθε του λέξη. Αυτό συνέβη και πριν μερικές μέρες, όταν μίλησε στην εκπομπή Πάμε Δανάη και στη Δανάη Μπάρκα και τον Άρη Καβατζίκη. Μόλις σε μερικά λεπτά κατάφερε να χωρέσει με τον πιο όμορφο και τεκμηριωμένο τρόπο όσα απασχολούν την LGBTQI+ κοινότητα της Ελλάδας. Μίλησε για τη σημασία του coming out στους γονείς. Για την απόφασή του με τον σύντροφό του, Γιώργο Μακρή, να μεγαλώσουν μαζί τον γιο τους. Για την στάση της πολιτείας που δεν τον αναγνωρίζει ως πατέρα του παιδιού του. Για τη σημασία της εκπαίδευσης στην κανονικοποίηση κάθε είδους οικογένειας. Για την άποψή του ότι σταδιακά η αποδοχή οικογενειών, όπως η δική του, θα αποτελεί μονόδρομο για την κοινωνία.  

Coming out και γονείς 

Ο ηθοποιός αναφέρθηκε στο coming out στους γονείς του. Εξήγησε ότι έκανε μεγάλος αυτό το βήμα και η απόκρυψη της σεξουαλικότητάς του ήταν ένα τεράστιο βάρος για χρόνια για εκείνον. Το coming out του αποτέλεσε γι’ αυτόν ανάσα. Όχι μόνο γιατί πλέον δεν κρυβόταν, αλλά και χάρη στην αντίδραση των γονιών του, που τον αποδέχτηκαν αμέσως. “Στους γονείς μου μίλησα μεγάλος, στα 35 μου, ανοιχτά για εμένα. Ήταν ένα βάρος που κουβαλούσα δεκαετίες. Μετά από αυτό, ανέπνευσα. Και ήταν και αντίστοιχη η αντιμετώπιση που έλαβα, ότι ‘Πάμε να δούμε τι κάνουμε από εδώ και πέρα, είσαι το παιδί μας, σε αποδεχόμαστε όπως είσαι’. Μέσα στα χρόνια χρειάστηκε και οι ίδιοι να κάνουν την πορεία τους. Το πρώτο, όμως, ήταν ότι υπάρχει μία αγκαλιά εκεί”. 

Η απόφαση να γίνουν γονείς 

Πριν περίπου δύο χρόνια, ο Γιώργος Μακρής έμαθε ότι μία συγγενής του ήταν έγκυος. Ωστόσο, δεν ήταν σε θέση να φροντίσει το παιδί, οπότε θα κατέληγε σε κάποιο ίδρυμα. Τότε οι δυο τους πήραν την απόφαση να γίνουν εκείνοι οι γονείς του παιδιού, παίρνοντας την επιμέλειά του. Ο Μιχάλης Οικονόμου τώρα απαντάει για το πόσο εύκολη ήταν εκείνη η απόφαση και για τον “δρόμο” μετά από αυτήν. 

“Η πρώτη απόφαση, το πρώτο αεράκι που σου φυσάει το μυαλό και λες ‘Μήπως να κινηθώ προς αυτή την επιλογή;’ ήταν πολύ αυθόρμητο. Από το να μείνει ένα παιδί σε ένα ίδρυμα. Από την στιγμή που υπάρχει εδώ ένα πιάτο φαΐ, υπάρχει ένα δωμάτιο extra, υπάρχει αγάπη. 

Τώρα, όλο το υπόλοιπο είναι ο αγώνας, ο Γολγοθάς που διανύσαμε. Για να προετοιμαστούμε ψυχολογικά γι’ αυτό και εγώ και ο σύντροφός μου και η οικογένεια. Να φτιάξουμε τη διάθεσή μας, το περιβάλλον μας. Να βρούμε ανθρώπους που μάς υποστηρίζουν ψυχολογικά. Να ρωτήσουμε. Να βρούμε κι άλλους γονείς. Να διαβάσουμε βιβλία. Με όλη την αυτοακύρωση και το άγχος και την ενοχή που έχει ένας γονιός αν τα κάνει όλα σωστά, που ακόμα συνεχίζεται, αυτό δεν σταματάει. Είμαστε σαν κάθε γονιό στα συναισθήματα. 

Δεν έχω μετανιώσει ποτέ γι’ αυτό”.  

Η στάση της πολιτείας προς τις ομόφυλες οικογένειες 

Αν και οι δύο είναι γονείς του παιδιού, η επιμέλεια έχει δοθεί μόνο στον Γιώργο Μακρή και νομικά μόνο αυτός αναγνωρίζεται ως πατέρας του. Για τον νόμο, ο Μιχάλης Οικονόμου δεν έχει κανένα δικαίωμα στο παιδί, μετατρέποντάς τον σε έναν “αόρατο γονιό”. Αυτό το κενό της πολιτείας για τους ομόφυλους γονείς είναι αυτό που οδήγησε τον ίδιο και τον σύντροφό του στο να μιλήσουν δημόσια για την οικογένειά τους, ώστε να προβληθούν αυτές οι οικογένειες και τα προβλήματα που δημιουργεί το σημερινό οικογενειακό δίκαιο σε γονείς, αλλά και παιδιά.  

“Μεγαλώνουμε ένα παιδί, είμαστε οι μπαμπάδες του. Θεωρήσαμε ότι ανοίγοντας την ιστορία μας στον κόσμο, προστατευμένα βέβαια, μπορούμε να δώσουμε μία ορατότητα για τις ομόφυλες οικογένειες, που είναι πάρα πολλές στην Ελλάδα και δεν αναγνωρίζονται νομικά αυτή την στιγμή. 

Δεν υπάρχει ίση αντιμετώπιση σε όλες τις οικογένειες σε αυτή τη δημοκρατική χώρα, το οποίο είναι από μόνο του ένα μεγάλο λάθος. Χωρίς να είναι κάτι περισσότερο μία ομόφυλη οικογένεια από μία ετερόφυλη οικογένεια, οφείλουν να έχουν τα ίδια δικαιώματα στα παιδιά τους. Μία οικογένεια που είναι δυο μαμάδες και το παιδί το έχει γεννήσει φυσιολογικά η μία, η άλλη δεν θεωρείται μαμά για το ελληνικό κράτος αυτή την στιγμή.  

Εγώ στη δική μου οικογένεια είμαι ο αόρατος γονιός. Αν σε ένα ομόφυλο ζευγάρι συμβεί κάτι στον έναν γονιό και φύγει από τη ζωή, ο άλλος δεν έχει δικαίωμα νομικά να διεκδικήσει το παιδί, να διεκδικήσει την επιμέλεια του παιδιού. Μία οικογένεια που μπορεί να έχει κάνει όλες τις διαδικασίες στο εξωτερικό και να θεωρείται, για παράδειγμα στη Γερμανία, μία κανονική οικογένεια, αν έρθουν στην Ελλάδα ξέρω περιπτώσεις που λένε ‘Α, εδώ δεν είστε οικογένεια’. Δεν μπορεί να πάρει καν την ιθαγένεια το παιδί, γιατί δεν θεωρείται γιος του Έλληνα. 

Είναι μεγάλο κενό αυτό στο πλαίσιο της ισότητας και της δικαιοσύνης. Και δεν είναι μόνο το δικαίωμα των γονιών, είναι ότι είναι δικαίωμα του παιδιού να κατοχυρωθεί νομικά η οικογένειά του και όχι να είναι στον αέρα. Για το συμφέρον και την προστασία του παιδιού. Παιδοκεντρικά δηλαδή να το δούμε, αδικείται το ίδιο το παιδί. Πρέπει να γίνει κάτι άμεσα”. 

Ο ρόλος της εκπαίδευσης 

Ο ηθοποιός εξήγησε ότι η λύση δεν βρίσκεται αποκλειστικά στο οικογενειακό δίκαιο. Για να δημιουργηθούν άνθρωποι, χωρίς προκαταλήψεις και μισαλλοδοξίες, η αλλαγή θα πρέπει να έρθει από νωρίς, μέσα από το σχολείο. “Είναι και το τι θα κάνει η Παιδεία, ώστε να υπάρξει μία συμπεριληπτική παιδεία μέσα στο σχολείο. Να πει ξέρετε παιδιά υπάρχουν πολλά είδη οικογένειας. Υπάρχουν οι ομόφυλες, οι ετερόφυλες. Υπάρχουν οι οικογένειες που ο ένας γονιός είναι άτομο με αναπηρία. Που είναι χωρισμένοι. Υπάρχουν που σε μεγαλώνει η γιαγιά, που είναι η μαμά με έναν φίλο της, που δεν είναι ο μπαμπάς. Νομίζω είναι η αλφαβήτα όλα αυτά. Και όσο πιο γρήγορα τα λύσουμε αυτά τα θέματα στα σχολεία, τόσο πιο εύκολα θα φτιάξουμε μία κοινωνία πιο ανεχτική και συμπεριληπτική”.  

Για τον Μιχάλη Οικονόμου η αποδοχή είναι μονόδρομος 

“Έτσι όπως προοδεύει ο κόσμος, και θεωρώ ότι πάμε προς μία γενικότερη αφύπνιση σαν κοινωνία και πνευματικά και στον τρόπο που σκεφτόμαστε, δεν υπάρχει άλλος δρόμος πέρα από την ανεκτικότητα και την αποδοχή. Και, βέβαια, αυτού του είδους οι οικογένειες μόνο θα πληθαίνουν. Οπότε πρέπει να παρθεί μία απόφαση, γιατί δεν πρόκειται να θαφτούν κάπου αυτές οι οικογένειες. Θα ακουστούν και θα ακούγονται όλο και πιο πολύ και πρέπει να τις ακούσουμε”.