“Πιο γρήγορος από μία σφαίρα! Πιο δυνατός από ένα τρένο. Μπορεί να περάσει πάνω από τους ουρανοξύστες με ένα μόνο πήδημα. Κοιτάξτε! Πάνω! Στον ουρανό! Είναι ένα πουλί; Είναι ένα αεροπλάνο; Όχι, είναι ο Σούπερμαν που ήρθε στη Γη από έναν άλλο πλανήτη. Είναι προικισμένος με δυνάμεις που ξεπερνούν τις ανθρώπινες δυνατότητες. Μπορεί να αλλάξει την ροή των μεγάλων ποταμών, μπορεί να λυγίσει σιδεροδοκούς με τα χέρια του. Καλυμμένος κάτω από το όνομα Κλαρκ Κεντ, ενός ήσυχου, δημοσιογράφου, διεξάγει μια μάχη χωρίς τέλος, για την Αλήθεια, για την Δικαιοσύνη και για την Άμυνα ολόκληρου του Ελεύθερου Κόσμου και του Αμερικανικού Τρόπου Ζωής.” Με αυτά τα λόγια παρουσιαζόταν το 1940 ο Σούπερμαν στο αμερικανικό ραδιόφωνο. Στα κόμικς είχε εμφανιστεί δύο χρόνια νωρίτερα.

Η πρώτη εμφάνιση του Superman σε μορφή κόμικ

Το καλοκαίρι του 1938 γεννιόταν ένας χάρτινος ήρωας που ήταν προορισμένος να πετύχει, εξ άλλου η συνταγή ήταν παλιά και δοκιμασμένη. Ο πρόγονος μας Ηρακλής, μπορεί να μη κρυβόταν κάτω από την ιδιότητα του δημοσιογράφου, αλλά ήταν ο πρώτος καταγεγραμμένος Ατσάλινος Άνθρωπος. Δεν ήταν ο μόνος. Ολόκληρο  το πλήρωμα της αργοναυτικής εκστρατείας το αποτελούσαν ήρωες με μάλλον ασυνήθιστες ικανότητες. Εκτός από τον Ηρακλή, που ως μωρό έπνιγε φίδια αντί να παίζει με κουδουνίστρες, συμμετείχε ο Ζήτης ο οποίος πετούσε σαν πουλάκι, ο Εύφημος που τον ξεπερνούσε γιατί ανέπτυσσε υπερταχύτητα, ο Λυκνίας που έβλεπε κάτω από τη γη με ένα είδος αρχαίων ακτίνων “Χ” και το πανόραμα των υπερηρώων συμπληρωνόταν από ένα μακρύτατο κατάλογο ονομάτων και δυνάμεων που απαιτεί υπερμνήμη προκειμένου να τα αποστηθίσεις.
Αλλά και η ιδέα της διπλής ταυτότητας μας κάνει να γυρνάμε προς τα πίσω. Βρίσκουμε βασιλιάδες να ταξιδεύουν σαν ζητιάνοι, παράνομους όπως ο Ρομπέν των Δασών να μεταμφιέζονται σε φιλήσυχους ταξιδιώτες, ευγενείς σαν τον φινετσάτο Δον Διέγο Βέγκα να διακινδυνεύουν τη ζωή τους μεταμορφωμένοι σε Ζορό. Τις περισσότερες φορές πίσω από τη μάσκα και τις εξωπραγματικές ικανότητες κρύβεται η επιθυμία για κατάκτηση μιας πριγκίπισσας ή μιας αρχόντισσας.

 

Ο Σούπερμαν γεννήθηκε για να εντυπωσιαστεί μια απλή συμμαθήτρια. Ο λόγος στον Τζέρι Σίγγελ, τον  δημιουργό του: “Όταν ήμουν μαθητής στο λύκειο, έβλεπα γύρω μου όλα αυτά τα ωραία κορίτσια να κυκλοφορούν και στεναχωριόμουν που ούτε καν υποψιάζονταν την ύπαρξή μου. Σκέφτηκα ότι αν είχα κάτι το ιδιαίτερο, αν μπορούσε για παράδειγμα να πηδάω πάνω από τους ουρανοξύστες, ή να σηκώνω αυτοκίνητα με τα χέρια μου, όλα θα άλλαζαν. Τότε μου πρωτομπήκε η ιδέα για τον Σούπερμαν”.

 

Σούπερμαν Σώσον Ημάς

Ένα reprise της μάχης του Superman με τους Ναζί, σχεδιασμένο το 1977 Photograph: DC Comics

Ο υπερήρωας γεννήθηκε το 1938. Ήταν η εποχή  που ο κόσμος κοιτούσε ψηλά και αναζητούσε μια σανίδα σωτηρίας. Ο Χίτλερ προσάρτιζε θριαμβευτικά την Αυστρία στο  κράτος στον Αρείων, ο εκτός τόπου και χρόνου Τσαμπερλέιν τον συναντούσε στο Μόναχο και δήλωνε ότι “έγινε ένα σημαντικό βήμα για την παγκόσμια Ειρήνη “, ήταν φανερό ότι κάποιος άλλος έπρεπε να κάνει τη δουλειά. Στον κινηματογράφο ο Τζόνι Βαϊσμίλερ σαν Ταρζάν ήταν περιορισμένος, τα κατορθώματα του δεν έφταναν πέρα από την διάσωση της Τζέιν και το ξεσαγόνιασμα κάποιων βαλσαμωμένων κροκοδείλων. Στα γουέστερν τα πράγματα πήγαιναν καλύτερα, τώρα πια οι ήρωες διέθεταν φωνή και ακουγόντουσαν οι ήχοι από τα εξάσφαιρά τους, αλλά το έθνος δεν κινδύνευε πια από τους Ινδιάνους. Μόνο τα τετραγωνάκια των κόμικς που δημοσίευαν οι καθημερινές εφημερίδες, επέτρεπαν μια κάποια αισιοδοξία.

Ο Ντικ Τρέισι, για παράδειγμα, έκανε το ακριβώς αντίθετο από ότι συνέβαινε στη ζωή. Ήταν ένας αδέκαστος αστυνομικός ο οποίος -έκπληξη- επέβαλε το νόμο! Δίπλα ο Τέρρυ νικούσε τους κακούς απωανατολίτες πειρατές και παραδίπλα το Φάντασμα, ένας μυστηριώδης απέθαντος λευκός, έβαζε σε τάξη την Αφρική. Στα κόμικς, μάλιστα. Κάτι γινόταν. Τα στριπ, οι καθημερινές συνέχειες των ιστοριών, δεν αρκούσαν πια. Γέννησαν λοιπόν ένα παιδί. Τα comic book. Στην αρχή περιορίστηκαν να συγκεντρώνουν τα επεισόδια  που είχαν ήδη δημοσιευτεί. Η επιτυχία ήταν αναπάντεχη, ένας εκδοτικός οίκος αποφάσισε να τολμήσει το λανσάρισμα πρωτότυπου υλικού. Τα πρώτα Detective Comics βγήκαν τα περίπτερα. Είχαν τόσο μεγάλη απήχηση που ακόμη και σήμερα εκείνη η πρωτοπόρα εταιρεία, η National Periodicals, συνεχίζει να είναι γνωστή με τα αρχικά του περιοδικού της. D.C!
Το 1938 η D.C ήταν έτοιμη για μια καινούργια προσπάθεια. Έψαχνε για ένα παράξενο, πέρα από τα συνηθισμένα ήρωα. Ο Μ.Κ Γκέινς, πατέρας του μετέπειτα εκδότη του Mad, πρότεινε να δημοσιεύσουν αυτό που είχαν αρνηθεί όλοι οι οι σοβαροί εκδότες. Τον Σούπερμαν, τον οποίο είχαν εμπνευστεί δύο άγνωστοι υπάλληλοι της εταιρείας. Ο Τζέρι Σίγκελ και ο Τζόε Σάντερ.

Η πρώτη ιστορία του Σούπερμαν, δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Action Comics, αλλά είχε προγραμματιστεί να ακολουθεί τους κανόνες του στριπ. Όταν προσαρμόστηκε στις νέες ανάγκες, πολλές σελίδες που αναφέρονταν στις ρίζες του ήρωα, πετάχτηκαν στα σκουπίδια και έτσι η η πρώτη δημοσιευμένη ιστορία βρήκε τον πρωταγωνιστή σε πλήρη δράση. Στο εξώφυλλο του περιοδικού σήκωνε ένα αυτοκίνητο λες και ήταν πούπουλο, αλλά οι εκδότες τον θεώρησαν παρακατιανό και στη συνέχεια, για πολλά τεύχη, δεν του ξαναέκαναν τέτοια τιμή. Μέχρι που οι πωλήσεις και οι παντοδύναμες επιστολές των αναγνωστών απέδειξαν ότι αυτός ακριβώς ήταν ο άσος στο μανίκι. Μετά από μόλις ένα χρόνο, ο Σούπερμαν απέκτησε το δικό του περιοδικό, με τίτλο το όνομα του και εκεί ήρθαν στο φως τα φοβερά ντοκουμέντα της γέννησης του.

Της Μεταμορφώσεως

Στο Superman No1 ο ήρωας δεν αποτελεί την προσωποποίηση των εφηβικών ονείρων του Σίγκελ. Απλά πηδάει με ευκολία τους ουρανοξύστες και για να γυμναστεί σηκώνει αυτοκίνητα. Μετά από λίγα τεύχη  ο ήρωας σκέφτηκε να πλουτίσει τα νούμερα και με καμιά νέα ψιλοφιγουρίτσα και έτσι άρχισε να πετάει. Στα πρώτα επεισόδια, μετά βίας ξεπερνούσε την ταχύτητα ενός τρένου. Στο τέλος της δεκαετίας του ‘40 ταξίδευε στο χρόνο γιατί μπορούσε να αναπτύξει ταχύτητα μεγαλύτερη του φωτός!

“Μόνο μία κανονιά, μπορεί να διαπεράσει το Ατσαλένιο σώμα του, υπερηφανεύονταν οι δημιουργοί του το 1939. Στη διάρκεια του πολέμου περνούσε μέσα από τις κανονιές σαν να ήταν σαπουνόφουσκες. Μετά τον πόλεμο επιζούσε και στις ατομικές εκρήξεις.
Ο πρώτος Σούπερμαν δεν διέθετε υπεραισθήσεις. Σε μια ιστορία, υποπτευόμενος ότι ένας άθλιος κακοποιός κρυβόταν μέσα σ’ ένα σπίτι, τρύπησε με το σώμα του την στέγη για να διαπιστώσει την ορθότητα της υποψίας του. Η μετέπειτα ανακάλυψη των ακτίνων “Χ“ των ματιών του, ήταν μια ανάσα για τις στέγες. Αλλά όχι μόνο τα σπίτια, αλλά και ο ίδιος ο υπερήρωας αντιμετώπιζε προβλήματα. Η αστυνομία τον καταζητούσε γιατί κυνηγούσε τους κακοποιούς χωρίς να διαθέτει άδεια ασκήσεως επαγγέλματος, ήταν δηλαδή σαν τον Ρουβά στη Επίδαυρο. Σύντομα η κατάσταση διορθώθηκε, σταμάτησαν οι μοναχικές απονομές δικαιοσύνης και ο πρώην καταζητούμενος άρχισε να συνεργάζεται με τα όργανα της τάξεως. Του έμεινε όμως το κουσούρι να φυλάγεται και είχε βρει το φοβερό κόλπο να κρύβεται πίσω από ένα ζευγάρι γυαλιά μυωπίας.

Αι γενεαί πάσαι


Ο Σούπερμαν στις πρώτες του εμφανίσεις δεν ήταν παρά ένας γήινος που η φύση τον είχε προικίσει με γενναιοδωρία. Στα επόμενα επεισόδια αντιληφθήκαμε ότι τον είχαμε παρεξηγήσει και στην πραγματικότητα είχε γεννηθεί κάπου μακρυά, συγκεκριμένα στον πλανήτη Κρύπτον. Οι γονείς του τον είχαν στείλει στη Γη, θέλοντας να τον σώσουν από την επερχόμενη καταστροφή, γεγονός τραγικό που μάλλον τους έκανε να ξεχνούν το όνομά τους. Στην αρχή ονομάζονταν Jor-L και Lora. Μετά συστήνονταν ως Jor-El και Lara. Μικρό το κακό σε σχέση με φιλεύσπλαχνο γήινο ζευγάρι που τον υιοθέτησε. Τα βαφτιστικά τους ονόματα ξεκίνησαν από Τζον και Μαίρη (ωραίος τίτλος για ταινία), πέρασαν από την μισό-εβραϊκή εκδοχή Ίμπεν και Σάρα και κατέληξαν στα γνωστά Τζόναθαν και Μάρθα. Στο μεταξύ άλλαξε και το όνομα της εφημερίδας που δούλευε ο Σούπερμαν, ως δημοσιογράφος Κλαρκ Κεντ. Σε ένα από τα πρώτα νούμερα του Action ο Κλαρκ και η φιλενάδα του Λόις Λέιν φεύγουν πολεμικοί ανταποκριτές στην Ευρώπη με δαπάνες της εφημερίδας Daily Star. Όταν στο επόμενο τεύχος γύρισαν με το καλό στην πατρίδα, η εφημερίδα ονομαζόταν Daily Planet. Τους υποδέχθηκε ο παλιός τους διευθυντής Πέρι Γουάιτ. Τους είχε ξεπροβοδίσει ο ίδιος, μόνο που τότε ονομαζόταν Τζορτζ Τέιλορ.

Τα πάθη και το μαρτύριο

Ο Σούπερμαν μπορεί να ήρθε από ψηλά, αλλά δεν μπορεί να κάνει τα πάντα. Όταν μάλιστα βρίσκεται κοντά σε κρυπτονίτη δεν μπορεί να κάνει τίποτε. Το εν λόγω πετρώδες προϊόν έχει δύο αποχρώσεις. Ο πράσινος κρυπτονίτης εξαφανίζει σιγά-σιγά τις υπερδυνάμεις του ήρωα και στο τέλος τον θανατώνει. Ο κόκκινος είναι πιο σκανδαλιάρης. Μπορεί να τον κάνει να χάσει την μνήμη, να του εξαφανίσει μία μόνο υπερδύναμη που ο καημένος δεν τη γνωρίζει οπότε γίνεται ρεζίλι και να τον μεταμορφώσει σε άλλη ύπαρξη. Δυστυχώς υπάρχουν και άλλα πράγματα που είναι αδύνατον να καταφέρει. Ο Σούπερμαν είναι καταδικασμένος να μην παντρευτεί ποτέ με νόμιμο αμερικάνικο γάμο. Ο λόγος είναι απλός. Για την τέλεση του μυστηρίου απαιτούνται κάποιες διαδικασίες. Η πιο σημαντική από αυτές είναι η εξέταση αίματος. Πώς όμως θα την κάνει ο δύσμοιρος αφού οι βελόνες σπάζουν μόλις ακουμπήσουν το υπερσώμα του, το οποίο σας υπενθυμίζουμε ότι δεν το διαπερνά ούτε ατομική βόμβα; Επίσης  δεν μπορεί να κάνει εμβόλιο και τατουάζ, να κόψει τα νύχια του με ψαλίδι, να βγάλει τα δόντια του, να κουρευτεί κλπ.

Προσοχή, ακολουθεί μία ακόμη αποκλειστικότητα του One of us: Αποκαλύπτουμε τι παίζει με τον κρυπτονίτη! Από το 1940 ο Σούπερμαν είχε μεταφερθεί στο ραδιόφωνο σε τακτικές εβδομαδιαίες εκπομπές. Η φωνή ανήκε στον ηθοποιό Μπαντ Κόλιερ, ο οποίος μάλιστα είχε βρει τον τρόπο να παρουσιάζει φωνητικά την μεταμόρφωση του
πρωταγωνιστή από Κλαρκ Κεντ σε Σούπερμαν. Άρχιζε σαν τενόρος την πρόταση “αυτή είναι μια δουλειά για τον Σούπερμαν” και κατέληγε σαν βαρύτονος.  Ο Κόλιερ, είχε γίνει διάσημος εξ αιτίας του ρόλου, αλλά αυτό δεν τον έκανε να χάσει το μυαλό του και να αρνηθεί τις διακοπές όπως κάνουν κάποιοι συνεργάτες του Oneofus. Τι θα γινόταν όμως ο Σούπερμαν χωρίς φωνή, όταν μάλιστα οι περιπέτειές του ήταν ραδιοφωνικές; Κρυπτονίτης! Εφευρέθηκε η σατανική πέτρα, για τρία επεισόδια, όσες εβδομάδες δηλαδή διήρκεσαν οι διακοπές του ηθοποιού, ο ήρωας δεν μπορούσε ούτε να μιλήσει ούτε να λαλήσει. Όλα τακτοποιήθηκαν μόλις γύρισε ο μαυρισμένος από τον ήλιο Μπαντ. Βέβαια οι σημειολόγοι δεν αποδέχονται αυτή την ερμηνεία, επιμένουν ότι ο κρυπτονίτης είναι η αντίδραση της κοινωνίας απέναντι σε κάποιον που έχει την ικανότητα να ξεχωρίζει, αλλά αυτά μόλις τα άκουγε ο γέρο Κόλιερ, λυνόταν στα γέλια.

Ο ανύμφευτος

Ο Σούπερμαν μάλλον είναι παρθένος, παρόλο που θα ήταν πολύ ενδιαφέρον να μαθαίναμε  τι σημαίνει υπεράνθρωπος και στο σεξ. Κάποια φιλιά που έχουν πέσει με μία γοργόνα και την Γουόντερ Γούμαν ήταν ξενέρωτα, με την Λόις έχει αγκαλιαστεί, αλλά η χειρονομία ήταν απαραίτητη γιατί το κορίτσι όλο πέφτει από κάποιον ουρανοξύστη και αυτός πρέπει την σώσει. Η Λόις Λέιν ήταν και το πρώτο θηλυκό που ζωγραφίστηκε δίπλα του, είναι βαθιά ερωτευμένη με τον υπερήρωα, αλλά θεωρεί μαμόθρεφτο και ανάξιο λόγου των Κλαρκ Κεντ, παρόλο που τον υποψιάζεται ως προκάλυμμα του Σούπερμαν. Όταν ο ήρωας ήταν σούπερμποϊ, τον ίδιο ρόλο με την Λόις, έπαιζε η Λάνα Λανγκ, ενώ ιδιαίτερα σημαντική υπήρξε μία γνωριμία που το έκανε η ξαδέρφη του, του Υπερ-κορίτσι. Όπως όλες οι ξαδέρφες που σέβονται την ιδιότητα τους τον έφερε σε επαφή με μια φίλη της, ένα άλλο σούπερ γκέρλ, την Λίντα Λι. Εδώ πρόσεξε την συνεχή επανάληψη του γράμματος “Λ”. Ειδικευμένοι ψυχολόγοι στους οποίους απευθυνθήκαμε δίνουν κάποια εξήγηση. «Η προφορά του “Λ“ βάζει σε λειτουργία τους σιελογόνους αδένες, δίνει μία νότα ερωτισμού στις λέξεις». Ο εμπνευστής των ονομάτων Τζέρι Σίγκελ είναι πιο απλός άνθρωπος: “Η Λόις Άστερ ήταν η πιο ωραία συμμαθήτρια μου. Όταν θέλησα να βάλω ένα κορίτσι δίπλα στο Σούπερμαν, αμέσως σκέφτηκα αυτήν”.

Αλληλούια

Για την τελετή λήξης καλέσαμε την Λόρι Άντερσον. Τραγουδά “Ω Σούπερμαν, Ω Δικαστή, Ω Θεέ και Πατέρα” και, όπως τότε, έτσι και τώρα περιμένουμε από ψηλά κάποιον να μας σώσει.