Facebook; Τι είναι αυτό; Α, αυτό το μέσο κοινωνικής δικτύωσης για γερόντια και μεσήλικες εννοείς Φιλίππα μου, που γράφουν “ΚΑΛΗΜΕΡΑ ΣΕ ΟΛΑ ΤΑ ΦΙΛΑΡΑΚΙΑ!11!!” με caps, αφήνωντας το Shift σε ανύποπτο χρόνο και τσακώνονται μεταξύ τους χωρίς λόγο στο comment section; Ναι, ναι, αυτό εννοώ αγαπημένα μου. Το Facebook εξακολουθεί να είναι ένα δημοφιλές μέσο για κάποια ηλικιακά groups και ως εκ τούτου έχει μερικούς γραφικούς χρήστες που αν αποφάσιζαν να το εγκαταλείψουν αύριο, δεν θα μας έλειπαν καθόλου.

Αν είστε Zoomers ίσως να έχετε ακούσει για αυτούς, ίσως να είναι κάτι σαν θρύλος για σας. Αν είστε από millennials και πάνω, δυστυχώς, τους συναντάτε συχνά με ένα απλό scroll. Ποιοι είναι αυτοί;

Ο “ανακοινώνω ότι θα κλείσω το προφίλ μου για λίγο”

Αυτή η συγκεκριμένη σέχτα χρηστών συχνά – πυκνά ανακοινώνει ότι θα απέχει από το Facebook. Στην ανακοίνωσή τους θα δεις σίγουρα γραμμένη τη λέξη “τοξικότητα” και πιθανότατα πολλές νοσταλγικές αναφορές στην αναλογική εποχή “τότε που δεν είχαμε αποξενωθεί, οχυρωμένοι πίσω από τις οθόνες”. Πολύ πιθανό, να είναι μια αρκετά φορτισμένη συναισθηματικά, σχεδόν ποιητική ανακοίνωση που ίσως να ξεκινά κάπως έτσι: “Αυτό το προφίλ θα κλείσει για λίγο. Πολλή φασαρία, πολλή τοξικότητα… Ας επικεντρωθούμε ξανά σε εκείνα που έχουν σημασία, στους ανθρώπους που αγαπάμε, στη Φύση…”. Στην πραγματικότητα όμως, έχετε ελέγξει αν αυτό το προφίλ έχει πραγματικά κλείσει; Είμαι πεπεισμένη ότι λίγες ώρες αφότου έχει γραφτεί αυτή η ανακοίνωση, ο συγκεκριμένος χρήστης έχει μπει στο PlayStore και κατεβάζει ξανά την εφαρμογή, αν βέβαια έχει φύγει στ’ αλήθεια ποτέ από αυτή.

Ο “ανακοινώνω ότι θα κλείσω το προφίλ μου για πάντα”

Κι άντε πες, τους από πάνω να τους κατανοήσουμε σε ένα επίπεδο, εκείνοι που είναι έτοιμοι να φύγουν για πάντα από το Facebook, γιατί χρειάζεται να το ανακοινώσουν; Η τοποθέτησή τους είναι συχνά παρόμοια με την παραπάνω ή λίγο περισσότερο δραματική/ επιθετική, όπως για παράδειγμα, “Έλα, παραγνωριστήκαμε εδώ μέσα και δεν πάει άλλο. Αυτό το προφίλ θα κλείσει. Ό,τι θέλετε, υπάρχουν και τα τηλέφωνα. K Bye”. Τώρα, πόσοι από τους διαδικτυακούς “φίλους” του συγκεκριμένου προφίλ έχουν το τηλέφωνό του, αυτό είναι μια άλλη ιστορία. Επίσης, ειλικρινά, αγαπητέ χρήστη, δεν κρεμόμασταν από το τελευταίο status σου στο οποίο έκανες ένα ακόμη κρύο αστείο για κάποιον πολιτικό, ούτε από το τελευταίο σου meme το οποίο ήταν ένα μείγμα χονδροφοβίας και σεξισμού. Δεν θα μας λείψεις καθόλου.

Ο “ανακοινώνω ότι διέγραψα κόσμο από τους φίλους μου”

Πολύ αγαπημένη κατηγορία χρηστών. Οι παραπάνω συνήθως μετά από κάποιο κοινωνικοπολιτικό συμβάν που έχει πυροδοτήσει έντονες συζητήσεις στα social media φροντίζουν να μας ενημερώνουν ότι έκαναν “ξεκαθάρισμα” στη λίστα των φίλων τους καθώς “είχε μαζευτεί πολλή σαβούρα”. Φίλτατε χρήστη, το μόνο που καταφέρνεις είναι να παραδεχτείς ουσιαστικά ότι δεν έχεις κανένα φίλτρο και έκανες add όποιον να ‘ναι, αλλά και να μας επιβεβαιώσεις ότι – γιατί συνήθως αυτή είναι η περίπτωση – δεν ανέχεσαι καμία διαφορετική άποψη πέρα από παρόμοιες με τη δική σου και άρα θες το feed σου να είναι το προσωπικό σου eco chamber. So be it, εμείς γιατί να έχουμε αυτή την πληροφορία όμως;

Ο “ζητώ να με διαγράψουν όσοι έχουν διαφορετικές απόψεις από εμένα, για να μην τους διαγράψω εγώ”

Την κορυφαία θέση στην καρδιά μου ωστόσο, την έχει η συγκεκριμένη ομάδα χρηστών. Είναι σαν ξαδερφάκια των “ανακοινώνω ότι διέγραψα κόσμο από τους φίλους μου”, αλλά λίγο τεμπέλικα και εγωπαθή. Ζητώντας να σε διαγράψουν όσοι διαφωνούν με τις απόψεις σου, είναι σα να πιστεύεις ότι όλες σου οι επαφές δεν χάνουν status update σου, αγωνιούν για το επόμενο meme με πολιτικό πρόσημο που θα ποστάρεις, σκοτώνονται για το ποιος θα πρωτοκάνει like στο 346ο τραγούδι του Θανάση Παπακωνσταντίνου που πόσταρες. Εκτός του ότι δεν υπάρχει περίπτωση να συμβαίνει αυτό, δεν θα ήταν εφικτό και λόγω αλγόριθμου. Επίσης, παραδέχονται αυτοί οι χρήστες κατάφορα ότι βαριούνται να εντοπίσουν τους “αντιφρονούντες” για να τους διαγράψουν οι ίδιοι και τους προσκαλούν να του ρίξουν άκυρο αυτοί. Δεν θέλω να τους ταράξω, αλλά σε περίπτωση που διαβάζουν αυτό το άρθρο (η οποία είναι πολύ μεγάλη και είμαι κάπως σίγουρη ότι θα πιστεύουν ότι δεν θα βρουν τους εαυτούς τους σε αυτό) να τους πω ένα μυστικό. Είναι εξαιρετικά πιθανό, να μην υπάρχει κανένας άνθρωπος στη λίστα φίλων τους που να μπει στον κόπο να τους διαγράψει, αλλά ακόμα πιθανότερο είναι να πάσχουν από δονκιχωτισμό και οι “εχθροί” τους να είναι αόρατοι. Η ανακοίνωση είναι πάντα οργισμένη, ειρωνική, αλλά με μία επίφαση class, “Παρακαλώ πολύ, όσοι διαφωνούν μαζί μου να ΠΑΡΟΥΝ ΠΟΥΛΟ τώρα από αυτό το προφίλ. Άντε γιατί, παράγινε το κακό. Ευχαριστώ”.

Ο “μοιράζομαι το πρόβλημά μου, αλλά μετά ζητάω να μην μου στέλνετε μηνύματα και να σεβαστείτε την ιδιωτικότητά μου”

Αχ, αυτή η περίπτωση είναι αρκετά συχνή και αρκετά περίπλοκη. Επίσης, απαντάται πολύ συχνά μεταξύ των celebrities και των influencers οι οποίοι νιώθουν μια υποχρέωση να μας ενημερώνουν για πολλά γεγονότα της ζωής τους, ή μερικές φορές οφείλουν γιατί είναι μέρος της δουλειάς τους, όμως αν συμβεί κάτι και ο κόσμος τους βομβαρδίσει με μηνύματα ζητούν την ιδιωτικότητά τους. Σύνηθες φαινόμενο είναι επίσης ανάμεσα στους ανθρώπους που μοιράζονται δημόσια τυχόν προβλήματα υγείας, είτε βιολογικά, είτε ψυχικά. Όπως έχουμε ξανά θίξει εδώ στο One of Us, ο καθένας – διάσημος ή μη – έχει δικαίωμα να μοιράζεται στα social media όσα και όποια κομμάτια από τη ζωή του θέλει και κάποια να τα κρατάει για τον εαυτό του. Εδώ όμως δεν μιλάμε, για παράδειγμα, για μια περίπτωση τύπου, Ιωάννα Τούνη, που έπρεπε ντε και καλά να απαντήσει στο αν έχει χωρίσει ή όχι, επειδή μέχρι πρότινος ανέβαζε φωτογραφίες και βίντεο με το αγόρι της. Αναφερόμαστε σε μία άλλου τύπου περίπτωση χρήστη οποίος μπορεί για παράδειγμα να μοιράζεται διαρκώς κάποιο πρόβλημα, συνήθως σοβαρό, και όταν λαμβάνει πολλά μηνύματα είτε συμπαράστασης, είτε που εκφράζουν απορίες, είτε που έχουν να προτείνουν κάποια λύση, φρικάρει και με ένα status ζητά να τον αφήσουν για λίγο ήσυχο. Σε αυτούς τους χρήστες θέλουμε να πούμε ότι, εφόσον έχουν κάνει το βήμα να μοιραστούν κάτι τόσο προσωπικό θα πρέπει να είναι προετοιμασμένοι για κάθε είδους αντίδραση. Λυπάμαι, αλλά σκεφτείτε το. Είναι δύσκολο να σταματήσετε τον κόσμο από το να σας στέλνει μηνύματα, είτε για να σας ρωτήσει αν χρειάζεστε κάτι, είτε για να σας προτείνει το “Αποροφιτκόν” του Βελόπουλου που το δοκίμασε και του άλλαξε τη ζωή – κι αυτό κυρίως αγαπημένοι μου χρήστες γιατί, όπως εσείς αυτοεπικυρώνεστε μέσα από αυτή τη διαδικασία μοιράσματος, έτσι αυτοεπικυρώνονται οι ακόλουθοί σας με το να δείχνουν ότι νοιάζονται/ κατέχουν κάποια γνώση κλπ. Συγγνώμη, αλλά η προσφορά τους και το νοιάξιμό τους, σπάνια σας αφορούν πραγματικά. Το κάνουν για τους εαυτούς τους.

Ο “ποσταρώ το χέρι μου με την πεταλούδα και μετά εξαφανίζομαι για να σκεφτείτε το χειρότερο”

Δίπλα στην παραπάνω επίσης ιδιαίτερη περίπτωση είναι και οι χρήστες που για οποιοδήποτε λόγο έχουν καταλήξει στο νοσοκομείο και ποστάρουν το χέρι τους με τον φλεβοκαθετήρα – τη γνωστή και ως πεταλούδα – και κάποιο τσιτάτο όπως “Καλά πήγε αυτό”. Αντιλαμβανόμαστε ότι για να έχουν τη δύναμη να φωτογραφίσουν, ποστάρουν και γράψουν μια σχετικά “αστεία” λεζάντα μάλλον δεν πρόκειται για κάτι σοβαρό, ωστόσο κάτω από τη φωτογραφία τους συνήθως βλέπεις να συγκεντρώνονται σε δευτερόλεπτα άπειρα σχόλια τα οποία είναι μια παραλλαγή του “Τι έγινε ρε;” τα οποία μένουν αναπάντητα για ώρες – όπως σίγουρα και άλλα τόσα μηνύματα που θα έχει λάβει ο χρήστης στο Mesenger – επειδή λογικά των έχουν πάει για υπερήχους, ακτινογραφίες και δεν ξέρω γω τι άλλο. Μέχρι τότε, έχει ανησυχήσει ακόμα κι εκείνη η μακρινή θεία με την οποία δεν μιλάνε ποτέ, άλλα έκαναν add σε μία στιγμή αδυναμίας, καθώς και ένα σωρό φίλοι που καλό θα ήταν να μην τους ταράζουμε αν δεν συμβαίνει κάτι πραγματικά σοβαρό.

Ο “ποσταρώ φωτό με χειρουργική ποδιά και ευχαριστώ δημόσια τον Γιακούμπ λες και είμαι ο Παπανδρέου”

Σε αυτό το γκρουπ των γραφικών χρηστών θέλω να βάλω, παρέα με τους από πάνω και εκείνους που ποστάρουν selfie με χειρουργική ποδιά και γράφουν “Μην ανησυχείτε, όλα καλά, απλά υποβλήθηκα σε μια επέμβαση ρουτίνας. Θέλω να ευχαριστήσω τους γιατρούς μου, το προσωπικό του Αττικού Νοσοκομείου, και τον Κώστα, την ατομάρα τον τραυματιοφορέα μου, που με πήγε στο δωμάτιο και δώσαμε ραντεβού στην επόμενη συναυλία των Social Distortion στην Αθήνα” και εκεί που νομίζεις ότι έχουν πάει καρφί χειρουργείο για καμιά χολή – αν όχι τίποτα πιο σοβαρό, ανακαλύπτεις ότι τελικά είχαν πάει να αφαιρέσουν ένα λίπωμα και τους έκαναν απλώς μια ξυλοκαϊνη. Τα αποκαλυπτήρια της φύσεως της επέμβασης γίνονται συνήθως ως απάντηση σε κάποιο σχόλιο – ναι, από εκείνα που έχουν μείνει και σε αυτή την περίπτωση αναπάντητα εδώ και ώρες καθώς νομίζεις ότι άλλος είναι στην ανάνηψη και από την επήρεια της νάρκωσης νομίζει ότι δεν έχει πόδια, ενώ στ’ αλήθεια απλά άργησε να απαντήσει μέχρι να βγάλει τα ποδονάρια, να βάλει κάλτσες, να δέσει τα κορδόνια του και να οδηγήσει ως το σπίτι, γιατί ναι, τόσο καλά είναι στην υγεία του.

Ο “ανεβάζω μαύρη φωτογραφία προφίλ γιατί πενθώ, χωρίς όμως να πω για ποιον”

Ο θάνατος είναι ταμπού και άρα ζήτημα λεπτό, θα τολμήσω όμως να το θίξω. Έχω ξαναγράψει για το θρήνο στα social media, αναφορικά με τα είδωλά μας όμως, όχι με συγγενείς, φίλους και ανθρώπους που αγαπάμε. Όπως φαίνεται το μοίρασμα του θρήνου στα κοινωνικά δίκτυα είναι πλέον μια κοινωνική ανάγκη, ένα πρελούδιο του βιώματος αυτού για το οποίο οι άνθρωποι πάντα συνέρχονταν – το ξενύχτισμα του νεκρού, η κηδεία κλπ, όποτε δεν θα κρίνουμε την ανάγκη που οδηγεί τους ανθρώπους να μοιραστούν τον χαμό ενός κοντινού προσώπου με άλλους γνωστούς και άγνωστους χρήστες. Παρόλα αυτά, είναι ένα τσικ πιο “τίμιοι” οι χρήστες εκείνοι που θα ποστάρουν για παράδειγμα μια φωτογραφία της μητέρας τους και θα γράψουν δύο συγκινητικά λόγια για εκείνη, παρά ο χρήστης που θα βάλει μια μαύρη φωτογραφία προφίλ χωρίς καμία άλλη πληροφορία και θα κάνει για ακόμα μια φορά τις επαφές του να αναρωτιούνται τι συνέβη στα σχόλια κάτω από αυτή, να στέλνουν μηνύματα και ενδεχομένως κάποιους να τρομάξουν, δεδομένου ότι πρόκειται για μία τόσο φορτισμένη στιγμή που ο χρήστης που προβαίνει σε αυτή την ενέργεια, μπορεί να μην έχει μετά το χρόνο ή την ψυχολογική δύναμη να απαντήσει. Κοινώς παιδιά, συγγνώμη, αλλά με ζητήματα υγείας ή απώλειες δεν υπάρχει λόγος να μας κοψοχολιάζετε όσο κι αν κατανοούμε την στιγμιαία ανάγκη σας να νιώθετε όλο και λιγότερο μόνοι.