Αν κάνει κανείς μια στοιχειώδη έρευνα στο διαδίκτυο, θα διαπιστώσει ότι υπάρχουν ήδη στα βιβλιοπωλεία αρκετά βιβλία σχετικά με την μεγάλη, παγκόσμια περιπέτεια της πανδημίας του Covid-19. Τα περισσότερα είναι μελέτες της κοινωνικοπολιτικής κατάστασης, όπως αυτή διαμορφώθηκε και συνεχίζει εδώ που τα λέμε να διαμορφώνεται ακόμα και σήμερα, από την πρωτοφανή επέλαση της πανδημίας στον πλανήτη μας με θέματα όπως:. Τι μας συνέβη και γιατί; Πως εξηγείται το φαινόμενο; Τι κρύβεται πίσω του; Ποιο είναι το κοινό μας μέλλον; Τι σημαίνει τελικά ο όρος “Υγειονομική κρίση” και πόσο απροετοίμαστος είναι ο κόσμος για την αντιμετώπισή του;

Είναι φυσικά απολύτως δικαιολογημένη όλη αυτή η βιβλιοπαραγωγή, καθώς ο άνθρωπος γράφει κυρίως από τις εμπειρίες του. Αυτές είναι η πρώτη ύλη και αυτές προσπαθεί να επεξεργαστεί όταν κάθεται μπροστά στο πληκτρολόγιο ή στην λευκή σελίδα. Μιας τέτοιας έκτασης και έντασης συλλογική εμπειρία λοιπόν, δεν μπορεί παρά να αναλυθεί όσο συμβαίνει και να συνεχίσει να αναλύεται για πολλά πολλά χρόνια στο μέλλον. Το ερώτημα που τίθεται είναι:

  • Θα επιθυμούν οι αναγνώστες να διαβάσουν γι’ αυτήν στο μέλλον ή μήπως θα αποφεύγουν το θέμα ως κάτι που πονάει και δεν θα θέλουν να το ξαναζήσουν έστω και μέσω της μυθοπλασίας;
  • Ποιοι είναι οι λόγοι που τα βιβλία με θέμα την πανδημία πιθανά θα συγκινήσουν τους ανθρώπους όταν αυτή θα έχει τελειώσει;

Νοσταλγία

Μην παρεξηγηθούμε: δεν πιστεύουμε ότι θα υπάρξει έστω και ένας άνθρωπος στον κόσμο όλο που θα νοσταλγήσει την πανδημία και τις απίθανες συνθήκες μέσα στις οποίες μας ανάγκασε να ζήσουμε. Ίσως να το έχετε προσέξει όμως κι εσείς πως όταν συναντιόμαστε με τους φίλους και η συζήτηση μοιραία διολισθαίνει στην καραντίνα, μια περίεργη νοσταλγία γλιστράει ανάμεσα στα λόγια μας. Συνήθως μιλάμε για τις πρώτες εκείνες μέρες, τότε που πιστεύαμε ότι ο Covid-19 θα ήταν μια υπόθεση δυο τριών εβδομάδων, που απολυμαίναμε τα πόμολα όλη την ώρα και πλέναμε τα μαρούλια με σαπούνι. Ή για τα μπανανόψωμα που φτιάχναμε και τις σειρές που βλέπαμε κλειδωμένοι στα σπίτια μας με τον φόβο να ορίζει την ύπαρξή μας.

Είναι πιθανό αυτή η νοσταλγία να είναι ένας τρόπος να επεξεργαστούμε τα όσα μας συνέβησαν και να τα φέρουμε σε μια πιο διαχειρίσιμη διάσταση ώστε να μπορέσουμε να τα ξεπεράσουμε. Ακριβώς αυτό που κάνει η λογοτεχνία δηλαδή όταν μας μεταφέρει σε εποχές μεγάλων κρίσεων, πολέμων και καταστροφών. Με αυτήν την λογική ως βάση, πιστεύουμε ότι η πανδημία της δικής μας εποχής, θα βρει τον τρόπο να περάσει στην παγκόσμια λογοτεχνία ή την φιλμογραφία.

Έτοιμο σκηνικό

Κάθε συγγραφέας χρειάζεται βιωματικές, προσωπικές εμπειρίες ή μια πολύ καλή έρευνα για να στήσει το σκηνικό μέσα στο οποίο εξελίσσεται η ιστορία του. Με την πανδημία λοιπόν, κάθε ένας από εμάς, είτε έχει συγγραφικές ανησυχίες, είτε όχι, έχει συλλέξει τόσο πολύ πληροφοριακό υλικό για μια τόσο σπάνια κατάσταση όπως η επέλαση της αρρώστιας σε όλον τον πλανήτη, που είναι πραγματικά απίθανο να μην υπάρξουν ιστορίες τοποθετημένες ακριβώς μέσα σε αυτό το σκηνικό με όλα τα ιδιαίτερά χαρακτηριστικά του. Ακόμα κι αν το θέμα ενός βιβλίου δεν είναι η πανδημία αυτή καθαυτή, κάθε ιστορία τοποθετημένη στην διετία 2020-2021 θα πρέπει να συμπεριλάβει την πανδημία και τις καραντίνες με κάποιον τρόπο ώστε να είναι αληθοφανής. Μια τόσο συλλογική και γενικευμένη εμπειρία θα περάσει στις ιστορίες μας οπωσδήποτε.

Έτοιμοι χαρακτήρες

Ίσως δεν είμαστε έτοιμοι ακόμα να το καταλάβουμε καθώς υπάρχει μηδενική απόσταση από το συλλογικό μας δράμα αλλά και το συλλογικό μας τραύμα, η κατάσταση στην οποία ζήσαμε όλον αυτόν τον καιρό μας έχει γεμίσει με τόσων ειδών διαφορετικά συναισθήματα που είναι πραγματικά απίθανο να μην μας έχει κάπως διαμορφώσει ως άτομα. Ο κάθε ένας από εμάς, είτε αρρώστησε ό ίδιος ή κάποιος δικός του, είτε ακόμα χειρότερα, έχασε κάποιο αγαπημένο πρόσωπο, πρωταγωνίστησε με τον τρόπο του σε ένα εξωπραγματικό σενάριο ζωής. Πρόκειται δηλαδή για ένα μεγαλειώδες ιστορικό γεγονός το οποίο ζήσαμε από πρώτο χέρι και αυτό μας κάνει πρωταγωνιστές του δράματος, με όποιον τρόπο κι αν το ζήσαμε. Αν λοιπόν κοιτάξουμε λίγο μέσα μας ή δίπλα μας, θα δούμε έτοιμους πιθανούς χαρακτήρες για οποιαδήποτε γραπτή εξιστόρηση, με τα συναισθήματα, τα αδιέξοδα, τα δράματα ή ακόμα και τις κωμικές εξάρσεις των φανταστικών ηρώων της λογοτεχνίας.

Καθώς λοιπόν θα υπάρξει η ανάγκη να επεξεργαστούμε αυτό που μοιάζει με σενάριο επιστημονικής φαντασίας και να διαβεβαιώσουμε τους εαυτούς μας ότι ναι, το ζήσαμε και το ξεπεράσαμε, είναι πιθανό να θέλουμε να διαβάσουμε βιβλία που διαδραματίζονται στην Covid εποχή για να νοιώσουμε ακόμα πιο ζωντανοί και νικητές.

Ιστορική αλήθεια

Πέρα από την λογοτεχνία, η υπόθεση αυτή της πανδημίας θα χρειαστεί να καταγραφεί ιστορικά, τόσο για να κατανοήσουν οι σύγχρονοι άνθρωποι τι ακριβώς τους συνέβη, όσο και για να γνωρίσουν οι μελλοντικές γενιές το μέγα αυτό γεγονός. Όταν η επιστήμη έχει τόσο πολύ προχωρήσει και η τεχνολογία λύνει προβλήματα που δεν γνωρίζαμε καν ότι έχουμε, η εικόνα ομαδικών και ανώνυμων τάφων σε τόσες και τόσες χώρες είναι δύσκολο να αναλυθεί και να εξηγηθεί. Παρόλα αυτά είναι απαραίτητο να συμβεί αυτό και να μπορέσουμε πιθανά να διδαχθούμε από το πάθημά μας, να μεριμνήσουμε για το μέλλον και να μην ξεχάσουμε τα εκατομμύρια των ανθρώπων που έχασαν την ζωή τους. Μπορεί να ακούμε το ημερήσιο δελτίο θανάτων με την μορφή ενός αριθμού, πίσω όμως από κάθε  αριθμό βρίσκεται ένας άνθρωπος και η οικογένειά του κι αυτό είναι κάτι που η ιστορική έρευνα δεν πρέπει να το αφήσει ανεξερεύνητο. Είναι πραγματικά δύσκολο να συλλάβουμε την ιστορία αυτήν στο σύνολό της, δίνοντας της όμως ανθρώπινο πρόσωπο μέσω των ιστοριών- είτε πραγματικών είτε φανταστικών- μπορούμε να βοηθηθούμε προς αυτήν την κατεύθυνση και να συμμετάσχουμε στην συλλογική διαδικασία επούλωσης των πληγών.

Μπορούμε να προετοιμαστούμε καλύτερα για το μέλλον

Γιατί να μην διαβάσουμε ιστορίες της πανδημίας στο μέλλον; Οι μεγάλες παγκόσμιες τραγωδίες έχουν δώσει υλικό για μεγάλα γραπτά αριστουργήματα όλων των ειδών. Όπως και τα αληθινά εγκλήματα, έτσι και οι αληθινές τραγωδίες και καταστροφές είναι ένας τρόπος να μελετάμε το παρόν και να προετοιμαζόμαστε καλύτερα για το μέλλον. Τόσο για την συλλογική διαχείριση, όσο και για την προσωπική διαχείριση του ίδιου του γεγονότος, οι ιστορίες από την πανδημία θα είναι στο ραντάρ μας ως αναγνώστες γιατί θα μας επιτρέπουν να επισκεφτούμε αυτό το σημείο της ζωής μας που τόσο μας φόβισε και μας τραυμάτισε και να νοιώσουμε έναν κάποιον επίλογο.