Επισήμως εδώ και έναν χρόνο, μία από τις λίγες και μόνιμές μας ανακουφίσεις είναι μία βόλτα στην πόλη. Η μετακίνηση 6 έχει γίνει τα πάντα από πηγή ψυχαγωγίας μέχρι και απαραίτητη άσκηση, τρόπος συνάντησης με τους φίλους μας, φυγής από την πραγματικότητα, φωτεινού διαλείμματος από την κλεισούρα και την αβέβαιη στασιμότητα. Και πρωταγωνίστρια όλων, η πανέμορφη Πλάκα. Ο δρόμος μας εκεί στολίζεται με όμορφα χρώματα σε νεοκλασικούς τοίχους, παίρνει μυρωδιά του καφέ από τα takeaway μαγαζάκια και μας προκαλεί να περπατήσουμε μέχρι να πονέσουν τα πόδια μας, ανάμεσα σε στενάκια με απέραντη ιστορία. Εμείς συναντηθήκαμε με τον Ηλία Πανταζή, ιστορικό, ταξιδιώτη και φανατικό θαυμαστή της Αθήνας, ο οποίος μας πήρε από το χέρι και μας οδήγησε σε 5 hidden gems της περιοχής, τα οποία οι περισσότεροι από εμάς προσπερνάμε χωρίς να γνωρίζουμε την φανταστική ιστορία τους.

Φωτογραφία: Τζοβάννα Στεφάνου

Ιδού λοιπόν ένας εναλλακτικός οδηγός για την επόμενη βόλτα σου στην περιοχή!

Άγιος Ελευθέριος – η εκκλησία παζλ

Ονομάστηκε έτσι μετά το 1862, όταν ο Όθωνας σταμάτησε να είναι Βασιλιάς της Ελλάδας, προς τιμήν της απελευθέρωσης της χώρας. Η επίσημη ονομασία της βέβαια είναι Παναγία η Γοργοεπήκοος, το οποίο σημαίνει η Παναγία που ακούει γρήγορα τις προσευχές των πιστών και τις εκπληρώνει. Είναι σίγουρα ένα κτίσμα που αξίζει την προσοχή σου, παρόλο που στέκεται δίπλα από την γιγάντια Μητρόπολη και ίσως περνάει απαρατήρητη από τους περισσότερους επισκέπτες.

Φωτογραφία: Τζοβάννα Στεφάνου

Η συγκεκριμένη εκκλησία αποτελεί καταρχάς έναν σύνδεσμο μεταξύ της αρχαιότητας και του χριστιανισμού, καθώς αρχικά εκεί βρισκόταν ο ναός της θεάς Ειλειθυίας, προστάτιδας του τοκετού. Μετά τον 6ο αιώνα μ.Χ., όταν η Αθήνα έγινε χριστιανική, ο χώρος λατρείας αντί να γκρεμιστεί μετατράπηκε σε εκκλησία της Παναγίας, προστάτιδας των επιτόκων γυναικών, έχοντας ουσιαστικά την ίδια “χρησιμότητα”. Έτσι, ουσιαστικά άλλαξε η ταμπέλα της θρησκείας, όμως το νόημα για τους πιστούς παρέμεινε ίδιο.

Ένα άλλο στοιχείο που κάνει τον Άγιο Ελευθέριο ένα σημείο άξιο εξερεύνησης είναι η ιδιαίτερη αρχιτεκτονική του, η οποία κατά ένα μεγάλο μέρος αποτελείται από κομμάτια και λίθους αρχαίων ναών (αλλιώς ονομάζονται και “σπόλια”) που μετέπειτα κολλήθηκαν μεταξύ τους για να χτιστεί η εκκλησία. Έτσι στις μαρμάρινες ζωοφόρους μπορείς να εντοπίσεις αρχαιοελληνικές παραστάσεις, οι οποίες φυσικά υπέστησαν editing από τους Χριστιανούς και απεικονίζουν τις τέσσερις εποχές του χρόνου σε σχέση με τον άνθρωπο. Το άλλο αξιοπρόσεχτο, και ελαφρώς αστείο, της υπόθεσης είναι οι διάφοροι σταυροί που έχουν κολληθεί στην συνέχεια από τους μετέπειτα αρχιτέκτονες, καθώς ο ναός έπρεπε να γίνει από παγανιστικός χριστιανικός και ο πιο αποτελεσματικός τρόπος να το πετύχεις αυτό είναι να κοτσάρεις από έναν σταυρό σε κάθε κενό.

Φωτογραφία: Τζοβάννα Στεφάνου

Επίσης, για τέλος, ένα υπέροχο ανέκδοτο: σε κάποιο σημείο του Αγίου Ελευθέριου έχει μείνει σχεδόν άθικτος ένας αρχαίος Σάτυρος. Αυτό γιατί κάτι στην φυσιογνωμία του μάλλον θυμίζει κάτι από το χριστιανικό ανδρικό πρότυπο. Παρόλα αυτά, καθώς οι Σάτυροι ήταν γνωστοί στην μυθολογία για την σεξουαλική τους υπερδραστηριότητα και τα μεγάλα πέη, το συγκεκριμένο σημείο της ανατομίας του έχει αφαιρεθεί.

Το πιο παλιό σπίτι της Αθήνας

Φωτογραφία: Τζοβάννα Στεφάνου

Αν και λόγω πανδημίας εξακολουθεί να παραμένει κλειστό, μπορείς στην βόλτα σου να το χαζέψεις από απόσταση και, αν πας από την πίσω πλευρά της αυλής, έχεις πάρα πολλά πράγματα να παρατηρήσεις. Άνηκε στην πλουσιοοικογένεια των Μπενιζέλων, οι οποίοι μεσουρανούσαν κατά την διάρκεια της Οθωμανικής αυτοκρατορίας και από αρχιτεκτονικής άποψης, θυμίζει αρκετά κάστρο (λιγοστά παράθυρα, ψηλά τείχη). Χρειάστηκαν πάρα πολλά χρόνια για να ανακαινιστεί και να γίνει επισκέψιμο, καθώς όλοι εμείς οι millennials της Πλάκας (συγγνώμη) θυμόμαστε να περπατάμε μπροστά του αμέτρητες φορές όταν ήταν ακόμα ερείπιο. Από την πίσω πλευρά μπορείς να δεις τον οντά, δωμάτιο του αρχοντικού όπου οι οικοδεσπότες υποδέχονταν τους επισκέπτες/μουσαφίρηδες και χρησιμοποιούσαν και σαν υπνοδωμάτιο για τον πατέρα και την μητέρα της οικογένειας. Τα ντιβάνια μετατρέπονταν σε κρεβάτια και οι δυο τους κοιμόντουσαν μπροστά σε ένα μεγάλο τζάκι.

Στον ίδιο χώρο μπορείς επίσης να εντοπίσεις και απομεινάρια του ελαιοτριβείου των Μπενιζέλων, καθώς μία από τις πηγές πλούτου τους ήταν οι εξαγωγές παρθένου ελαιόλαδου, το οποίο διακινούσαν μέχρι και σε περιοχές της Ευρώπης όπως η Μασσαλία.

Φωτογραφία: Τζοβάννα Στεφάνου

Ένα ακόμα highlight είναι η τεράστια γκραβούρα στην άκρη της αυλής που απεικονίζει το αθηναϊκό παζάρι της εποχής στην οδό Πανός (η οποία εξακολουθεί να υπάρχει μέχρι σήμερα), με background την Ακρόπολη, κάστρο τότε. Είναι μία άκρως ενδιαφέρουσα απόδοση της ζωής στην πόλη επί οθωμανικής αυτοκρατορίας, όπου ναι μεν υπερτερούσαν πληθυσμιακά οι Χριστιανοί αλλά το μουσουλμανικό στοιχείο ήταν επίσης έντονο. Κάτι τέτοιο το καταλαβαίνουμε από τις ενδυμασίες των ανθρώπων στον πίνακα, την παρουσία του τζαμιού και άλλα.

 

 Η οικεία Church (οδός Σχολείου 5 και Επιχάρμου)

Ναι, οι μεγαλύτερες πιθανότητες είναι να έχεις περάσει μπροστά του κάπως βιαστικά, ίσως επειδή δεν σε εντυπωσιάζουν τα δεκάδες γκράφιτι που πλέον υπάρχουν στους τοίχους ή ίσως επειδή σε ενοχλεί η μυρωδιά των ούρων που κατά καιρούς υπάρχει, καθώς το συγκεκριμένο δρομάκι δεν φωτίζεται σχεδόν καθόλου το βράδυ. Παρόλα αυτά το συγκεκριμένο κτίριο είναι ένα πραγματικά αξιοπερίεργο σημείο της Πλάκας: είναι ψηλό και σχεδόν χωρίς καθόλου παράθυρα, ενώ στην οθωμανική εποχή λειτουργούσε ως αστυνομικό τμήμα και παρατηρητήριο (η αλλιώς ‘καρακόλι’). Στην συνέχεια αποτέλεσε την κατοικία του στρατηγού Ρίτσαρτ Τσερτς (και όχι ‘Τσωρτς’), Ιρλανδού Φιλέλληνα που κατέφθασε στην χώρα για να βοηθήσει στον αγώνα της επανάστασης, οργανώνοντας τον άτακτο ελληνικό στρατό. Η συμβολή του θεωρήθηκε αποφασιστική στην έκβαση του πολέμου και ο ίδιος εξακολούθησε να μένει στην Αθήνα και να έχει πολιτικό λόγο και μετά την ίδρυση του ελληνικού κράτους. Η οικεία του είχε παραχωρηθεί από  τον ιστορικό Τζορτζ Φίνλεϊ, ακόμα πιο γνωστό συμμετέχοντα στην επανάσταση, ο οποίος μετέπειτα κατέγραψε και τα γεγονότα του αγώνα για τις επόμενες γενιές. Αναφερόμενη μεταγενέστερα και ως “οικία Διαλισμά” το 1928, η οικία του στρατηγού Τσερτς αποτέλεσε και θέμα γνωστού πίνακα του Γιάννη Τσαρούχη. Κρίμα να είναι καλυμμένη με ούρα και “Θύρα 13”, αλλά ας σταματήσουμε εδώ την γκρίνια.

Φωτογραφία: Τζοβάννα Στεφάνου

Μία αστεία ιστορία, όχι ακριβώς εξακριβωμένη αλλά μάλλον αληθινή: Ο Τσερτς προτιμούσε να κυκλοφορεί στο σπίτι του γυμνός, συνήθεια που αρνήθηκε να αλλάξει ακόμα και όταν η βασίλισσα Αμαλία εξέφρασε την επιθυμία να του κάνει επίσκεψη. Δεν συνέβη το σουαρέ όπως καταλαβαίνετε.

Το πρώτο πρότυπο σχολείο αρρένων Αθηνών

Φωτογραφία: Τζοβάννα Στεφάνου

Αξίζει να κάνεις μία παύση για να θαυμάσεις το (πλέον ροζομπλε) κτίριο με την μεγάλη ιστορία, και δεν εννοούμε πως τα περισσότερα μέλη του συγκεκριμένου τουρ φοίτησαν εκεί. Αν και από αυτό και μόνο καταλαβαίνεις τι λεβεντόπαιδα βγάζει! Πρόκειται  ουσιαστικά για το πρώτο σχολείο δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης που λειτούργησε στο νεοσύστατο ελληνικό κράτος και δημιουργήθηκε από τον ίδιο τον Ιωάννη Καποδίστρια. Στην αρχική του μορφή, ονομάστηκε Κεντρικό Σχολείο και ιδρύθηκε το 1829 στην Αίγινα, που ήταν τότε προσωρινή έδρα του Καποδίστρια και πρωτεύουσα του υπό διαμόρφωση ελληνικού κράτους. Σκοπός του ήταν να εκπαιδεύσει τους νέους που επρόκειτο να συνεχίσουν με ανώτερες σπουδές σε πανεπιστήμια του εξωτερικού. Όμως, μετά από τη δολοφονία του Καποδίστρια το 1831, το σχολείο αποδυναμώθηκε και ο αριθμός των μαθητών του μειώθηκε αισθητά. Έτσι, το 1834 αποφασίστηκε η μεταφορά του στην Αθήνα, που έγινε η νέα πρωτεύουσα. Το κυριότερο πρόβλημα που αντιμετώπισε διαχρονικά το σχολείο ήταν το κτιριακό. Όταν το σχολείο μεταφέρθηκε από την Αίγινα στην Αθήνα, η Αθήνα ήταν μια μικρή πόλη απλωμένη γύρω από την Ακρόπολη, στη σημερινή περιοχή της Πλάκας, όπου δεν υπήρχαν δημόσια κτίρια αλλά μόνο ιδιωτικά, κατοικίες και αρχοντικά. Το κτίριο στο οποίο πρωτοστεγάστηκε το σχολείο ήταν η οικία Κλεάνθους, ένα αρχοντικό που ανήκε σε έναν σπουδαίο αρχιτέκτονα, τον Σταμάτη Κλεάνθη, και πληρούσε κάποιες βασικές προϋποθέσεις για να χρησιμοποιηθεί ως σχολείο. Έτσι ακόμα και σήμερα, οι μαθητές διδάσκονται σε αίθουσες με τζάκια, παλιά σαλόνια, υπόγειους στάβλους κλπ, ενώ οι σκάλες και τα χολ διατηρούν την παλιά τους πολυτέλεια.

O βράχος της Αμαλίας- Εθνικός Κήπος

Φωτογραφία: Τζοβάννα Στεφάνου

Η βόλτα μας βρίσκει τον τελευταίο σταθμό της με ένα hidden gem του Εθνικού Κήπου, το οποίο σίγουρα δεν είναι μικρό, ούτε κρυμμένο, παρόλα αυτά ο χρόνος το έχει καμουφλάρει. Πρόκειται για μία υπερυψωμένη βραχώδη προεξοχή, ένα λοφάκι ουσιαστικά, πάνω στο οποίο η βασίλισσα Αμαλία καθόταν για να επιβλέπει τις κηπουρικές εργασίες, καθώς ήταν η ίδια υπεύθυνη για την ανάπτυξη του κήπου. Επιπλέον, εφόσον τα δέντρα δεν είχαν ακόμα μεγαλώσει αρκετά και δεν υπήρχαν πολυκατοικίες να της κόβουν την θέα, το συγκεκριμένο σημείο ήταν κατάλληλο για να ρεμβάζει κοιτάζοντας την θάλασσα του Φαλήρου και την Αίγινα. Σήμερα είναι κάπως δημοφιλές για ζευγαράκια, εξαιτίας της βλάστησης γύρω-γύρω επομένως πλησίασε με κάποια διακριτικότητα.

Φωτογραφία: Τζοβάννα Στεφάνου

Αν έχεις περαιτέρω ερωτήσεις ή θα ήθελες συμβουλές και πολύτιμες πληροφορίες για την επόμενη αθηναϊκή βόλτα σου, προτείνω ανεπιφύλακτα να στείλεις ένα μήνυμα στον Ηλία και εκείνος θα σε βοηθήσει με περίσσια προθυμία!