Η συνεδρίαση της Ολομέλειας του Ευρωκοινοβουλίου στο Στρασβούργο από τις 7 έως τις 10 Μαρτίου 2022 που ήταν αφιερωμένη στην Ημέρα της Γυναίκας έγινε στη σκιά της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία και σε εξαιρετικά φορτισμένο κλίμα. Στη συνεδρίαση της 8ης Μαρτίου, ανήμερα της Ημέρας της Γυναίκας, κλήθηκε να μιλήσει η βραβευμένη Ουκρανή Συγγραφέας Oksana Zabuzhko, μια από τις σημαντικότερες μορφές της ουκρανικής διανόησης, αλλά και μία δυνατή φεμινιστική φωνή, καθώς βασικοί πυλώνες του έργου της αποτελούν εθνική ταυτότητα και το φύλο. 

Το πιο γνωστό μυθιστόρημά της “Fieldwork in Ukraine Sex” (1996), μεταφρασμένο σε δεκαέξι γλώσσες, την κατέστησε ευρέως γνωστή στη διεθνή λογοτεχνική σκηνή και εισήγαγε το ουκρανικό αναγνωστικό κοινό, αλλά και την ουκρανική ιντελιγκέντσια σε μία καινοτόμο, προκλητική και περίπλοκη φεμινιστική γραφή. Σήμερα αποτελεί το πιο επιδραστικό μυθιστόρημα της μετασοβιετικής ουκρανικής λογοτεχνίας, καθώς το πιο ευρέως μεταφρασμένο έργο της σύγχρονης ουκρανικής πεζογραφίας στον κόσμο. Ο αφοπλιστικός λόγος της Oksana Zabuzhko δεν άφησε κανένα ασυγκίνητο στην αίθουσα της Ολομέλειας. Η ομιλία της αποτελεί μία ιστορική στιγμή και το One of Us ήταν εκεί. 

Η Oksana Zabuzhko στο βήμα του Ευρωκοινοβουλίου, Φωτογραφία: Frederic MARVAUX, © European Union 2022 – Source : EP

Ανεβαίνοντας στο βήμα, η Oksana Zabuzhko, που είχε εγκαταλείψει την Ουκρανία δύο εβδομάδες πριν, αμέσως δηλαδή μετά τη ρωσική εισβολή, μονάχα με μία χειραποσκευή, φρόντισε να υπενθυμίσει στην Ευρώπη το σθένος του Ουκρανικού λαού κάνοντας μια αιχμηρή αναφορά στον Μεγάλο Λιμό της Ουκρανίας του 1933, μία από τις μεγαλύτερες εθνικές καταστροφές στη σύγχρονη ιστορία της χώρας. Η Zabuzhko, τόνισε πως ο ουκρανικός λαός στέκεται δυνατός, “Φαίνεται πως αυτό εξέπληξε πολλούς στη Δύση. Αν δεν ήμαστε δυνατοί, δεν θα είχαμε επιβιώσει από την τεχνητά επιβεβλημένη ασιτία του Στάλιν του 1933, την οποία πολλά κράτη που εκπροσωπούνται εδώ μέσα δεν έχουν αναγνωρίσει”.

Η συγγραφέας φανερά συγκινημένη αναφέρθηκε στις γυναίκες που αποτελούν πάντα τον πιο ευάλωτο στόχο σε κάθε πόλεμο. “Η γυναίκα αποτελεί μία ζωντανή ασπίδα. Είναι εκείνη που θα μείνει πίσω να φροντίσει το παιδί, τον ηλικιωμένο, αυτόν που έχει ανάγκη. Αυτή τη γυναίκα χρησιμοποιεί ο Πούτιν για κάμψει την ηρωική αντίσταση του Ουκρανικού λαού. Είμαστε δυνατές κι είμαστε ευγνώμονες για την υποστήριξη και την μέριμνα που μας προσφέρετε (σ.σ. η Ε.Ε.). Δυστυχώς όμως, τις αρβύλες του Πούτιν δεν θα τις σταματήσει η πνευματική ισχύς που δείχνουμε αυτή τη στιγμή. Τα μωρά μας πεθαίνουν στα καταφύγια από σηψαιμία, ενώ ακούγονται οι βόμβες  που πέφτουν από πάνω”. Σε αυτό το σημείο, η Oksana Zabuzhko με δραματικό τόνο, αναφέρθηκε και εκείνη στην επιβολή ζώνης αεροπορικού αποκλεισμού στον εναέριο χώρο της Ουκρανίας – μία έκκληση που μετέφεραν και οι Ουκρανές βουλευτές που συμμετείχαν στις παράλληλες εκδηλώσεις της Ολομέλειας -, λέγοντας πως όσο η Ευρώπη συζητά τους τρόπους με τους οποίους μπορεί να παρέμβει και να σταματήσει τον Πούτιν, χάνονται ζωές αμάχων, γυναικών και παιδιών κάνοντας το στομάχι όσων βρίσκονταν στην αίθουσα να σφίγγεται. 

Η βραβευμένη Ουκρανή Συγγραφέας Oksana Zabuzhko, μια από τις σημαντικότερες μορφές της ουκρανικής διανόησης, αλλά και μία δυνατή φεμινιστική φωνή, Φωτογραφία: © І.Put

Η Oksana Zabuzhko γεννήθηκε στο Lutsk της Ουκρανίας το 1960. Έγραψε τα πρώτα της ποιήματα στην ηλικία των 12 ετών, ωστόσο πέρασαν αρκετά χρόνια μέχρι να εκδώσει το πρώτο της έργο, καθώς οι γονείς της είχαν υπήρξαν θύματα της καταστολής της ουκρανικής διανόησης aαπό το σοβιετικό καθεστώς. Αποφοίτησε από το τμήμα φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου του Κιέβου, ενώ έκανε το διδακτορικό της στη φιλοσοφία των τεχνών. Στην αυτοβιογραφία της αναφέρει, “Το λογοτεχνικό μου ντεμπούτο έγινε στην ηλικία που το αγαπημένο μου ανάγνωσμα ήταν ο “Winnie the Pooh”, ο πρώτος λογοτεχνικός χαρακτήρας με τον οποίο ταυτίστηκα, πολύ περισσότερο επειδή έγραφε και ποιήματα. Αν οφείλω κάτι στο σοβιετικό καθεστώς, είναι ακριβώς αυτό το απότομο και εν τέλει σωστό χρονικά τέλος που έθεσε στο πρώιμο στάδιο της ”λογοτεχνικής μου καριέρας”. Αν δεν υπήρχε αυτή η παρέμβαση, θα μάθαινα γρήγορα μόνο πώς να ευχαριστήσω τους εκδότες και, πιθανότατα, δεν θα ανακάλυπτα ποτέ τη δική μου φωνή, μια μοίρα που πλήττει τα περισσότερα παιδιά – θαύματα της λογοτεχνίας”. Εκτός από το “Fieldwork in Ukraine Sex”, το οποίο πραγματεύεται την την καθιερωμένη δυναμική μεταξύ των φύλων, κατά το οποίο η γυναίκα υπόκειται σε κοινωνική και σεξουαλική καταπίεση, τόσο από την παραδοσιακή πατριαρχία, όσο και από τον ολοκληρωτισμό, έχει δημοσιεύσει περισσότερα από 20 ακόμα βιβλία, μεταξύ των οποίων το βραβευμένο μυθιστόρημα “The Museum of Abandoned Secrets” (2009).

Στη συνέχεια της ομιλία της η Oksana Zabuzhko αναρωτήθηκε πώς γίνεται όλη Ευρώπη να στέκεται εμβρόντητη μπροστά στη ρωσική εισβολή, ενώ ο Πούτιν, ήδη από το 2014 και την προσάρτηση της Κριμαίας διακύρρητε δημόσια ότι σκοπεύει να επιτεθεί στον ουκρανικό λαό. Μάλιστα αναφέρθηκε σε ένα περιστατικό κατά τη διάρκεια ομιλίας της στη Γερμανία, πριν από 8 περίπου χρόνια. “Τον Μάιο του 2014 όταν Ρώσοι στρατιώτες στο Ντονμπάς άνοιξαν πυρ και σκότωσαν έναν έφηβο επειδή είχε στη σάκα του κορδέλες στα χρώματα της ουκρανικής σημαίας, μιλούσα στη Γερμανία. Στην ομιλία μου παρομοίασα τον Πούτιν με τον Στάλιν και το Χίτλερ. Τόσο συγκλονίστηκε το κοινό που μου έκλεισαν το μικρόφωνο και λογόκριναν την ομιλία μου. […] Αν είχαμε αφυπνηστεί από τότε, δεν θα βρισκόμασταν εδώ που είμαστε τώρα. […] Αυτό που συμβαίνει δεν είναι μόνο μια σύγκρουση στην Ουκρανία, είναι 3ος Παγκόσμιος Πόλεμος”. 

Η συγγραφέας Oksana Zabuzhko μαζί με την πρόεδρο του Ευρωκοινοβουλίου Roberta Metsola, Φωτογραφία: DAINA LE LARDIC, © European Union 2022 – Source : EP

Κλείνοντας, η βραβευμένη συγγραφέας ύμνησε για ακόμη μια φορά τον ηρωισμό και τη δύναμη που επιδεικνύει ο λαός της αυτή τη στιγμή τονίζοντας ότι οι Ουκρανοί δεν φοβούνται τη Ρωσία, καθώς γνωρίζουν καλά τι σημαίνει αυτή η “Αυτοκρατορία του Κακού”, “Δεν φοβόμαστε. Οι γυναίκες και οι άνδρες της Ουκρανίας ξέρουν τι να κάνουν. Σας παρακαλώ μην φοβηθείτε να προστατέψετε τον ουρανό πάνω από τα κεφάλια τους”.