Μόλις χθες ανακοινώθηκε πως τελικά, το ανθρώπινο πτώμα που βρέθηκε στο απομακρυσμένο βόρειο Ουαϊόμινγκ, κατά μήκος των συνόρων του εθνικού πάρκου Grand Teton είναι εκείνα της 22χρονης Gabby Petito, της #VanLife influencer που εξαφανίστηκε τον περασμένο μήνα, ενώ βρίσκονταν σε road trip με τον αρραβωνιαστικό της Brian Laundrie, ο οποίος επέστρεψε την 1η Σεπτεμβρίου στο σπίτι του στη Φλόριντα δίχως εκείνη.

Η υπόθεση της Gabby Petito πήρε απευθείας επικές διαστάσεις στα social media, εν μέρει εξαιτίας της δημοφιλίας της, αλλά και επειδή πολλοί ήταν εκείνοι που την αντιμετώπισαν σαν ένα true crime ντοκιμαντέρ που εκτυλίσσεται μπροστά στα μάτια τους. Η πρόσφατη ελληνική επικαιρότητα δεν αφήνει καμία αμφιβολία για το πόσο το κοινό αρέσκεται σε ιστορίες μυστηριωδών εξαφανίσεων ή/και φόνων, αλλά φυσικά δεν πρόκειται μονάχα για ελληνικό ίδιον, ούτε για κάτι που προέκυψε πρόσφατα. Ωστόσο υπάρχει μία ειδοποιός διαφορά στο πώς αντιμετωπίζονταν μία νέα υπόθεση πριν τα social media υπάρξουν ή και πριν γίνουν αυτό που είναι σήμερα. Είναι πολύ διαφορετικοί οι τρομολαγνικοί τίτλοι του Τύπου, ή τα δραματοποιημένα ρεπορτάζ ντυμένα με επική μουσική, από την ανάλυση ενός εγκλήματος που δεν έχει ακόμη εξιχνιαστεί στα social media.

Η εξαφάνιση της Αμερικανίδας influencer προκάλεσε ένα εθνικό frenzy στους χρήστες κυρίως του TikTok, αλλά και άλλων πλατφορμών. Μέχρι που μία TikToker, λίγο πριν επιβεβαιωθεί ότι το πτώμα που βρέθηκε ανήκει στην Petito, παρατηρώντας τη φρενίτιδα γύρω από την υπόθεση, αποφάσισε πως πρέπει να μιλήσει, καθώς κάτι πολύ προβληματικό συμβαίνει εδώ. Μέσα από ένα “σατιρικό” βίντεο, η 25χρονη Jessica Dean, η οποία μάλιστα ζούσε στη γειτονιά όπου έγινε το περίφημο “Μαχαίρωμα του Slender Man” το 2014 (Δύο 12χρονα κορίτσια επιτέθηκαν και μαχαίρωσαν 19 φορές μία φίλη τους σε ένα δάσος. Ο αδερφός της Jessica, ο οποίος πάσχει από αυτισμό ήταν φίλος και με τους θύτες και με το θύμα) καταφέρεται εναντίον των TikTokers που έχουν ανάγει την υπόθεση εξαφάνισης της Petito σε προσωπική τους ευχαρίστηση, αλλά κυρίως σε viral content με στόχο την αύξηση των followers.

Σε δήλωσή της στο BuzzFeed News, η Jessica είπε ότι λόγω του τραύματος με την υπόθεση Slender Man άλλαξε δραματικά ο τρόπος με τον οποίο παρακολουθεί τα λεγόμενα “high profile εγκλήματα”, σημειώνοντας την έλλειψη ευαισθησίας από μέρος χρηστών του TikTok σε γεγονότα της πραγματικής ζωής που εξελίσσονται. “Πολλά βίντεο θα ξεκινούσαν με ατάκες όπως, “Ανυπομονώ να γίνω μέρος του ντοκιμαντέρ του Netflix”. “Κάποιος πρέπει να πάρει τα δικαιώματα ταινίας σε αυτό πριν το κάνει κάποιος άλλος!”, αναφέρει χαρακτηριστικά μερικά παραδείγματα, ενώ υπογραμμίζει ότι η δίψα τους να είναι εκείνοι αυτοί που θα παρατηρήσουν κάποιο νέο clue για την υπόθεση ή που θα μεταδώσουν τις τελευταίες πληροφορίες για αυτή τους “φτιάχνει”.

@bloodbathandbeyond

que up the spooky music guys we got another update 🤪 #truecrime #psa

♬ original sound – Chaotic Stupid

Δεν νομίζω ότι το γνωρίζουν συνειδητά, αλλά υπάρχουν πολλοί TikTokers που καλύπτουν την υπόθεσή της και θέλουν να είναι το πρώτο άτομο που θα βρει το νέο στοιχείο. Μόλις γίνεις ο πρώτος άνθρωπος που παρουσιάζει κάτι που κανείς δεν είχε σκεφτεί ή δεν είχε δει πριν, αυτό είναι ένα άμεσο εισιτήριο για να γίνεις viral. Νομίζω ότι πολλοί άνθρωποι “φτιάχνονται” με αυτή την αίσθηση και καπηλεύονται την υπόθεση προς όφελός τους, είτε το καταλαβαίνουν, είτε όχι”, καταλήγει.

Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στη διερεύνηση της υπόθεσης Petito. Σύμφωνα με πληροφορίες, η TikToker @mirandabaker_ συνεργάζεται τώρα με την αστυνομία αφού δημοσίευσε αρκετά βίντεο στα οποία ισχυρίζεται ότι πήρε με ωτοστόπ τον αρραβωνιαστικό της Petito.

@mirandabaker_

#gabbypetito #findgabby #brianlaundrie

♬ original sound – Miranda Baker

Ο υπεύθυνος δημόσιων πληροφοριών του Αστυνομικού Τμήματος του North Port, το οποίο και ερευνά την υπόθεση, Josh Taylor, δήλωσε στο BuzzFeed News ότι το τμήμα έχει λάβει “μια εισροή πληροφοριών” σχετικά με viral βίντεο και δημοσιεύσεις από άτομα που ισχυρίζονται ότι έχουν δει την Petito και τον Laundrie και/ή το λευκό βαν τους, συμπεριλαμβανομένης και της TikToker @mirandabaker_, τονίζοντας ωστόσο ότι ο ρόλος που έχουν παίξει τα social media είναι κυρίως βοηθητικός, αλλά μερικές φορές μπορεί να εκτροχιάσει τη διαδικασία της έρευνας.

Παράλληλα με τα viral βίντεο στο TikTok ένα ζευγάρι YouTubers δημοσίευσε στη δημοφιλή πλατφόρμα ένα βίντεο που υποτίθεται ότι απεικονίζει το βαν της Petito. Ο Taylor πιστεύει ότι το βίντεο είναι αξιόπιστο, αλλά αναρωτιέται γιατί αυτές οι πηγές δεν πήγαν πρώτα στην αστυνομία. “Μοιάζει με το όχημά τους, αλλά το μαθαίνουμε μέσω της ανάρτησής τους στο YouTube. Γιατί δεν μας το στείλατε και να πείτε, “Αυτό μπορεί να είναι χρήσιμο για την έρευνά σας”, αντί να κάνετε ένα 14λεπτο commentary βίντεο γι αυτό“, καταλήγει ο υπεύθυνος.

Η υπόθεση Petito έφερε στην επιφάνεια το πως ένα πιθανό έγκλημα μπορεί να γίνει viral conent για τα social media, υπονομεύοντας σημαντικά την εξέλιξη μιας αστυνομικής έρευνας, ωστόσο το status του (πλέον) θύματος βάζει στο τραπέζι κάτι ακόμη. Η Jessica Dean, η TikToker που υπέδειξε πόσο άδικο είναι για το ίδιο το θύμα, την οικογένεια και τους αγαπημένους, καθώς και την έρευνα, να γίνεται η υπόθεση αυτή προϊόν viral, σημειώνει επίσης ότι η εμμονή με αυτή ενισχύει ένα ήδη διαδεδομένο και επικίνδυνο πρότυπο για το πόσο μεγάλη προσοχή δίνεται στις λευκές γυναίκες – θύματα σε σύγκριση με τα θύματα BIPOC.

Χωρίς να μειώνει το πόσο σημαντική είναι η δημοσιότητα που έχει πάρει η υπόθεση με σκοπό τη διαλεύκανσή της, η Jessica υποστηρίζει πως ταυτόχρονα μπορούμε να κάνουμε μια συζήτηση για το πώς τα BIPOC άτομα που χάνονται δεν προσεγγίζονται με την ίδια προσοχή από τα μέσα ενημέρωσης. “Θα ήταν υπέροχο αν κάθε άτομο που χάθηκε είχε τέτοια προσοχή“, αναφέρει και η αλήθεια είναι ότι αν γυρίσει κανείς πίσω στην πρόσφατη ελληνική επικαιρότητα και συγκρίνει τις αντιδράσεις του κόσμου για θύματα έμφυλης βίας, θα δει εύκολα, πως εκείνα που εκπροσωπούσαν μια στερεοτυπική απεικόνιση της σύγχρονης λευκής γυναίκας ήταν αυτά τα οποία απασχόλησαν την επικαιρότητα για μέρες, γιατί ήταν αυτά που μας συγκλόνισαν περισσότερο. Το ζήτημα που θέτει προς συζήτηση λοιπόν η Jessica είναι υπαρκτό και έχει πολλαπλά επίπεδα, αλλά το κατά πόσο η αυτή μπορεί να γίνει ταυτόχρονα με την υπόθεση της Petito να τρέχει ακόμη, ίσως να καταρρίπτει τα ίδια της τα επιχειρήματα περί σεβασμού του θύματος.

Οι διάφορες θεωρίες για τα αίτια του θανάτου της Gabby Petito δύσκολα θα λάβουν τέλος, ειδικότερα μετά τις τελευταίες εξελίξεις. Το ερώτημα είναι αν όντως μπορεί να μπει ένα τέλος στην εργαλειοποίηση τέτοιων συγκλονιστικών υποθέσεων για προσωπική, εφήμερη δημοσιότητα ή αν η απάθεια, ως και η αποκτήνωση της κοινωνίας δεν είναι απότοκη της εποχής και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι απλώς μια εξέλιξη του καφενείου, του κιτρινισμού στον Τύπο, του δελτίου ειδήσεων με δραματική μουσική. Και όσοι το αντιμετωπίζουμε με κριτική ματιά, όπως η Jessica Dean, δεν μπορούμε παρά να παρατηρούμε αποσβολωμένοι.