Είναι γεγονός ότι επί χρόνια και δεκαετίες η τέχνη ως επί το πλείστον υπήρχε για να εκφράζει τους άντρες. Ειδικά στην Ελλάδα και ειδικά σε μουσικά είδη, όπως το παραδοσιακό, η λαϊκή μουσική και τα ρεμπέτικα. Είναι χαρακτηριστικό πόσα κομμάτια έχουμε, χαρακτηρισμένα διαχρονικά και αγαπημένα, με βασικό σκοπό είτε να δικαιολογήσουν γυναικοκτονίες ως εγκλήματα πάθους (Ο Μενούσης κι ο Μπιρμπίλης είναι από τα πιο χαρακτηριστικά), είτε να “ξεπλύνουν” τους γυναικοκτόνους, “λασπώνοντας” το όνομα των θυμάτων τους. Τέχνασμα φαινομενικά αθώο. Ωστόσο, με τα χρόνια οδήγησε στο σήμερα να υπάρχουν άνθρωποι, που λένε ότι ο γυναικοκτόνος των Γλυκών Νερών “την σκότωσε, επειδή την αγαπούσε” και ότι η Καρολάιν φταίει που του έκανε δύσκολη τη ζωή. 

Βέβαια, δεν είναι η πρώτη φορά που ακούσαμε αντίστοιχες ρητορικές μετά από γυναικοκτονία. Μόλις πριν μερικά χρόνια, όταν η Ελένη Τοπαλούδη δολοφονήθηκε, πολλοί έσπευσαν στο να επικεντρωθούν στο τι φόραγε, στο γιατί βγήκε με τους δολοφόνους της και γενικά στο πώς η ίδια έφταιγε για τον θάνατό της και όχι οι πραγματικοί δολοφόνοι. Με αφορμή ακριβώς αυτές τις ρητορικές, τότε η Αργυρώ Μουστάκα Βρεττού αποφάσισε να ρίξει φως στην πραγματική ιστορία πίσω από τους στίχους του κομματιού Τα νέα της Αλεξάνδρας, που ακολουθούσε ακριβώς την ίδια γραμμή. Αυτή που ρίχνει τις ευθύνες της γυναικοκτονίας στη γυναίκα, αντί του άντρα θύτη δολοφόνου. 

Τα νέα της Αλεξάνδρας και η πραγματική ιστορία γυναικοκτονίας

Σε περίπτωση που δεν ξέρεις το κομμάτι, ας σου δώσουμε μία περίληψη. Κατ’ αρχάς, οι στίχοι και η μουσική υπογράφονται από τον Κώστα Γιαννίδη και πρώτη φορά ηχογραφήθηκε με τη φωνή του Βαγγέλη Περπινιάδη το 1961. Οι στίχοι μιλάνε για την Αλεξάνδρα, μια νέα κοπέλα που, σύμφωνα με αυτούς, προσποιούταν την αγνή, ενώ κυκλοφορούσε συνεχώς με άντρες, αντάλλασε ραβασάκια με τον μπακάλη και έβγαινε ραντεβού στον κινηματογράφο, ενώ έλεγε ότι πάει στη μοδίστρα. Μάλιστα, ο αφηγητής παρουσιάζει τα παραπάνω και ως επαρκή δικαιολογία να την εκδικηθεί και να την κάψει. Επαναλαμβανόμενος στίχος: “Αυτά λοιπόν τα νέα της Αλεξάνδρας, που μου ‘λεγε ‘Δεν ξέρω τι θα πει άντρας’”. 

Η Μουστάκα Βρεττού, ωστόσο, μάς παρουσιάζει μία διαφορετική εκδοχή της ιστορίας. Σε δημοσίευση, που είχε κάνει, εξηγούσε ότι η θεία της γνώριζε την πραγματική Αλεξάνδρα. Επρόκειτο για μία 18χρονη κοπέλα που είχε έρθει από τη Μάνη στο Αιγάλεω, για να μάθει ραπτική. Εκεί ζούσε σε ένα σπίτι μαζί με συγγενείς της. Ήταν ερωτευμένη και αρραβωνιασμένη. Οι έξοδοι της περιορίζονταν μόνο στη μοδίστρα, όπου μαθήτευε, και στο δίπλα στο σπίτι της περίπτερο. Μία μέρα έμαθαν ότι ο θείος της την πυροβόλησε με το όπλο του στο κεφάλι. Αιτία δεν ήταν ότι πράγματι κυκλοφορούσε με άντρες (όχι ότι αυτό θα αποτελούσε ελαφρυντικό). Εκείνος είχε προσπαθήσει πολλάκις να τη βιάσει και αυτή τη φορά η Αλεξάνδρα αντιστάθηκε τόσο, που εκείνος κατέληξε να τη δολοφονεί. 

Με άλλα λόγια, η πραγματικη ιστορία δεν περιλαμβάνει ούτε ραβασάκια με μπακάληδες, ούτε κρυφά ραντεβού σε κινηματογράφους, ούτε τίποτα απ’ όσα λασπώνουν το όνομα της Αλεξάνδρας για πάνω από μισό αιώνα. Ήταν ακόμα μία ιστορία γυναικοκτονίας, που ήρθε ως αποτέλεσμα της πεποίθησης ενός άντρα ότι έχει δικαίωμα και έλεγχο πάνω στο σώμα και μετέπειτα στη ζωή μίας γυναίκας. Γιατί, λοιπόν, μέχρι σήμερα ακούμε λάθος την ιστορία; Σύμφωνα με τη Μουστάκα Βρεττού, στη γειτονιά ακουγόταν ότι ο ίδιος ο γυναικοκτόνος έγραψε τους στίχους για Τα νέα της Αλεξάνδρας και τους έδωσε. Σκοπός ήταν η δική του διαστροφή να καλυφθεί και η δολοφονημένη κοπέλα να μείνει στη μουσική ιστορία ως πουτάνα, που της άξιζε να πεθάνει. 

Μία εναλλακτική επανέκδοση βάζει τα πράγματα στη θέση τους

Μπορεί 60 χρόνια να έχουν περάσει, αλλά ποτέ δεν είναι αργά ώστε η Αλεξάνδρα να πάρει έστω τη μουσική δικαίωση που της αξίζει. Οι Ladies’ Fingers Directing Duo αποφάσισαν να της τη δώσουν. Αφορμή ήταν τόσο η δημοσίευση της πραγματικής ιστορίας πίσω από το αρχικό τραγούδι, όσο και η πρόσφατη γυναικοκτονία στα Γλυκά Νερά. 

Ο Δημήτρης Αθανασόπουλος υπογράφει τους νέους στίχους για Τα νέα της Αλεξάνδρας, η Σεμέλη Παπαβασιλείου τους ερμηνεύει, ενώ πλέον το τραγούδι δεν απευθύνεται στον “Βαγγελη”, αλλά στη “Μαρίκα”. Όσο για τους υπόλοιπους συντελεστές. Η Βάσια Ντούλια σκηνοθέτησε το βίντεο, στο οποίο πρωταγωνιστούν οι Αναστασία Γιαννάκη και Έλενα Μεγγρέλη. Οι Μυρσίνη Ποντικοπούλου και Κωνσταντίνα Βασίλογλου συμμετέχουν επίσης φωνητικά. Η πρώτη έχει αναλάβει και το βιολί και η δεύτερη το σαντούρι. Τέλος, για τα όργανα, στο μπουζούκι είναι ο Νίκος Τσώλης και στην κιθάρα ο Γιώργος Χριστοδούλου. Στην οθόνη μας βλέπουμε επίσης και τις Ελένη Μάρτου, Αλεξάνδρα Κοστοπούλου, Χριστίνα Μαθιουλάκη, Νεφέλη Παπαϊωάννου και Αλεξάνδρα Μασµανίδη και τον Ανδρέα Λαµπρόπουλο.

Τα νέα της Αλεξάνδρας πλέον μάς λένε μια νέα ιστορία. Είναι η ιστορία μιας νέας γυναίκας, που εξωθήθηκε σε έναν γάμο που δεν ήθελε, με έναν βίαιο άντρα. Ένα βράδυ, λοιπόν, αυτός την χτύπαγε σε σημείο να πεθάνει. Εκείνη, όμως, βρήκε τη δύναμη να αμυνθεί και να σκοτώσει πρώτη τον παραλίγο γυναικοκτόνο της. Με άλλα λόγια, τα καινούργια Νέα της Αλεξάνδρας παύουν να είναι ένα “ξέπλυμα” γυναικοκτονίας. Δεν είναι, ωστόσο, ούτε μία αφήγηση της πραγματικής γυναικοκτονίας. Αντιθέτως, δίνει τη δύναμη και τον έλεγχο στα χέρια κάθε γυναίκας. Κάθε γυναίκας, που με κάποιον τρόπο κουβαλάει μέσα της την ιστορία της Αλεξάνδρας.

Λοιπόν, “αυτά είναι τα νέα της Αλεξάνδρας, που ζούσε στο πετσί της τη λέξη άνδρας”.