Τα τελευταία χρόνια, με την όλο και μεγαλύτερη και γρηγορότερη ανάπτυξη της τεχνολογίας, μία νέα κατηγορία επαγγελματιών έχει ξεπηδήσει. Αυτή των ψηφιακών νομάδων (digital nomads). Ανθρώπων, δηλαδή, που εργάζονται από απόσταση, ταξιδεύοντας συγχρόνως σε διαφορετικές περιοχές του κόσμου.  

Μπορείς να υποθέσεις και μόνος σου, βέβαια, ότι το lifestyle τους αυτή την περίοδο, επί Covid-19, έχει μπει στον πάγο. Όχι μόνο πολλά σύνορα κλείνουν, αλλά και οι ίδιοι δεν νιώθουν την ίδια άνεση και ασφάλεια για συνεχείς διεθνείς μετακινήσεις. Ανασφάλεια κυρίως συσχετιζόμενη με την πιθανότητα να νοσήσουν, παρά με την πιθανότητα μη δυνατής επιστροφής στην πατρίδα τους. Εξάλλου, αρκετοί αποφάσισαν να μην μείνουν στην χώρα ή πόλη καταγωγής τους μέχρι η πανδημία να καταλαγιάσει, αλλά σε όποια τοποθεσία έτυχε να είναι στο ξέσπασμά της.  

Αυτό το “πάγωμα”, λοιπόν, των ψηφιακών νομάδων σημαίνει το τέλος τους; Τη συνέχειά τους με αλλαγές; Ή μήπως θα φέρει τη μεγέθυνση της κοινότητάς τους;  

Τι είναι οι ψηφιακοί νομάδες;

Πριν δούμε τη θέση τους στο σήμερα και στη μετά την πανδημία εποχή, πρέπει να κατανοήσουμε τι ακριβώς είναι και τι κάνουν οι ψηφιακοί νομάδες. Συνήθως είναι άνθρωποι που μπούχτισαν μέσα σε ένα γραφείο να βλέπουν το ίδιο σκηνικό όλη την ώρα. Άνθρωποι που ήθελαν να δουν τον κόσμο, αλλά η δουλειά τους δεν τους το επέτρεπε, τουλάχιστον όχι στον βαθμό που εκείνοι ζητούσαν. Έτσι, αποφάσισαν να δουλεύουν από απόσταση και συγχρόνως ταξιδεύοντας σε όποιο μέρος του πλανήτη θέλουν.  

the office halpert gif | WiffleGif

Στις περισσότερες των περιπτώσεων δουλεύουν ως freelancers σε τομείς, όπως το marketing, το design, η συγγραφή, η τεχνολογία πληροφοριών, τα media και η συμβουλευτική. Επαγγέλματα, δηλαδή, που δεν απαιτούν φυσική παρουσία και επαφή, ή έστω όχι συχνά. Αυτό τους δίνει μία ανεξαρτησία, αλλά συγχρόνως έχει και τα αρνητικά του. Πρέπει συνεχώς να αναζητούν το επόμενο project για να μην μείνουν χωρίς εισόδημα και η αμοιβή που παίρνουν συνήθως είναι σχετικά μικρή.  

Ωστόσο, πολλοί ψηφιακοί νομάδες θεωρούν αυτό το lifestyle πιο οικονομικό. Κυρίως γιατί σε αρκετές χώρες, όπως στις ΗΠΑ, γλιτώνουν ένα μεγάλο μέρος των φόρων, μιας και το κράτος διευκολύνει όσους περνούν το μεγαλύτερο μέρος του έτους στο εξωτερικό. Παράλληλα, αρκετοί δεν οργανώνουν μόνοι τους τα διαδικαστικά, αλλά χρησιμοποιούν διαμεσολαβητές που τους κανονίζουν τα πάντα ανάλογα το budget τους. Κι αν χρειάζονται επιπλέον χρήματα, προσπαθούν να το βρουν μέσω ενός παθητικού εισοδήματος.  

Επιπλέον, υπάρχουν πλατφόρμες που αναλύουν τις πόλεις του κόσμου, ώστε ο ψηφιακός νομάς να ξέρει τα υπέρ και τα κατά τους και αν τον συμφέρουν (η Λισαβόνα είναι πρώτη στην κατάταξη, ενώ η Αθήνα είναι στην 75η θέση). Για πολλούς, βέβαια, βασικό κριτήριο επιλογής είναι και αν η εκάστοτε χώρα παρέχει ειδική βίζα για ψηφιακούς νομάδες, όπως συμβαίνει για παράδειγμα στην Εσθονία, στη Γεωργία, στη Νορβηγία, στην Ισπανία και στη Πορτογαλία.  

Outdoor Office GIFs - Get the best GIF on GIPHY

Οι ψηφιακοί νομάδες σήμερα

Όπως είπαμε, η πανδημία έχει αλλάξει την κατάσταση για τους ψηφιακούς νομάδες. Όχι τόσο γιατί δεν μπορούν να κάνουν τη δουλειά τους -αυτή γίνεται είτε είναι σε ένα καφέ στη Γαλλία, είτε στο σπίτι τους-, όσο διότι οι περισσότεροι έχουν κολλήσει σε ένα σημείο. Και αν εμείς καταπιεζόμαστε μέσα στο σπίτι, γιατί συνηθίζαμε να πίνουμε έξω τον καφέ μας, φαντάσου πώς νιώθουν εκείνοι. 

Ωστόσο, όπου είναι δυνατόν κάποιοι προσπαθούν να διατηρήσουν τον νομαδικό βίο τους. Υπερατλαντικά ταξίδια, βέβαια, δεν μπορούν να κάνουν, αλλά κάνουν road trips. Είτε αυτό σημαίνει ότι ταξιδεύουν σε περιοχές σε όλη την επικράτεια της χώρας τους, είτε ότι περνάνε τα σύνορα και επισκέπτονται τις κοντινές τους χώρες.  

Roadtrip GIFs - Get the best GIF on GIPHY

Οι άμεσες μελλοντικές συνέπειες της πανδημίας

Χωρίς να μπορούμε να το υπολογίσουμε στο 100%, οι περισσότεροι το “άμεσες” το μεταφράζουν ως περίπου για τα επόμενα δύο χρόνια. Τα επακόλουθα, λοιπόν, φαίνεται ότι θα έχουν κατεύθυνση την οικονομία, την υγεία, τους προορισμούς και τη συχνότητα.  

Οικονομία

Τα οικονομικά των ψηφιακών νομάδων αναμένεται να πληγούν για δύο βασικούς λόγους. Ο ένας έχει να κάνει με τις φοροαπαλλαγές που προαναφέραμε. Με τους περισσότερους να επιλεγούν ως βάση επιστροφής τις χώρες καταγωγής τους, έχουν περάσει αρκετό χρόνο σε αυτές από το ξέσπασμα του Covid-19 μέχρι σήμερα. Αυτό σημαίνει ότι πλέον δεν δικαιούνται καμία φορολογική ελάφρυνση και ότι τουλάχιστον για φέτος αυτό το έξοδο θα προστεθεί στις ζωές τους.  

Το δεύτερο πλήγμα των οικονομικών τους θα έρθει όταν θα επιστρέψουν στα ταξίδια. Μέχρι πρότινος, είχαν τη δυνατότητα να κλείνουν από νωρίς αεροπορικά εισιτήρια, έχοντας πολλές διαφορετικές επιλογές πτήσεων, έτσι ώστε το κόστος να είναι χαμηλότερο. Με την πανδημία, ακόμα κι όταν αυτή καταλαγιάσει, προβλέπεται ότι για ένα -όχι ιδιαίτερα σύντομο- διάστημα οι πτήσεις όχι μόνο θα είναι λιγότερες, αλλά και ακριβότερες. Αυτό θα συμβεί για δύο λόγους. Από τη μία, οι αεροπορικές εταιρείες θα θέλουν να βγάλουν τα “σπασμένα” αυτής της περιόδου. Από την άλλη, θα υπάρχει ο φόβος ότι οι πτήσεις θα δημιουργούνται και στο τέλος πάλι θα οδηγηθούν σε ακύρωσή τους.  

The 8 Emotional Stages of Ticketing for K-Pop Concerts | Soompi

Υγεία

Οι ψηφιακοί νομάδες έκαναν πίσω στα ταξίδια τους και από φόβο για την υγεία τους. Ο φόβος αυτός δεν θα φύγει μέσα σε μία μέρα. Δεν θα τους εμποδίσει, όμως, κιόλας από το να επιστρέψουν στο lifestyle τους.  

Πριν την πανδημία, οι περισσότεροι ήταν ικανοποιημένοι με την φτηνότερη ταξιδιωτική ασφάλεια υγείας. Αυτό τώρα θα αλλάξει. Θα μελετάν αρκετά πιο πολύ πράγματα που πριν τους φαινόντουσαν λεπτομέρειες. Δηλαδή, θα συγκρίνουν διαφορετικές ασφάλειες μεταξύ τους, θα ελέγχουν τα κοντινότερα στον τόπο διαμονής τους νοσοκομεία, θα ψάχνουν τυχόν κρατικές προβλέψεις που τους καλύπτουν και φυσικά θα βλέπουν τον αριθμό των κρουσμάτων κορωνοϊούΧώρες ή πόλεις με πολλά κρούσματα και ελάχιστα προστατευτικά μέτρα θα αποκλείονται ως επιλογές. 

Insurance GIFs | Tenor

Συχνότητα ταξιδιών

Ίσως ακουστεί περίεργο, αλλά μάλλον οι ψηφιακοί νομάδες αυτό θα αισθανθούν ως μεγαλύτερο πλήγμα. Η πλειοψηφία τους έχει συνηθίσει να μένει για ελάχιστο διάστημα σε ένα μέρος -ακόμα και λιγότερο από εβδομάδα- και να ταξιδεύει ακατάπαυστα και κάποιες φορές παρορμητικά. Αυτό πλέον, τουλάχιστον για ένα διάστημα, δεν θα είναι δυνατόν. Από τη μία, υπάρχει το ζήτημα των πιο ακριβών πτήσεων, που προαναφέραμε. Από την άλλη, σε περίοδο πανδημίας είναι επικίνδυνο να μπαίνεις συνεχώς σε διαφορετικά μεταφορικά μέσα και να αλλάζεις χώρες και πόλεις στο “καπάκι”. Συν του ότι οι περισσότερες χώρες αυτή την στιγμή ζητάνε τεστ κορωνοϊού ή/και να έχει προηγηθεί κοινωνική απομόνωση πριν περάσεις τα σύνορά τους. Με άλλα λόγια, κάποιες χώρες δεν σου επιτρέπουν την είσοδο αν δεν έχεις μείνει κλεισμένος για μία εβδομάδα σε ένα δωμάτιο, πόσο μάλλον αν δεν έχεις μείνει στην ίδια τοποθεσία τρεις μέρες.  

When people ask me why would I want to leave the comfort of my hometown - GIF on Imgur

Οι μακροπρόθεσμες θετικές συνέπειες της πανδημίας

Μπορεί αυτή την στιγμή το lifestyle των ψηφιακών νομάδων να δέχεται χτυπήματα, αλλά όταν η κατάσταση καταλαγιάσει, προβλέπεται ότι θα βγουν κερδισμένοι. Τα μέτρα προστασίας από τον κορωνοϊό ανάγκασαν πολλούς εργοδότες να θέσουν τους υπαλλήλους τους σε καθεστώς τηλεργασίας. Και παρά τα αρνητικά που είχε αυτό για αρκετούς εργαζομένους, οι περισσότεροι εργοδότες το είδαν να γυρίζει υπέρ τους. Ανακάλυψαν ότι οι υπάλληλοι είναι το ίδιο ή και περισσότερο παραγωγικοί, όταν δεν βρίσκονται στο γραφείο, παρά την έλλειψη συνεχούς εποπτείας. Το αναγκαστικό πείραμα που έκαναν, έχει βάλει πολλούς σε σκέψεις να παραμείνουν σε αυτό το καθεστώς. Ισως και να μην έχουν καν κάποιο κεντρικό κτίριο ή γραφείο. Εξάλλου, με όλους τους υπαλλήλους σε τηλεργασία, ο όποιος χώρος απλά προσθέτει κόστος.  

Αυτό δημιουργεί μία ευκαιρία. Τόσο για τους ήδη υπάρχοντες ψηφιακούς νομάδες, όσο και για εκείνους που ήθελαν να κάνουν το βήμα, αλλά φοβόντουσαν. Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα των ψηφιακών νομάδων ήταν ότι οι περισσότεροι γίνονταν freelancers αναγκαστικά και όχι από επιλογή. Η πλειοψηφία των εργοδοτών, που προσφέρουν σταθερό μισθό, ήθελε άτομα με μόνιμη φυσική παρουσία. Βασικά, δεν ήθελε υπαλλήλους καν να δουλεύουν από το σπίτι, πόσο μάλλον σε άλλη χώρα. Αυτό, στον απόηχο του κορωνοϊού, είναι σχεδόν σίγουρο ότι θα αλλάξει. Σήμερα γνωρίζουν ότι η δουλειά μπορεί να γίνει και από απόσταση. Οπότε δεν έχουν λόγο να αρνηθούν σε κάποιον να εργάζεται για εκείνους και συγχρόνως να ζει ως ψηφιακός νομάς. Με λίγο λόγια, οι ψηφιακοί νομάδες θα έχουν μία ευκαιρία για σταθερό και πιθανώς μεγαλύτερο εισόδημα. 

Digital nomad success, part 1: Travel & accommodation