Ας πάρουμε για αρχή τα γεγονότα χωρίς να τα σχολιάσουμε. Το πρωί της 26ης Ιανουαρίου η Ζέτα Δούκα βρέθηκε στην πρωινή εκπομπή του MegaΠάμε Δανάη. Η συζήτηση κάποια στιγμή πήγε στη Σοφία Μπεκατώρου και στο πώς η απόφασή της να καταγγείλει τον δικό της βιασμό αποτέλεσε κινητήριο δύναμη, ώστε κι άλλες κοπέλες να πάρουν θάρρος και να καταγγείλουν σεξουαλικές παρενοχλήσεις και κακοποιήσεις.  

Όσα είπε η Ζέτα Δούκα 

Με αφορμή αυτό, η Ζέτα Δούκα αποφάσισε να κάνει τη δική της καταγγελία. Όχι, σεξουαλικής βίας, αλλά λεκτικής και ψυχολογικής. Όπως είπε, ο λόγος που αποφάσισε να μιλήσει είναι ώστε με αφορμή εκείνη να ανοίξουν κι άλλα στόματα. Συν του ότι ο κόσμος πλέον μοιάζει έτοιμος να ακούσει και να δώσει σημασία. Ξεκίνησε, λοιπόν, να μιλάει για μία παράσταση που βρέθηκε πριν 13 περίπου χρόνια και για τον τότε ηθοποιό, σκηνοθέτη και επικεφαλής του θιάσου. Ο συγκεκριμένος άνθρωπος, μεταξύ άλλων, άλλαζε συνεχώς την σκηνοθεσία και τα λόγια για να της προκαλέσει “υποκριτικό βραχυκύκλωμα”, την υποτιμούσε και έκανε χειρονομίες. Η κατάσταση, μάλιστα, φάνηκε να χειροτερεύει όταν καλές κριτικές άρχισαν να βγαίνουν για τη Ζέτα Δούκα. 

Η ηθοποιός περιέγραψε δύο χαρακτηριστικά περιστατικά. Το ένα έλαβε χώρα την περίοδο των γεγονότων μετά τη δολοφονία του Αλέξη Γρηγορόπουλου. Η Αθήνα “καιγόταν” και το θέατρο ήταν κεντρικό, με ελάχιστο κόσμο να έχει έρθει. Ο συγκεκριμένος άνθρωπος ζήτησε, λοιπόν, από έναν άλλον ηθοποιό να μεταφέρει στη Ζέτα Δούκα ότι πρέπει να βγει στην σκηνή και να πει ότι η παράσταση ακυρώνεται. Εκείνη δέχτηκε, αλλά πρότεινε μήπως έπρεπε εκείνος να το κάνει ως επικεφαλής του θιάσου. Η αντίδρασή του ήταν να την βρίσει, να την κλωτσήσει και τελικά να ανακοινώσει ότι η παράσταση θα γίνει κανονικά. 

Το άλλο περιστατικό έλαβε χώρα μέρες μετά, κοντά στην περίοδο των Χριστουγέννων. Η ίδια είχε πάνω από 41 πυρετό και έπαιζε διπλές παραστάσεις με βήχα και κλειστή φωνή. Όπως ανέφερε, είχε ζητήσει να έχει ένα ποτήρι νερό όταν δεν βρισκόταν στην σκηνή, ώστε να καθαρίζει ο λαιμός της και να ηρεμεί ο βήχας της. Ωστόσο, όταν δεν το έφερνε η ίδια, το ποτήρι απομακρυνόταν κατ’ εντολή αυτού του ανθρώπου. Τότε, μάλιστα, η ηθοποιός ξέσπασε και δήλωσε ότι σταματάει την παράσταση, αλλά την παρακάλεσε και της άλλαξε γνώμη ο ιδιοκτήτης του θεάτρου. “Έβαλα την αξιοπρέπειά μου κάτω από το θέατρο. Έβαλα τον φόβο μου πάνω, για να μην πουν ότι έκλεισε το θέατρο αυτή και λοιπά και λοιπά. Με σκοπό να παραμείνει το έργο και να είμαι και εγώ εκεί που πρέπει να είμαι ως ηθοποιός”.  

Όλα τα παραπάνω την οδήγησαν στο να καταρρεύσει δύο φορές επί σκηνής και συνάδελφοί της να την πηγαίνουν σπίτι. Σε μία άλλη περίπτωση, ανέβασε πολλή πίεση και ακυρώθηκε η παράσταση. Όταν τελικά η παράσταση τελείωσε, γέμισε για ενάμιση χρόνο με σπυριά.  

Στο τέλος πλέον, η ηθοποιός είπε ότι ο άνθρωπος στον οποίο αναφέρεται είναι ο Γιώργος Κιμούλης. Η ίδια, μάλιστα, στην αρχή τον χαρακτήρισε “σπουδαίο ηθοποιό και καλλιτέχνη”, υπενθυμίζοντας ότι αυτό δεν σημαίνει ότι είναι το ίδιο σπουδαίος στις διαπροσωπικές του σχέσεις.  

Η απάντηση του Γιώργου Κιμούλη 

Μέσα στην ίδια μέρα, ο Γιώργος Κιμούλης βγήκε στο δελτίο ειδήσεων του Mega και απάντησε στην καταγγελία της Ζέτας Δούκα. Οι δύο πρώτες δηλώσεις που έκανε ήταν ότι δεν είναι στεναχωρημένος, αλλά θυμωμένος και ότι έχει κινηθεί ήδη νομικά εναντίον της ηθοποιού. Τόνισε, μάλιστα, ότι δεν σκοπεύει να αποσύρει τη μήνυση ούτε αν εκείνη του ζητήσει συγγνώμη.  

Αρνήθηκε όλες τις κατηγορίες σε ένα γενικό επίπεδο. Και γιατί λέω “σε ένα γενικό επίπεδο”; Διότι αν προσέξουμε καλά όλα όσα λέει θα διαπιστώσουμε ότι αρνείται ξεκάθαρα μόνο την κλωτσιά. Αρνήθηκε και τις βρισιές, αλλά μόνο μετά από επίμονη ερώτηση της δημοσιογράφου Ράνιας Τζίμα. Για όλα τα άλλα, δεν χαρακτήρισε τη Ζέτα Δούκα ψεύτρα, αλλά υπερβολική. Είπε ότι εντάσεις γενικά υπάρχουν σε αυτή τη δουλειά, αλλά δεν είναι δυνατόν να κάνουμε καταγγελίες όποτε έχουμε μία διαφορά με κάποιον. 

Τα επιχειρήματά του ήταν λίγο πολύ τα εξής: Κατ’ αρχάς, ότι δεν γίνεται να σκεφτόμαστε ότι θα βγει κάποιος να μάς κατηγορήσει ότι κάναμε κάτι 13 χρόνια μετά από μία παράσταση. Κατά δεύτερον, πως υπάρχει φωτογραφία από την κοπή της πίτας, που φαίνεται ότι όλοι είναι μια χαρά. Επιπλέον, όταν ερωτήθηκε γιατί πιστεύει ότι έκανε αυτές τις δηλώσεις η Ζέτα Δούκα, αφού ο ίδιος τις χαρακτηρίζει ψευδείς-υπερβολικές, βρήκε δύο αιτίες. Η μία ήταν ότι τώρα “είναι της μόδας καταγγελίες τύπου Μπεκατώρου”. Η άλλη ότι δεν είναι τόσο αθώο αυτό που έγινε και ότι υποψιάζεται πράγματα, τα οποία ωστόσο άφησε να αιωρούνται και δεν προσδιόρισε. Χαρακτήρισε, μάλιστα, και ιεροσυλία το γεγονός ότι η ηθοποιός μίλησε με αφορμή την Σοφία Μπεκατώρου 

Εκτός αυτών, κατηγόρησε και για δημοσιογραφική απειρία και αστοχία τη Δανάη Μπάρκα και την εκπομπή της. Ο λόγος είναι, όπως είπε, ότι πιστεύει πως ήταν από πριν γνωστό τι θα πει η Ζέτα Δούκα και πως θα έπρεπε να τον είχαν ενημερώσει. Αν τον είχαν ενημερώσει, “θα είχε τελειώσει τώρα το θέμα”. Σε αυτό, η Ράνια Τζίμα του απάντησε ότι δεν ξέρει αν η εκπομπή γνώριζε τι θα ειπωθεί, αλλά και ότι κανονικά οι δημοσιογράφοι δεν είναι υποχρεωμένοι και δεν πρέπει να ενημερώνουν. 

Οι υποστηρικτές της Ζέτας Δούκα 

Σχεδόν αμέσως ηθοποιοί βγήκαν και στήριξαν τις δηλώσεις της Ζέτας Δούκα. Τόσο ο Νίκος Ψαρράς όσο και η Δώρα Χρυσικού, που αποτελούσαν μέρος του ίδιου θιάσου με την ηθοποιό και τον Γιώργο Κιμούλη, δήλωσαν δημόσια ότι είναι με το μέρος της. 

Παράλληλα, η Ζέτα Δούκα κατάφερε τον σκοπό της να αρχίσουν να ανοίγουν κι άλλα στόματα. Η ηθοποιός Κατερίνα Γερονικολού, μέσα στην ίδια μέρα, έγραψε ένα κείμενο για την ψυχολογική βία που υπέστη από τον Γιώργο Κιμούλη, σημειώνοντας και γιατί δεν μίλαγε τόσο καιρό. Μεταξύ άλλων ανέφερε ότι στη διάρκεια της συνεργασίας τους δεν ήξερε αν θα καταφέρει ποτέ να συνέλθει από αυτό που βίωσε, ενώ σχολίασε ότι δεν είπε τίποτα τότε γιατί τα περιοδικά τους είχαν βγάλει ζευγάρι και θα την κατηγορούσαν ότι τα λέει γιατί είναι “πικραμένη”. Στο τέλος τους κειμένου της ευχαρίστησε τη Ζέτα Δούκα. 

Τη συνέχεια έκανε η Ευδοκία Ρουμελιώτη. Το πρωί της 27ης Ιανουαρίου, η ηθοποιός βγήκε στην εκπομπή Πάμε Δανάη και μίλησε ανοιχτά για την ψυχική κακοποίηση που βίωσε από τον Γιώργο Κιμούλη, όταν έπαιζαν μαζί στο θέατρο. Μεταξύ άλλων ανέφερε: “Όλα άρχισαν από τη στιγμή που ανεβήκαμε πάνω στην σκηνή. Αυτός ο άνθρωπος με κακοποίησε ψυχικά. Το bullying το οποίο έχω υποστεί, αισθάνομαι ότι δεν θα το ξεπεράσω ποτέ. Μετά τη συνεργασία μου με τον Γιώργο Κιμούλη φοβόμουν να ανέβω πάνω στην σκηνή. Την ώρα που έπαιζα με έβριζε χυδαία. Ήμουν πάνω στη σκηνή, ερχόταν από πίσω μου και δεν μπορώ να πω στον αέρα όλα αυτά που άκουγα στο αφτί μου. Ποτέ δεν έκρυψα τι έχω περάσει από τον Γιώργο Κιμούλη. Δεν ξέρω ακόμα και σήμερα για ποιον λόγο τα πέρασα όλα αυτά. Άλλη μία τέτοια συνεργασία να είχα, θα τα είχα εγκαταλείψει.

Ήταν η πρώτη φορά που δεν κατάφερα να βγάλω τη σεζόν. Αναγκάστηκα να κλείσω το θέατρο Σάββατο βράδυ και να πάω στο σπίτι μου. Στο διάλειμμα της παράστασης φοβόμουν να είμαι στο καμαρίνι μου. Πήγαινα στην τουαλέτα και καθόμουν πάνω στη λεκάνη της τουαλέτας μέχρι να περάσει το ένα τέταρτο για να μπορέσω να βγω στην σκηνή. Έκανα την πρεμιέρα και μετά από δέκα μέρες έφυγα από την παράσταση”.

Πιστεύουμε τη Ζέτα Δούκα;

Το να προσποιούμαστε τους σοκαρισμένους είναι λίγο “αστείο”. Όπως επί χρόνια γνωρίζουμε για τις σεξουαλικές κακοποιήσεις και παρενοχλήσεις σε πολλούς χώρους και ειδικά στου αθλητισμού, έτσι γνωρίζουμε και ότι ο χώρος του θεάματος και τα θέατρα “θέλουν γερό στομάχι”. Όχι μόνο γιατί θέλει πολύ δουλειά και υπομονή για να πετύχεις, αλλά και γιατί συχνά σε αυτούς βρίσκονται πολύ τοξικοί άνθρωποι στην “εξουσία”. Ναι, η εκτός του χώρου του θεάτρου δεν γνωρίζαμε συγκεκριμένα για τον Γιώργο Κιμούλη, αλλά γνωρίζαμε την ύπαρξη συμπεριφορών σαν του Γιώργου Κιμούλη. Και πολλοί συχνά τις δικαιολογούσαν με το “έτσι ιδιόρρυθμοι είναι οι μεγάλοι καλλιτέχνες”. 

Πριν βγει ο Γιώργος Κιμούλης να απαντήσει, είχα την εξής συζήτηση. Εγώ αναρωτιόμουν τι θα βρει να πει. Η απάντηση που πήρα ήταν αισιόδοξη, “Δεν μπορεί να την βγάλει τρελή. Μίλησε με ονόματα και έχει και μάρτυρες”. Κι εγώ απάντησα (κυνικά ή ρεαλιστικά) ότι απλά τώρα θα βγάλει περισσότερους ανθρώπους τρελούς. Και, δυστυχώς, επιβεβαιώθηκα. Εντάξει, δεν είπε “τρελή”, είπε “υπερβολική”. Και έβγαλε και τους άλλους εκτός, μιλώντας για μπλεγμένη και μη αθώα κατάσταση και για υποψίες. Υπονοώντας, με άλλα λόγια, μία σκευωρία που χτίζεται εναντίον του.

Θα είμαι ειλικρινής. Δεν περίμενα την απάντησή του για να κρίνω αν πιστεύω τη Ζέτα Δούκα. Η ηθοποιός μίλησε επώνυμα. Βγήκε να μιλήσει 13 χρόνια μετά, χωρίς να έχει κάποιο προφανές κέρδος από αυτό που έκανε. Είναι ήδη γνωστή, οπότε δεν της χρειαζόταν η δημοσιότητα, και υποθέτω ότι δεν κυνηγάει τους ίδιους ρόλους με τον Γιώργο Κιμούλη, οπότε δεν πρόκειται ούτε για ζήτημα ανταγωνισμού. Εκτός αυτού, συναισθηματικά δεν μπορώ να ξεχάσω το σφίξιμο που ένιωσα, όταν άκουγα την αναστάτωση στη φωνή της και όταν παρατηρούσα την ταραχή στην κινησιολογία της. Και παρακαλώ, μην μου πει κανένας “είναι ηθοποιός και προσποιείται καλά”, γιατί τότε μπορούμε να απαντήσουμε το ίδιο και για τον Γιώργο Κιμούλη. 

Επιπλέον, επειδή ακούστηκε πολύ το “πώς γίνεται να θυμάται τόσες λεπτομέρειες”, η απάντηση είναι εύκολα. Όποιος έχει ζήσει μία τραυματική εμπειρία του όποιου τύπου ξέρει ότι ο εγκέφαλος μπορεί να λειτουργήσει με δύο διαφορετικούς ακραίους μεταξύ τους τρόπους. Ο ένας είναι να σου δημιουργήσει ένα κενό μνήμης, διαγράφοντας σχεδόν εντελώς την τραυματική εμπειρία, ώστε να σε προστατεύσει από τον πόνο της. Ο άλλος είναι να χαράξει κάθε λεπτομέρεια στην μνήμη μας, χωρίς να ξεθωριάζει ούτε λίγο ακόμα και μετά από δεκαετίες. Σε κάθε περίπτωση, το τραύμα το κουβαλάς μέσα σου για πάντα, ειδικά αν το καταπιέζεις και δεν το μοιράζεσαι με κανέναν.

Η αντίδρασή μας στην απάντηση του Γιώργου Κιμούλη

Όπως είπα, πίστεψα σχεδόν αμέσως της Ζέτα Δούκα, πριν καν κατονομάσει τον ηθοποιό και σκηνοθέτη. Ωστόσο, η απάντησή του στην καταγγελία, με έκανε να σιγουρευτώ για τις δηλώσεις της. Κι αν πας στα σχόλια κάτω από το βίντεο της συνέντευξής του, θα δεις ότι σχεδόν όλοι λένε το ίδιο. 

Δεν είναι μόνο ότι εκείνη μάς έπεισε. Δεν είναι μόνο ότι έγιναν μέχρι στιγμής ακόμα δύο καταγγελίες εναντίον του. Δεν είναι μόνο ότι τα άλλα δύο μέλη του θιάσου την στήριξαν. Είναι ότι η απάντηση του Γιώργου Κιμούλη μάς θύμισε αυτές που ακούμε τα τελευταία χρόνια από αυτούς που αρνούνται κατηγορίες των κινημάτων MeToo και BlackLivesMatter και τελικά αποδεικνύονται ένοχοι. 

Στο μυαλό μου παίζει σε repeat η δήλωση του “είναι της μόδας καταγγελίες τύπου Μπεκατώρου”. Τι επιχείρημα είναι αυτό; Βγαίνει και λέει πόσο σημαντικό είναι το κίνημα MeToo και “καπάκι” είπε μία παραλλαγή της αγαπημένης φράσης όσων το πολεμούν. Χωρίς να σκεφτεί τις συνέπειες. Χωρίς να σκεφτεί ότι το λέει σε μία εποχή που, εκτός από τη Ζέτα Δούκα, η Σοφία Μπεκατώρου έδωσε θάρρος σε αθλήτριες, φοιτήτριες και άλλες γυναίκες να καταγγείλουν σεξουαλικές κακοποιήσεις και παρενοχλήσεις. Χωρίς να σκεφτεί ότι ανοίγει και σε άλλους την πόρτα να πουν “είναι υπερβολική, δεν την βίασα, το ήθελε” ή “τίποτα δεν έγινε, έχει προηγούμενα μαζί μου και τώρα με κατηγορεί άδικα, γιατί είναι της μόδας οι καταγγελίες”. 

Αν ο Γιώργος Κιμούλης πράγματι εκτιμά το κίνημα Me Too, όπως υποστήριξε, τότε μάλλον πρέπει να θυμηθεί την πορεία του. Ξεκίνησε από κάποια γυναίκα που έκανε την αρχή και που τόλμησε να μιλήσει εναντίον ενός “ιερού τέρατος” μίας μεγάλης βιομηχανίας, ενός “άπιαστού”. Και συνεχίστηκε από όλες και όλους εκείνους, που ακολούθησαν αυτό που εκείνος αποκάλεσε “μόδα”, καταγγέλλοντας τις δικές τους εμπειρίες. Και αυτοί που μέχρι σήμερα φοβούνται να μιλήσουν, το κάνουν μεταξύ άλλων γιατί θεωρούν ότι κανείς δεν θα τους πιστέψει και ότι θα κατηγορηθούν πως εκμεταλλεύονται τη “μόδα” της εποχής, για να κερδίσουν δημοσιότητα ή χρήματα. 

Και να πούμε ότι υπάρχει άλλο ένα σημείο που δείχνει γιατί κάποιοι φοβούνται να μιλήσουν. Όπως είπαμε, ο Γιώργος Κιμούλης προς το τέλος της συνέντευξης κατηγόρησε την εκπομπή Πάμε Δανάη, που δεν τον είχε ενημερώσει για τα όσα θα ειπωθούν, μιας και έτσι το ζήτημα θα είχε τελειώσει. Πιστεύω όλοι καταλαβαίνουμε ότι αυτό σημαίνει πως αν τον είχαν ενημερώσει, θα προσπαθούσε να τους πείσει να το “θάψουν”. Επιπλέον, αυτό αποδεικνύει ότι για να το σκέφτηκε και να είπε με σιγουριά ότι το θέμα θα είχε τελειώσει, προφανώς και είναι κάτι που ξέρει ότι συμβαίνει και ή το έχει κάνει ο ίδιος στο παρελθόν ή κάποιος που γνωρίζει. Με άλλα λόγια, πολλοί μπορεί να ήθελαν να μιλήσουν νωρίτερα, αλλά να μην τους έδωσαν το βήμα ή να ήξεραν οι ίδιοι ότι κανείς δεν πρόκειται να τους το δώσει. 

Τι κατάφερε η Ζέτα Δούκα

Νομίζω ότι χρωστάμε στη Ζέτα Δούκα ένα ευχαριστώ. Η Σοφία Μπεκατώρου άνοιξε τον δρόμο, ώστε πολλοί να βρουν το θάρρος να μιλήσουν για την σεξουαλική παρενόχληση ή κακοποίησή τους. Η Ζέτα Δούκα άνοιξε τον δρόμο, ώστε να αναγνωρίσουμε ανοιχτά και δημόσια (γιατί κλειστά και ιδιωτικά προφανώς το γνωρίζαμε) την ύπαρξη λεκτικής και ψυχολογικής βίας στον χώρο εργασίας. Τον όποιο χώρο εργασίας, μιας και το θέατρο δεν έχει την αποκλειστικότητα. 

Η ηθοποιός άρχισε τον διάλογο για ένα θέμα ταμπού. Ταμπού κυρίως γιατί έχουμε μάθει ότι αν μιλήσουμε για ψυχολογική βία μπορεί να γυρίσει εναντίον μας. Οι γυναίκες έχουν μάθει να φοβούνται ότι η καταγγελία της, θα δώσει βήμα για να τις υποτιμήσουν ως υπερβολικές, υπερευαίσθητες, ακόμα και υστερικές. Οι άντρες έχουν μάθει να φοβούνται ότι η καταγγελία της, θα γίνει πάτημα αμφισβήτησης της δυναμικής και του ανδρισμού τους. Θέλουμε να πιστεύουμε ότι αυτή η εποχή πλέον αρχίζει επίσημα να κλείνει και ότι αυτός που πλέον θα φοβάται δεν θα είναι το θύμα της λεκτικής και ψυχολογικής βίας, αλλά ο θύτης.