Είναι πραγματικά εξαιρετικά πιθανό ένας νέος ενήλικας να χρειαστεί να μιλήσει στους γονείς του για την πιθανότητα να χρειάζονται ψυχοθεραπεία. Σε κάποιες οικογένειες αυτή η συζήτηση ίσως να είναι ευκολότερη, σε κάποιες όμως μπορεί να φαντάζει ως απλά απίθανη, καθώς για πολλούς μεγαλύτερους ανθρώπους αυτό είναι ένα θέμα ταμπού. Ένα μεγάλο θέμα ταμπού όμως!

Παρόλα αυτά έρευνες σχετικά με την ψυχική υγεία και την πιθανότητα να χρειάζεται κάποιος ψυχοθεραπεία μετά την πανδημία έχουν δείξει αρκετοί  ενήλικες θα σκέφτονταν σοβαρά να λάβουν βοήθεια από κάποιον ψυχοθεραπευτή αν είχαν βοήθεια με το κόστος της. Όσο αφορά τις γενιές των Gen Z, των millennials και της Gen X, πάνω από το 50% των ερωτηθέντων θεωρούν ότι θα ήταν εξαιρετικά πιθανό έως πραγματικά αναγκαίο να ζητήσουν ψυχολογική βοήθεια. Αντίθετα, οι baby boomers ή οι γενιές πριν από αυτούς, δήλωσαν ότι το βρίσκουν “μάλλον απίθανο” να το σκεφτούν.

Ιδιαίτερα οι millennials αποκαλούνται “η γενιά της ψυχοθεραπείας” καθώς είναι και η γενιά που χτυπήθηκε αλύπητα από ένα σωρό οικονομικές, κοινωνικές, περιβαλλοντικές ή υγειονομικές τρικυμίες και ήταν φυσικό να χρειάζονται βοήθεια σε ψυχικό ή πνευματικό επίπεδο. Κάπως έτσι έχει μειωθεί το κοινωνικό στίγμα που υπάρχει γύρω από την ψυχοθεραπεία και είναι ευκολότερο να βρουν πρόσβαση σε ψυχοθεραπεία μέσω των φίλων ή των συναδέλφων τους.

Δυστυχώς όμως οι γονείς και οι παππούδες μας δεν είχαν αυτές τις ευκολίες, δεν μιλούσαν εύκολα για τα ψυχολογικά τους και διδάχθηκαν να κρύβουν τα όποια τέτοια προβλήματα μέσα στην οικογένεια με κάθε κόστος.

Αν όμως δεις κάποιον από τους γονείς σου να υποφέρει από προβλήματα ψυχικής υγείας όπως χρόνιο άγχος, κατάθλιψη ή τραύματα τα οποία δεν έχει επεξεργαστεί ποτέ και πιστεύεις ότι θα βοηθιόταν από μια κουβέντα για την ψυχοθεραπεία, καλό θα ήταν να θίξεις το θέμα. Πως όμως μπορείς να γεφυρώσεις αυτό το χάσμα των γενεών σχετικά με το συγκεκριμένο θέμα και να προσεγγίσεις τους γονείς σου ώστε να το λάβουν υπόψη τους ως πιθανότητα;

Μην πας στην συζήτηση περιμένοντας να ακουστείς πέρα για πέρα

Αυτή είναι μια γενικότερα καλή συμβουλή όσο αφορά τις “δύσκολες συζητήσεις” στις οποίες έχουμε σκοπό να εμπλακούμε με κάποιο δικό μας πρόσωπο. Να μην περιμένουμε ότι θα εισακουστούμε οπωσδήποτε γιατί μάλλον θα απογοητευθούμε.

Όπως λέει σχετικά με το θέμα η ψυχοθεραπεύτρια Yasmine Saad, θα πρέπει να είμαστε 100% σίγουροι για την άποψή μας και το ίδιο ελαστικοί με την πιθανότητα να μην ακουστούν τα επιχειρήματά μας από τους γονείς μας. Θα πρέπει επίσης να είμαστε προετοιμασμένοι για μια αρνητική τους απάντηση, ιδιαίτερα αν δεν έχει προκύψει ξανά η συζήτηση για την ψυχοθεραπεία ποτέ ξανά στο παρελθόν.

Καλό είναι να ξεκινήσουμε με απλές παρατηρήσεις μας και μερικές γενικές ερωτήσεις ώστε να καταλάβουμε που περίπου στέκονται απέναντι στο θέμα και αν δούμε έντονα αρνητικές αντιδράσεις, να μην πιέσουμε παραπέρα. Είναι σημαντικό να μην πάρουμε προσωπικά τις όποιες παρατηρήσεις ή την κριτική που είναι πιθανό να μας κάνουν, αλλά να παραμείνουμε στην θέση της αγάπης και του νοιαξίματος από την οποία ξεκίνησε όλη αυτή η κουβέντα αρχικά.

Να είσαι σαφής με τα κίνητρά σου

Είναι σημαντικό να μπορέσουν να καταλάβουν ότι θίγεις το θέμα γιατί επιθυμείς να τους βοηθήσεις και όχι γιατί τους κρίνεις αρνητικά για τον τρόπο σκέψης ή ζωής τους. Εξήγησε με σαφήνεια τα κίνητρά σου για να μην νοιώσουν ότι έχεις κάποια κακή γνώμη γι’ αυτούς ή ότι τους εμπιστεύεσαι λιγότερο εξαιτίας των υποθετικών θεμάτων ψυχικής υγείας που μπορεί να αντιμετωπίζουν. Είναι σημαντικό να κρατήσεις μια καλή ισορροπία μεταξύ της της έκφρασης της δικής σου γνώμης και της αποδοχής της δικής τους, βάζοντας όση περισσότερη ενσυναίσθηση στην κουβέντα μπορείς, λέει η Saad.

Βάλε τον εαυτό σου στην θέση τους

Είναι κάτι παραπάνω από προφανές ότι μια τέτοια συζήτηση συνεπάγεται μια αντιστροφή των ρόλων. Είναι μάλλον δύσκολο για τους γονείς να δεχθούν συμβουλές από τα παιδιά τους. Για να το κάνουμε λοιπόν, ας ξεχάσουμε λίγο την άνεση με την οποία είμαστε συνηθισμένοι να συζητάμε με τους γονείς μας και ας σκεφτούμε πώς θα μιλούσαμε σε έναν φίλο αν θέλαμε να του προτείνουμε ψυχοθεραπεία. Με την ίδια ευγένεια και λεπτότητα αντιμετώπισε και τους γονείς σου και μην τους πατρονάρεις για κανέναν λόγο.

Πρόσεξε την γλώσσα του σώματος

Όπως λέει η θεραπεύτρια και οικογενειακή σύμβουλος Kiaundra Jackson, για να γίνει μια τέτοια συζήτηση, θα πρέπει όλοι οι εμπλεκόμενοι να θέλουν να συμμετέχουν. Και επειδή είναι γονείς μας, μπορεί να μας κάνουν την χάρη να εμπλακούν σε μια τέτοια κουβέντα, ενώ ίσως στην πραγματικότητα δεν θέλουν αλλά δεν το λένε. Θα μας το πει όμως η γλώσσα του σώματός τους, οι εκφράσεις του προσώπου τους, το βλέμμα τους που αποφεύγει το δικό μας ή αλλαγή στον τόνο τους. Βαδίζουμε πολύ, μα πολύ προσεκτικά λοιπόν.

Χρησιμοποίησε ενισχυτικές και κατανοητικές προτάσεις ή ερωτήσεις

Οι ενισχυτικές προτάσεις μπορούν να μας βοηθήσουν. Λέμε πράγματα όπως “Γνωρίζω ότι αυτό είναι ένα δύσκολο θέμα συζήτησης” ή “καταλαβαίνω ότι αυτό μπορεί να ξυπνήσει αρνητικές αναμνήσεις”, λέει ο ψυχολόγος Dathan Landon-Freeman. Κατανοητικές εκφράσεις όπως “Είναι δύσκολο και για μένα να κουβεντιάσουμε κάτι τέτοιο, είναι όμως σημαντικό” ή “Μπορεί να είναι δύσκολη συζήτηση αυτή, είναι όμως σημαντικό να την κάνουμε.”

Μπορούμε επίσης να εξηγήσουμε ότι νοιώθουμε άσκημα που ενώ τους βλέπουμε να υποφέρουν, δεν έχουν κάποιον να κουβεντιάσουν τα συναισθήματά τους. Προσθέτοντας: “Πως θα σου φαινόταν να ζητήσεις βοήθεια και υποστήριξη;”

Χρησιμοποίησε παραδείγματα

Αντί να προσπαθήσεις να εξηγήσεις θεωρητικά τα οφέλη της ψυχοθεραπείας, ίσως θα ήταν καλύτερα αν το κάνεις με παραδείγματα. Εξήγησε δηλαδή στην μαμά σου πως βοηθήθηκες εσύ από την ψυχοθεραπεία ώστε να βάζεις όρια στην δουλειά ή να συμφιλιωθείς με τον πόνο ενός χωρισμού.

“Όταν οι γονείς σου καταλάβουν ότι αντιμετωπίζεις την ψυχική σου υγεία σοβαρά εσύ και βλέπεις θετικά αποτελέσματα στην ζωή σου, τότε ίσως δεχθούν να την σκεφτούν ως πιθανότητα και οι ίδιοι” λέει η Jackson.

Σπάσε την συζήτηση σε μικρότερα κομμάτια

Ίσως οι μικρότερες συζητήσεις και οι κατά καιρούς αναφορές στο ζήτημα της ψυχοθεραπείας, βοηθήσουν περισσότερο τους γονείς σου να αποδεχθούν την ιδέα. Φέρνοντας μάλιστα σχετικά παραδείγματα που και που, ίσως εξοικειωθούν ευκολότερα. Αν μάλιστα κάποιος από τους γονείς σου παραπονιέται για κάποια τέτοια προβλήματα, ίσως εκεί να υπάρχει ένα άνοιγμα για να ρίξεις τον πρώτο σπόρο. Σε δεύτερη ή τρίτη φάση μπορείς να προχωρήσεις παρακάτω, λέει η Jackson. Δεν χρειάζεται να είναι μια μεγάλη κουβέντα αλλά περισσότερες μικρότερες.

Απόφυγε τους καυγάδες

Αν γνωρίζεις ότι η μητέρα σου αντιτίθεται στην ψυχοθεραπεία, μην περιμένεις ότι με μια συζήτηση θα την κάνεις να την αποδεχθεί. Αντίθετα υπάρχει η πιθανότητα να νοιώσει ότι της επιτίθεσαι και την κατακρίνεις για κάτι, λέει ο Landon-Freeman. Υπάρχει μάλιστα και ο φόβος να θεωρήσει ότι της επιτίθεσαι για τον τρόπο που σε μεγάλωσε ή για τον ίδιο τον τρόπο ζωής της.

Αντίστοιχα, μπορεί κι εσύ να δεις ότι αγχώνεσαι υπερβολικά ή μπαίνεις σε αντιπαράθεση μαζί της, οπότε καλύτερα να λήξει η συζήτηση πριν ανάψει περισσότερο ο καυγάς, αναβάλλοντας το θέμα για μια επόμενη φορά.

Μίλα με ευαισθησία στις αρχές και τα πιστεύω τους

Δεν είναι δύσκολο να κατανοήσουμε ότι το χάσμα των γενεών έχει να κάνει και με τις αρχές ή τα πιστεύω των ανθρώπων που κουβεντιάζουν μεταξύ τους ενώ βρίσκονται σε διαφορετικές γενιές. Οι μεγαλύτεροι άνθρωποι για παράδειγμα, μπορεί να αντιμετωπίζουν τα προβλήματα ψυχικής υγείας ως αδυναμία ή να θεωρούν ότι θα τα λύσουν αν ζητήσουν καθοδήγηση από τον πνευματικό τους και όχι βοήθεια από κάποιον ειδικό ψυχικής υγείας.

Η δική μας προσέγγιση θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη της αυτό το ζήτημα, λέει ο Landon-Freeman. Θα πρέπει να κατανοήσουμε ότι αυτοί οι άνθρωποι έχουν διδαχθεί να κρύβουν τα προβλήματά τους από τους ξένους, οπότε μια τέτοια προοπτική μπορεί να τους τρομάζει και να αντιβαίνει σε όλα όσα έχουν μάθει από παιδιά σχετικά. Αυτό που τους προτείνουμε λοιπόν μπορεί να τους φαίνεται εντελώς εξωπραγματικό και να μην μπορούν καν να φανταστούν τον εαυτό τους σε μια σχέση θεραπευόμενου και θεραπευτή.

Με σεβασμό, αγάπη και ενσυναίσθηση, ίσως να καταφέρουμε να μετατρέψουμε αυτό το θέμα ταμπού σε κάτι πιο εύκολο να κατανοήσουν και ίσως να αποδεχθούν.